Hoorcollege 2- Soevereiniteit en types van
staten
Geschiedenis van het Publiekrecht – Universiteit
Antwerpen
1. De notie ‘soevereiniteit’
1.1 Wat is soevereiniteit?
De slides definiëren de staat als een entiteit met:
● Grondgebied
● Bevolking
● Overheidsinstellingen met gezag
Daarbij bestaan er twee vormen van soevereiniteit:
1. Externe soevereiniteit
→ Erkenning door andere staten; niet onderworpen aan een hogere macht.
→ “Niet onderworpen aan andere staat” (uit document).
2. Interne soevereiniteit
→ De hoogste macht binnen een territorium om de samenleving te organiseren en
cohesie te garanderen.
→ Vereist o.a.:
○ staatsmonopolie op recht
○ staatsmonopolie op legitiem geweld
○ administratief bestuur
○ rechtspraak
○ defensie
Extra uitleg:
Interne soevereiniteit betekent dat de staat de ultieme beslissingsmacht heeft binnen zijn
grenzen. Externe soevereiniteit betekent dat andere staten die macht erkennen.
, 2. De democratisering van de staat
Doorheen de 16e–18e eeuw ontwikkelden politieke denkers ideeën die de basis legden voor
moderne democratische staten.
2.1 Jean Bodin – Absolute soevereiniteit (1576)
● Schreef Les six livres de la République.
● Leefde tijdens de Franse godsdienstoorlogen.
● Pleitte voor absolute, ondeelbare en eeuwige macht van de vorst.
● Toch was de macht van de vorst de facto beperkt door:
○ fundamentele wetten
○ parlementaire remonstranties
○ financiële afhankelijkheid (leningen)
Extra uitleg:
Bodin wilde vooral stabiliteit creëren in een chaotische tijd. Zijn idee van absolute macht was
theoretisch; in de praktijk was de koning nooit volledig onbeperkt.
2.2 Thomas Hobbes – Secularisering van macht (1651)
● Schreef Leviathan.
● Pessimistisch mensbeeld: natuurtoestand = “oorlog van allen tegen allen”.
● Introduceert het sociaal contract:
○ individuen dragen rechten over aan een soeverein
○ legitimiteit komt van het volk, niet van God
● Soeverein moet absolute macht hebben om chaos te vermijden.
Extra uitleg:
Hobbes is cruciaal omdat hij macht loskoppelt van religie. De staat wordt een menselijke
constructie, niet een goddelijke.
2.3 John Locke – Verwerping van absolute macht (1689)
● Schreef Two Treatises of Government.
● Optimistisch mensbeeld.
● Macht komt van het volk en blijft bij het volk.
● Staat moet natuurrechten beschermen:
staten
Geschiedenis van het Publiekrecht – Universiteit
Antwerpen
1. De notie ‘soevereiniteit’
1.1 Wat is soevereiniteit?
De slides definiëren de staat als een entiteit met:
● Grondgebied
● Bevolking
● Overheidsinstellingen met gezag
Daarbij bestaan er twee vormen van soevereiniteit:
1. Externe soevereiniteit
→ Erkenning door andere staten; niet onderworpen aan een hogere macht.
→ “Niet onderworpen aan andere staat” (uit document).
2. Interne soevereiniteit
→ De hoogste macht binnen een territorium om de samenleving te organiseren en
cohesie te garanderen.
→ Vereist o.a.:
○ staatsmonopolie op recht
○ staatsmonopolie op legitiem geweld
○ administratief bestuur
○ rechtspraak
○ defensie
Extra uitleg:
Interne soevereiniteit betekent dat de staat de ultieme beslissingsmacht heeft binnen zijn
grenzen. Externe soevereiniteit betekent dat andere staten die macht erkennen.
, 2. De democratisering van de staat
Doorheen de 16e–18e eeuw ontwikkelden politieke denkers ideeën die de basis legden voor
moderne democratische staten.
2.1 Jean Bodin – Absolute soevereiniteit (1576)
● Schreef Les six livres de la République.
● Leefde tijdens de Franse godsdienstoorlogen.
● Pleitte voor absolute, ondeelbare en eeuwige macht van de vorst.
● Toch was de macht van de vorst de facto beperkt door:
○ fundamentele wetten
○ parlementaire remonstranties
○ financiële afhankelijkheid (leningen)
Extra uitleg:
Bodin wilde vooral stabiliteit creëren in een chaotische tijd. Zijn idee van absolute macht was
theoretisch; in de praktijk was de koning nooit volledig onbeperkt.
2.2 Thomas Hobbes – Secularisering van macht (1651)
● Schreef Leviathan.
● Pessimistisch mensbeeld: natuurtoestand = “oorlog van allen tegen allen”.
● Introduceert het sociaal contract:
○ individuen dragen rechten over aan een soeverein
○ legitimiteit komt van het volk, niet van God
● Soeverein moet absolute macht hebben om chaos te vermijden.
Extra uitleg:
Hobbes is cruciaal omdat hij macht loskoppelt van religie. De staat wordt een menselijke
constructie, niet een goddelijke.
2.3 John Locke – Verwerping van absolute macht (1689)
● Schreef Two Treatises of Government.
● Optimistisch mensbeeld.
● Macht komt van het volk en blijft bij het volk.
● Staat moet natuurrechten beschermen:
