aardrijkskunde H2
§2, §3, §4, §5
§2 - planeet aarde
Het zonnestelsel
Het heelal bestaat uit ontelbare sterren. De zon is net als de andere sterren een gloeiend
hete gasbol die door kernreacties enorme hoeveelheden energie produceert. Rond onze zon
draaien planeten, koude bollen die verwarmd en verlicht worden door de zon. De planeten
die het dichtst bij de zon staan, zoals de aarde, zijn opgebouwd uit vaste gesteente, terwijl
de andere uit gas gestaan.
De aarde en zijn buren
De aarde lijkt het meest op zijn buurt planeten, Venus en Mars. Ze zijn alle drie ongeveer
even groot, bestaan uit hetzelfde materiaal, hebben een vergelijkbare opbouw en staan vrij
dichtbij de zon.
Toch zijn er ook verschillen. Het aardoppervlak bestaat voor het grootste deel bedekt het
groen planten kleed. Daarbinnen krioelt het van de dierlijke organismen. Maar zeeën zitten
vol organismen. Hoeveel de omstandigheden op aarde sterk verschillen, zijn er zelfs op de
meest onherbergzame plaatsen nog levende organismen te vinden. Leven op Venus en
Mars is onmogelijk. De korst van de drie planeten verschillen. De aarde bestaat, als je
oceaanwater even wegdenkt, uit twee soorten korst: de oceaanbodem en de continenten.
Omdat de oceaanbodem bestaat uit het vulkanische gesteente basalt ligt in dit deel van de
aardkorst ongeveer 4000 meter lager dan de continentale korst. De continentale korst
bestaat uit zachtere gesteenten zoals graniet en sediementgesteente.
Het leven bouwt mee aan de aarde
Alle gesteenten die ontstaan uit de overblijfselen van planten en dieren noemen we
organische sedimentgesteenten. Overal op aarde komen dikke pakketten van dit soort
gesteente voor. Tijdens het leven van die planten en dieren werd CO² opgenomen uit de
atmosfeer. Hierdoor is de samenstelling van de atmosfeer veranderd. GRote hoeveelheden
CO² zitten nu opgeslagen in de aardkorst.
De aarde in het begin
De ouderdom van de aarde wordt geschat op 4,5 miljard jaar. Tijdens het begin was alles op
aarde gloeiend heet en gesmolten. Daarna is de aarde langzaam afgekoeld en zijn de
aardkern, aardmantel en aardkorst gevormd. Als gevolg van de enorme vulkanische activiteit
kwam er waterdamp en CO² in de atmosfeer. Tijdens de afkoeling condenseert een groot
deel van de waterdamp tot water.
§3 - het gezicht van de aarde verandert
Alles verandert
De aarde heeft er in de loop van de geschiedenis telkens anders uitgezien. Uit de vier
momentopnamen die je hier ziet, blijkt dat de continenten, klimaten en ook het leven
voortdurend veranderen.
1. 620 miljoen jaar geleden (het Precambrium)
● De dampkring bevat meer CO²
● Er was minder zuurstof dan nu.
● Omdat er geen ozonlaag ( = dit gas bevindt zich op grote hoogte in de dampkring en
beschermt de aarde tegen schadelijke ultraviolette straling) is, kan de schadelijke
ultraviolette straling de aarde bereiken.
● Organisme konden alles maar onder water leven.
1
§2, §3, §4, §5
§2 - planeet aarde
Het zonnestelsel
Het heelal bestaat uit ontelbare sterren. De zon is net als de andere sterren een gloeiend
hete gasbol die door kernreacties enorme hoeveelheden energie produceert. Rond onze zon
draaien planeten, koude bollen die verwarmd en verlicht worden door de zon. De planeten
die het dichtst bij de zon staan, zoals de aarde, zijn opgebouwd uit vaste gesteente, terwijl
de andere uit gas gestaan.
De aarde en zijn buren
De aarde lijkt het meest op zijn buurt planeten, Venus en Mars. Ze zijn alle drie ongeveer
even groot, bestaan uit hetzelfde materiaal, hebben een vergelijkbare opbouw en staan vrij
dichtbij de zon.
Toch zijn er ook verschillen. Het aardoppervlak bestaat voor het grootste deel bedekt het
groen planten kleed. Daarbinnen krioelt het van de dierlijke organismen. Maar zeeën zitten
vol organismen. Hoeveel de omstandigheden op aarde sterk verschillen, zijn er zelfs op de
meest onherbergzame plaatsen nog levende organismen te vinden. Leven op Venus en
Mars is onmogelijk. De korst van de drie planeten verschillen. De aarde bestaat, als je
oceaanwater even wegdenkt, uit twee soorten korst: de oceaanbodem en de continenten.
Omdat de oceaanbodem bestaat uit het vulkanische gesteente basalt ligt in dit deel van de
aardkorst ongeveer 4000 meter lager dan de continentale korst. De continentale korst
bestaat uit zachtere gesteenten zoals graniet en sediementgesteente.
Het leven bouwt mee aan de aarde
Alle gesteenten die ontstaan uit de overblijfselen van planten en dieren noemen we
organische sedimentgesteenten. Overal op aarde komen dikke pakketten van dit soort
gesteente voor. Tijdens het leven van die planten en dieren werd CO² opgenomen uit de
atmosfeer. Hierdoor is de samenstelling van de atmosfeer veranderd. GRote hoeveelheden
CO² zitten nu opgeslagen in de aardkorst.
De aarde in het begin
De ouderdom van de aarde wordt geschat op 4,5 miljard jaar. Tijdens het begin was alles op
aarde gloeiend heet en gesmolten. Daarna is de aarde langzaam afgekoeld en zijn de
aardkern, aardmantel en aardkorst gevormd. Als gevolg van de enorme vulkanische activiteit
kwam er waterdamp en CO² in de atmosfeer. Tijdens de afkoeling condenseert een groot
deel van de waterdamp tot water.
§3 - het gezicht van de aarde verandert
Alles verandert
De aarde heeft er in de loop van de geschiedenis telkens anders uitgezien. Uit de vier
momentopnamen die je hier ziet, blijkt dat de continenten, klimaten en ook het leven
voortdurend veranderen.
1. 620 miljoen jaar geleden (het Precambrium)
● De dampkring bevat meer CO²
● Er was minder zuurstof dan nu.
● Omdat er geen ozonlaag ( = dit gas bevindt zich op grote hoogte in de dampkring en
beschermt de aarde tegen schadelijke ultraviolette straling) is, kan de schadelijke
ultraviolette straling de aarde bereiken.
● Organisme konden alles maar onder water leven.
1
