Epidemiologie drugsgebruik
Huidige methoden druggebruik in kaart brengen -> directe methoden zoals
bevolkingsonderzoeken & indirecte methoden zoals extrapolatie specifieke populatie
(specifieke bevolking ondervragen en conclusies maken voor grotere groep dan)
➔ Zo kunnen we een idee hebben van hoeveel druggebruikers er waar zijn
Nadelen:
- Bias (doelpopulatie niet geïncludeerd)
- Over en onderrapportage (problematische druggebruikers doen vaak niet mee aan de
vragenlijst of zijn niet eerlijk door stigma of bang voor dat toch niet anoniem is & er is
geen objectieve maat voor de correctheid van rapportage te meten wat wil zeggen
dat mensen vaak geen exacte aantallen van keren gebruik kunnen herinneren of
mensen verbloemen hun druggebruik
- Nieuwe drugs/benamingen -> niet allemaal gekend bij onderzoekers waardoor ze er
niet naar kunnen vragen in onderzoek & soms weten gebruikers zelf niet exact wat ze
gebruiken
- Rapporteren bevindingen duurt lang -> vertragingen van typisch 2 jaar -> gegevens
komen dus pas later en zijn dan al verouderd
Deze nadelen ook herkend door grote organisaties op gebied onderzoek naar drugs ->
UNODC en EMCDDA
Waste water-based epidemiology
- Ongeveer 10j geleden -> begonnen met analyseren rioolwater
- Hypothese: rioolwater kan besschouwd worden als een verdund urinestaal van de
bevolking
- Hierdoor zal onderzoeken rioolwater een soort collectieve urinetest zijn om gebruik
drugs te onderzoeken in bevolking
- Voordelen tov klassieke methoden: real time (resultaten zijn direct beschikbaar vs bij
vragenlijst de lange wachttijd), trends waarnemen (tijd en plaats), objectieve
methode (geen over of onder rapportage want waarden liegen niet en bij
vragenlijsten kunnen mensen dus wel niet eerlijk antwoorden), legio toepassingen
(gevangenis, festival -> groep zo klein maken dat je daar drugsgebruik kan meten)
Farmacodynamiek = wat drug doet met lichaam bv hoe een drug bindt
met receptoren in hersenen en daar voor effect zorgt
Farmacokinetiek = wat lichaam doet met drug -> 4 processen -> de
laatste (excretie) is voor rioolonderzoek van belang -> alles wat je
opneemt wordt uiteindelijk uitgescheiden door lichaam -> kan door
adem, urine, faeces, zweet -> door analyseren van deze
uitscheidingsproducten kan je inschatten van wat en hoeveel iemand
gebruikt heeft
Iedere mens moet naar WC -> daarom is via urine of faeces het makkelijkste om te bepalen
hoeveel drugs er gebruikt is in bevolking
, Wc -> aangesloten op riolering ->
rioolwater naar
waterzuiveringsstation -> dan
komen onderzoekers ->
rioolwater voor hun verzameld
en in die stalen zit dan rioolwater
van 1000en mensen -> wij
kunnen dus nooit weten van wie
exact of van waar
Doel = representatief afvalwaterstaal collecteren -> gewoon fles onderdompelen IS NIET
GOED
Daarom -> bij de instroom (ongezuiverd) in een rioolwaterzuiveringsinstallatie -> is van een
afgebakend gebied en er is infrastructuur voor staalname aanwezig (dus je kan wel iets over
gebieden zeggen daardoor)
Om ervoor te zorgen dat staal een goede weerspiegeling is van de afgelopen 24u -> in die
24u in intervallen een hoeveelheid afnemen telkens = gepoold staal dan
Analyse:
- Doel = bepaling concentraties excretieproducten van drugs in rioolwater -> gemeten
in nanometer per liter water -> grootteorde is zoals als je een kilozak suiker oplost in
meer Loch Ness -> zijn dus echt heel lage hoeveelheden in dit rioolwater dat we
moeten zoeken
- Voordat we deze analyse kunnen doen -> staalvoorbereiding -> rioolwater is erg vies
en onze apperatuur is zo gevoelig dat het van streek geraakt door ruwe rioolwater ->
daarom doen we eerst vaste fase extractie waarbij water sterk gezuiverd wordt en
geconcentreerd
- Dat gezuiverd rioolwater voeren we dan in massaspectrometer -> daar worden alle
metabolieten van elkaar gescheiden en apart van elkaar geanalyseerd -> op einde
zien we dan een grafiek met alle componenten die aanwezig zijn in rioolwaterstaal
Ziet er dan zo uit -> niet simpel te interpreteren
Verticale as: moleculaire gewichten van elk component
aanwezig in rioolwater
Horizontale as: hoe lang het duurde voor apperatuur dit
component detecteerde
Terugrekening:
- Concentratie nanogram/L omzetten naar mg/dag/1000 inwoners -> verschillende
soorten informatie gecombineerd
- Ng/L wordt wordt vermenigvuldigd met info over hoeveel water er door riool is
gestroomd -> geeft een massalading van drug in milligram per liter -> dit dan maal
correctiefactor die per drug bepaald wordt door hoeveelheid van die drug
uitgescheiden wordt in urine/feces -> vervolgens dan nog gedeeld door aantal
inwoners
- Dan verkrijgen we dus mg/dag/1000 inwoners -> daar kunnen we mee verder dan
,COWAT-project
= cocaïne in afvalwater
In Antwerpen gedaan
- Afvalwater afgenomen bij 41 RWZIs in België, 24u debietsgebonden stalen en op
woensdagen en zondagen, in zomer en winter
- Enkel voor cocaïnegebruik -> gebaseerd op benzoylecgonine-concentraties
(excretieproduct cocaïne)
Woensdag:
Meer gebruik in Antwerpen,
Genk en Arlon
Zondag:
Ziet verschil tussen
doordeweeks en weekend
want patroon is zelfde maar
hoeveelheden overal meer
Als we inzoomen op Antwerpen ->
groot verschil in drukker stedelijk
gebied A-Zuid en rustiger gebied A-
Noord
Kortom -> 1e experiment -> in weekend meer
gebruikt dan in week wat geen verrassing is want
cocaïne is uitgangsdrug
In steden werd er ook meer gebruikt
Verschillen tussen zomer en winter waren niet
groot
, 2e studie in Brussel
- Bedoeling was kijken naar temporele variaties dus naar variaties van drugsgebruik in
de tijd
- Studieopzet: RWZI Brussel-Noord voor analyse (is grootste en ontvang rioolwater van
1,1 miljoen inwoners, is grootste deel van Brussel en klein deel Vlaanderen) &
staalname: 24u debietsgebonden stalen, elke dag gedurende 2 opeenvolgende
maanden, herhalen in elk seizoen, in 2009 en voor alle drugs!!
Cocaine vooral in paasvakantie en bij kerst en eindejaar
pieken -> meer feesten dan dus meer gebruik
Cocaïne meer gebruikt dan XTC
Huidige methoden druggebruik in kaart brengen -> directe methoden zoals
bevolkingsonderzoeken & indirecte methoden zoals extrapolatie specifieke populatie
(specifieke bevolking ondervragen en conclusies maken voor grotere groep dan)
➔ Zo kunnen we een idee hebben van hoeveel druggebruikers er waar zijn
Nadelen:
- Bias (doelpopulatie niet geïncludeerd)
- Over en onderrapportage (problematische druggebruikers doen vaak niet mee aan de
vragenlijst of zijn niet eerlijk door stigma of bang voor dat toch niet anoniem is & er is
geen objectieve maat voor de correctheid van rapportage te meten wat wil zeggen
dat mensen vaak geen exacte aantallen van keren gebruik kunnen herinneren of
mensen verbloemen hun druggebruik
- Nieuwe drugs/benamingen -> niet allemaal gekend bij onderzoekers waardoor ze er
niet naar kunnen vragen in onderzoek & soms weten gebruikers zelf niet exact wat ze
gebruiken
- Rapporteren bevindingen duurt lang -> vertragingen van typisch 2 jaar -> gegevens
komen dus pas later en zijn dan al verouderd
Deze nadelen ook herkend door grote organisaties op gebied onderzoek naar drugs ->
UNODC en EMCDDA
Waste water-based epidemiology
- Ongeveer 10j geleden -> begonnen met analyseren rioolwater
- Hypothese: rioolwater kan besschouwd worden als een verdund urinestaal van de
bevolking
- Hierdoor zal onderzoeken rioolwater een soort collectieve urinetest zijn om gebruik
drugs te onderzoeken in bevolking
- Voordelen tov klassieke methoden: real time (resultaten zijn direct beschikbaar vs bij
vragenlijst de lange wachttijd), trends waarnemen (tijd en plaats), objectieve
methode (geen over of onder rapportage want waarden liegen niet en bij
vragenlijsten kunnen mensen dus wel niet eerlijk antwoorden), legio toepassingen
(gevangenis, festival -> groep zo klein maken dat je daar drugsgebruik kan meten)
Farmacodynamiek = wat drug doet met lichaam bv hoe een drug bindt
met receptoren in hersenen en daar voor effect zorgt
Farmacokinetiek = wat lichaam doet met drug -> 4 processen -> de
laatste (excretie) is voor rioolonderzoek van belang -> alles wat je
opneemt wordt uiteindelijk uitgescheiden door lichaam -> kan door
adem, urine, faeces, zweet -> door analyseren van deze
uitscheidingsproducten kan je inschatten van wat en hoeveel iemand
gebruikt heeft
Iedere mens moet naar WC -> daarom is via urine of faeces het makkelijkste om te bepalen
hoeveel drugs er gebruikt is in bevolking
, Wc -> aangesloten op riolering ->
rioolwater naar
waterzuiveringsstation -> dan
komen onderzoekers ->
rioolwater voor hun verzameld
en in die stalen zit dan rioolwater
van 1000en mensen -> wij
kunnen dus nooit weten van wie
exact of van waar
Doel = representatief afvalwaterstaal collecteren -> gewoon fles onderdompelen IS NIET
GOED
Daarom -> bij de instroom (ongezuiverd) in een rioolwaterzuiveringsinstallatie -> is van een
afgebakend gebied en er is infrastructuur voor staalname aanwezig (dus je kan wel iets over
gebieden zeggen daardoor)
Om ervoor te zorgen dat staal een goede weerspiegeling is van de afgelopen 24u -> in die
24u in intervallen een hoeveelheid afnemen telkens = gepoold staal dan
Analyse:
- Doel = bepaling concentraties excretieproducten van drugs in rioolwater -> gemeten
in nanometer per liter water -> grootteorde is zoals als je een kilozak suiker oplost in
meer Loch Ness -> zijn dus echt heel lage hoeveelheden in dit rioolwater dat we
moeten zoeken
- Voordat we deze analyse kunnen doen -> staalvoorbereiding -> rioolwater is erg vies
en onze apperatuur is zo gevoelig dat het van streek geraakt door ruwe rioolwater ->
daarom doen we eerst vaste fase extractie waarbij water sterk gezuiverd wordt en
geconcentreerd
- Dat gezuiverd rioolwater voeren we dan in massaspectrometer -> daar worden alle
metabolieten van elkaar gescheiden en apart van elkaar geanalyseerd -> op einde
zien we dan een grafiek met alle componenten die aanwezig zijn in rioolwaterstaal
Ziet er dan zo uit -> niet simpel te interpreteren
Verticale as: moleculaire gewichten van elk component
aanwezig in rioolwater
Horizontale as: hoe lang het duurde voor apperatuur dit
component detecteerde
Terugrekening:
- Concentratie nanogram/L omzetten naar mg/dag/1000 inwoners -> verschillende
soorten informatie gecombineerd
- Ng/L wordt wordt vermenigvuldigd met info over hoeveel water er door riool is
gestroomd -> geeft een massalading van drug in milligram per liter -> dit dan maal
correctiefactor die per drug bepaald wordt door hoeveelheid van die drug
uitgescheiden wordt in urine/feces -> vervolgens dan nog gedeeld door aantal
inwoners
- Dan verkrijgen we dus mg/dag/1000 inwoners -> daar kunnen we mee verder dan
,COWAT-project
= cocaïne in afvalwater
In Antwerpen gedaan
- Afvalwater afgenomen bij 41 RWZIs in België, 24u debietsgebonden stalen en op
woensdagen en zondagen, in zomer en winter
- Enkel voor cocaïnegebruik -> gebaseerd op benzoylecgonine-concentraties
(excretieproduct cocaïne)
Woensdag:
Meer gebruik in Antwerpen,
Genk en Arlon
Zondag:
Ziet verschil tussen
doordeweeks en weekend
want patroon is zelfde maar
hoeveelheden overal meer
Als we inzoomen op Antwerpen ->
groot verschil in drukker stedelijk
gebied A-Zuid en rustiger gebied A-
Noord
Kortom -> 1e experiment -> in weekend meer
gebruikt dan in week wat geen verrassing is want
cocaïne is uitgangsdrug
In steden werd er ook meer gebruikt
Verschillen tussen zomer en winter waren niet
groot
, 2e studie in Brussel
- Bedoeling was kijken naar temporele variaties dus naar variaties van drugsgebruik in
de tijd
- Studieopzet: RWZI Brussel-Noord voor analyse (is grootste en ontvang rioolwater van
1,1 miljoen inwoners, is grootste deel van Brussel en klein deel Vlaanderen) &
staalname: 24u debietsgebonden stalen, elke dag gedurende 2 opeenvolgende
maanden, herhalen in elk seizoen, in 2009 en voor alle drugs!!
Cocaine vooral in paasvakantie en bij kerst en eindejaar
pieken -> meer feesten dan dus meer gebruik
Cocaïne meer gebruikt dan XTC
