Samenvatting begrippenlijst Literatuur Nederlands

Algemeen
 Literatuur - tekst met originaliteit, lagen, uitgewerkte personages en aandacht voor stijl
 Lectuur - tekst met minder originaliteit en lagen, oppervlakkiger personages en veel clichés
 Fictie - verzonnen verhaal
 Non-fictie - verhaal dat een weergave geeft van werkelijke gebeurtenissen
 Realistisch - verhaal dat echt zou kúnnen gebeuren

Verhaallijn
 Chronologisch - In de volgorde waarin de gebeurtenissen plaatsvinden
 Fabel - alle gebeurtenissen gerangschikt in chronologische volgorde
 Sujet - alle gebeurtenissen gerangschikt in de volgorde waarin ze voorkomen in het verhaal
 Ab ovo (“uit het ei”) - het verhaal begint bij de eerste gebeurtenis
 In medias res (“in het midden van de zaak”) - het verhaal begint midden in de gebeurtenissen
 Open plek - plek in een verhaal die vragen oproept bij de lezer

Personages
 Round character - belangrijk personage, uitgewerkt karakter, maakt ontwikkeling door
 Flat character - minder belangrijk personage, minder diep uitgewerkt, zonder ontwikkeling
 Type - personage met slechts één functie of karaktertrek
 Protagonist - hoofdpersoon
 Antagonist - tegenstander van de protagonist, hindert de protagonist
 Helper - helpt de hoofdpersoon zijn/haar doel te bereiken
 Held - personage met een duidelijk doel en een sterk karakter
 Anti-held - personage dat een held wil zijn, maar met een leven vol mislukkingen

Perspectief
 Ikvertelsituatie - verteld door de ogen van een personage (ik-verteller)
 Alwetende / auctoriële vertelsituatie - verteld vanuit een verteller die alles weet en ziet
 Personale vertelsituatie - "vanaf de schouder" van een personage
 Meervoudig perspectief - afwisselend door de ogen van verschillende personages
 Betrouwbaarheid - let op: de verteller kan dingen achterhouden, de waarheid zelf niet weten,
de werkelijkheid niet begrijpen

Tijd
 Vertelde tijd - het tijdvak dat beschreven wordt in een verhaal
 Verteltijd - tijd die het kost om het verhaal te vertellen (uitgedrukt in pagina’s of leestijd)
 Ellips - sprong in de tijd (veel vertelde tijd, geen verteltijd)
 Tijdverdichting - veel vertelde tijd in weinig verteltijd
 Tijdvertraging - weinig vertelde tijd in veel verteltijd
 Pauze - de gebeurtenissen staan stil, maar de tekst gaat door (bijv. bij beschrijvingen)
 Flashback - sprong in de vertelde tijd naar het verleden
 Terugverwijzing - korte opmerking die herinnert aan iets wat al aan de orde is geweest
 Vooruitwijzing - korte opmerking die al even laat zien wat er nog aan de orde gaat komen

Thema's en motieven
 Thema - korte aanduiding van de belangrijkste grondgedachte (bijv. verloren vriendschap)
 Verhaalmotief - kleinere, ondergeschikte thema’s binnen het verhaal
 Klassiek motief - verhaalelement dat we kennen uit de wereldliteratuur
 Leidmotief - concreet object of specifieke gebeurtenis die steeds weer terugkeert