DIFFERENTIËLE PSYCHOLOGIE
PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE
DEEL 1– DEFINITIES EN BASISCONCEPTEN BINNEN DE PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE
Persoonlijkheidspsychologie als domein: situering
= begrijpen van individuele verschillen tussen mensen
Impliciete persoonlijkheidstheorieën (stereotypen)
- Intuïtie
- Selectieve observatie
- Vaak evaluatief
- Self-fulfilling prophecy (= een voorspelling over de toekomst die,
omdat mensen erin geloven, uitkomt)
Wetenschappelijke persoonlijkheidstheorieën
- Beschrijven van menselijke karakteristieken
- Persoonlijkheid als psychologisch construct
o Soms niet direct observeerbaar, wel latent aanwezig
o Determinant van gedrag
Historische definitie van persoonlijkheid (Allport) = Dynamische
organisatie van intra-persoonlijke psycho-fysische systemen die
resulteren in een karakteristiek patroon van gedrag, denken en
voelen
Van definitie naar naar analyse van persoonlijkheid
Drie levels van persoonlijkheidspsychologie:
Analysebasis Voorbeelden
Menselijke natuur Behoefte om erbij te horen,
capaciteit tot liefde
Individuele en groepsverschillen Variatie in behoefte om erbij te
horen (individueel verschil),
mannen zijn meestal agressiever
dan vrouwen (groepsverschil)
Individuele uniekheid Marie’s unieke manier om liefde te
tonen, Marie’s unieke manier om
agressie te tonen
Assumpties binnen persoonlijkheidsonderzoek
1
, Relatief stabiele aspecten van het zelf
Consistent over ≠ en de sociale contexten (ook bij sociale
voorschriften)
De essentie van het individu (denken, voelen, doen) in vergelijking
met anderen
Zijn latent aanwezig, ook als er geen observeerbare expressie is van
de trek
Manifestatie van persoonlijkheid te verklaren vanuit de trait-activiation
theory
Persoonlijkheid zijn latente tendensen die ons gedrag in een
bepaalde richting sturen
In situaties die “relevant zijn” voor een bepaalde trek, zal de trek
zich duidelijker manifesteren
Intrinsieke satisfactie ontstaat als resultante van expressie van
de trek positief geëvalueerd wordt
Doelen van persoonlijkheidspsychologie
Classificatie van persoonlijkheidseigenschappen
- Aantal trekken
- Organisatie/structuur van trekken
Meten van persoonlijkheid op fenotypisch en neurobiologisch
niveau
Onderzoeken van de ontwikkeling van persoonlijkheid en
persoonlijkheidspathologie: trends en causale processen gen x
omgeving
Begrijpen van de rol van persoonlijkheid in het functioneren op
verschillende levensdomeinen
2
PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE
DEEL 1– DEFINITIES EN BASISCONCEPTEN BINNEN DE PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE
Persoonlijkheidspsychologie als domein: situering
= begrijpen van individuele verschillen tussen mensen
Impliciete persoonlijkheidstheorieën (stereotypen)
- Intuïtie
- Selectieve observatie
- Vaak evaluatief
- Self-fulfilling prophecy (= een voorspelling over de toekomst die,
omdat mensen erin geloven, uitkomt)
Wetenschappelijke persoonlijkheidstheorieën
- Beschrijven van menselijke karakteristieken
- Persoonlijkheid als psychologisch construct
o Soms niet direct observeerbaar, wel latent aanwezig
o Determinant van gedrag
Historische definitie van persoonlijkheid (Allport) = Dynamische
organisatie van intra-persoonlijke psycho-fysische systemen die
resulteren in een karakteristiek patroon van gedrag, denken en
voelen
Van definitie naar naar analyse van persoonlijkheid
Drie levels van persoonlijkheidspsychologie:
Analysebasis Voorbeelden
Menselijke natuur Behoefte om erbij te horen,
capaciteit tot liefde
Individuele en groepsverschillen Variatie in behoefte om erbij te
horen (individueel verschil),
mannen zijn meestal agressiever
dan vrouwen (groepsverschil)
Individuele uniekheid Marie’s unieke manier om liefde te
tonen, Marie’s unieke manier om
agressie te tonen
Assumpties binnen persoonlijkheidsonderzoek
1
, Relatief stabiele aspecten van het zelf
Consistent over ≠ en de sociale contexten (ook bij sociale
voorschriften)
De essentie van het individu (denken, voelen, doen) in vergelijking
met anderen
Zijn latent aanwezig, ook als er geen observeerbare expressie is van
de trek
Manifestatie van persoonlijkheid te verklaren vanuit de trait-activiation
theory
Persoonlijkheid zijn latente tendensen die ons gedrag in een
bepaalde richting sturen
In situaties die “relevant zijn” voor een bepaalde trek, zal de trek
zich duidelijker manifesteren
Intrinsieke satisfactie ontstaat als resultante van expressie van
de trek positief geëvalueerd wordt
Doelen van persoonlijkheidspsychologie
Classificatie van persoonlijkheidseigenschappen
- Aantal trekken
- Organisatie/structuur van trekken
Meten van persoonlijkheid op fenotypisch en neurobiologisch
niveau
Onderzoeken van de ontwikkeling van persoonlijkheid en
persoonlijkheidspathologie: trends en causale processen gen x
omgeving
Begrijpen van de rol van persoonlijkheid in het functioneren op
verschillende levensdomeinen
2
