Latijn cultuur les 29
De gevolgen van de Punische oorlogen
De rijken worden rijker
Rond 140 v.Chr. was er veel welvaart in Rome, maar niet voor iedereen. De rijken profiteerden van
de opbrengst maar de armen werden steeds armer. Door de oorlogen met de Carthagers waren er
veel generaties boeren lang weg en wanneer ze thuis kwamen waren hun akkers compleet
overhoop, waardoor ze moesten verhuizen. De rijken hadden dit probleem niet, omdat terwijl zij weg
waren, hun akkers werden onderhouden door slaven, dus als zij terugkwamen konden ze door met
hun oogst. Ook kochten zij dan land van de armen. Ook konden zij concurreren met toevoer van
producten uit provincies.
De bezitlozen: proletariërs
Omdat de armsten hun land hadden verkocht en dus geen bezit meer hadden, verhuisden ze naar
Rome om een nieuw bestaan op te bouwen. Ze konden niet in het leger, omdat ze dan een eigen
wapenuitrusting moesten verzorgen; die ze niet konden betalen. Omdat hun proles (=kinderen) hun
enige bezit waren, werden ze proletariërs genoemd. De enige manier om te overleven voor hen was
om zich als cliens onder bescherming van een rijke Romein te stellen. Dit hield in dat bij de
volksvergadering de proletariërs met hun stemrecht stemden op de rijke Romein. Het proletariaat
overleefde, maar een oplossing voor het verschil tussen arm en rijk was dit niet.
De Gracchen
Tiberius en Gaius Gracchus stamden uit een rijke plebejische familie. Ze kwamen op voor de
proletariërs. De nobiles zetten zich elitair op ten opzichte van de andere groepen. Cornelia, de
moeder van Tiberius en Gaius en tevens dochter van Scipio Maior, had een speciale opvoeding. Door
deze opvoeding werd er ook vermoedt dat het mogelijk zou zijn dat twee welvarende kinderen
opkwamen voor de armen. Van al Cornelia’s kinderen bleven alleen Sempronia, Tiberius en Gaius
leven, en ze werd op jonge leeftijd weduwe. Ze voedde haar kinderen helemaal alleen op.
Tiberius Gracchus
In 133 v.Chr. toen Tiberius Gracchus tot volkstribuun verkozen was, diende hij een wetsvoorstel in
om de nood van de armen te lenigen. De lex agragria (akkerwet) hield in dat de rijken grote delen
van het staatsland dat zij zich in de loop der tijden hadden toegeëigend, moesten afstaan. Dat land
zou onder de arme boeren verdeeld worden. Omdat Tiberius voorzag dat de senatoren zijn voorstel
niet goed zouden keuren omdat zij zelf grootgrondbezitters zijn, diende hij het rechtstreeks in bij de
volksvergadering. De senatoren waren woedend maar de wet werd aangenomen. Er braken
straatgevechten uit en in een van die straatgevechten werd Tiberius met 300 anderen gedood. Zijn
lichaam werd in de Tiber gegooid omdat hij werd beschouwd als landverrader.
Populares en optimates
De nobiles viel in twee ‘partijen’ uiteen.
De gevolgen van de Punische oorlogen
De rijken worden rijker
Rond 140 v.Chr. was er veel welvaart in Rome, maar niet voor iedereen. De rijken profiteerden van
de opbrengst maar de armen werden steeds armer. Door de oorlogen met de Carthagers waren er
veel generaties boeren lang weg en wanneer ze thuis kwamen waren hun akkers compleet
overhoop, waardoor ze moesten verhuizen. De rijken hadden dit probleem niet, omdat terwijl zij weg
waren, hun akkers werden onderhouden door slaven, dus als zij terugkwamen konden ze door met
hun oogst. Ook kochten zij dan land van de armen. Ook konden zij concurreren met toevoer van
producten uit provincies.
De bezitlozen: proletariërs
Omdat de armsten hun land hadden verkocht en dus geen bezit meer hadden, verhuisden ze naar
Rome om een nieuw bestaan op te bouwen. Ze konden niet in het leger, omdat ze dan een eigen
wapenuitrusting moesten verzorgen; die ze niet konden betalen. Omdat hun proles (=kinderen) hun
enige bezit waren, werden ze proletariërs genoemd. De enige manier om te overleven voor hen was
om zich als cliens onder bescherming van een rijke Romein te stellen. Dit hield in dat bij de
volksvergadering de proletariërs met hun stemrecht stemden op de rijke Romein. Het proletariaat
overleefde, maar een oplossing voor het verschil tussen arm en rijk was dit niet.
De Gracchen
Tiberius en Gaius Gracchus stamden uit een rijke plebejische familie. Ze kwamen op voor de
proletariërs. De nobiles zetten zich elitair op ten opzichte van de andere groepen. Cornelia, de
moeder van Tiberius en Gaius en tevens dochter van Scipio Maior, had een speciale opvoeding. Door
deze opvoeding werd er ook vermoedt dat het mogelijk zou zijn dat twee welvarende kinderen
opkwamen voor de armen. Van al Cornelia’s kinderen bleven alleen Sempronia, Tiberius en Gaius
leven, en ze werd op jonge leeftijd weduwe. Ze voedde haar kinderen helemaal alleen op.
Tiberius Gracchus
In 133 v.Chr. toen Tiberius Gracchus tot volkstribuun verkozen was, diende hij een wetsvoorstel in
om de nood van de armen te lenigen. De lex agragria (akkerwet) hield in dat de rijken grote delen
van het staatsland dat zij zich in de loop der tijden hadden toegeëigend, moesten afstaan. Dat land
zou onder de arme boeren verdeeld worden. Omdat Tiberius voorzag dat de senatoren zijn voorstel
niet goed zouden keuren omdat zij zelf grootgrondbezitters zijn, diende hij het rechtstreeks in bij de
volksvergadering. De senatoren waren woedend maar de wet werd aangenomen. Er braken
straatgevechten uit en in een van die straatgevechten werd Tiberius met 300 anderen gedood. Zijn
lichaam werd in de Tiber gegooid omdat hij werd beschouwd als landverrader.
Populares en optimates
De nobiles viel in twee ‘partijen’ uiteen.
