VP-B-K2_W1-C
Dwang en drang
Het onderscheid tussen dwang en drang ligt in de mate van keuzevrijheid die de
patiënt/cliënt nog heeft. Het probleem van drang en dwang is dat het de autonomie van de
patiënt/cliënt kan schaden. Mogelijke rechtvaardigingen van drang en dwang zijn gelegen in
het voorkomen van schade aan anderen of iemand zelf.
Er is sprake van dwang als iemand tegen zijn wil in wordt genoodzaakt iets te doen of te
laten. Formele dwang speelt zich af binnen de wettelijke kaders maar informele dwang
daarbuiten.
Drang is een zodanige beïnvloeding van de persoon dat hij minder keuze heeft. Drang kan in
drie vormen van manipulatie worden toegepast:
Opties: beloningen/sancties worden in het vooruitzicht gesteld
Informatie: achterhouden of verdraaien van informatie
Psychologisch: inspelen op gevoelens
Deze wet beschermt de rechten van een zorgvrager die te maken krijgen met dwang in de
zorg. Deze wet geldt voor:
Gedwongen opnamen en behandelingen in de psychiatrie
Zorg voor mensen met een verstandelijke beperking
Psychogeriatrie (ouderen met dementie)
Zorgvrager met verslavingsproblematiek
Een gedwongen opname is alleen mogelijk wanneer de zorgvrager een gevaar is voor
zichzelf, anderen en de omgeving. Deze wet verplicht een instelling om bij gedwongen
opname een behandelplan op te stellen (bij ouderen een zorgplan). De zorgvrager moet
instemmen met een behandel/zorgplan. Kan de zorgvrager dit niet dan kunnen partner,
ouder of wettelijke vertegenwoordiger dit doen.
Binnen een instelling kan er ook sprake zijn van gevaar situaties die door zorgvrager worden
veroorzaakt, zoals:
Zelfverwonding
Agressie
(ernstige) vernielingen
Om deze situaties te verminderen mag de instelling onder strikte voorwaardes
middelen/maatregelen of dwangbehandeling toepassen.
Tegen het wilsonbekwaam verklaren, toepassen van dwangbehandeling, middelen/
maatregelen of het niet uitvoeren van het behandelplan kan de zorgvrager, die gedwongen is
opgenomen, een klacht indienen. Kan de zorgvrager dit niet dan kan een wettelijke
vertegenwoordiger of medebewoner dit doen.
Procedures die toegepast moeten worden
Gedwongen opname gebeurd op grond van inbewaringstelling (IB) of rechterlijke machtiging
(RM). Bij een ib is er sprake van een acute situaties, in alle andere situaties beslist een
rechter of er gedwongen moet worden opgenomen.
Wetgeving
Dwang en drang
Het onderscheid tussen dwang en drang ligt in de mate van keuzevrijheid die de
patiënt/cliënt nog heeft. Het probleem van drang en dwang is dat het de autonomie van de
patiënt/cliënt kan schaden. Mogelijke rechtvaardigingen van drang en dwang zijn gelegen in
het voorkomen van schade aan anderen of iemand zelf.
Er is sprake van dwang als iemand tegen zijn wil in wordt genoodzaakt iets te doen of te
laten. Formele dwang speelt zich af binnen de wettelijke kaders maar informele dwang
daarbuiten.
Drang is een zodanige beïnvloeding van de persoon dat hij minder keuze heeft. Drang kan in
drie vormen van manipulatie worden toegepast:
Opties: beloningen/sancties worden in het vooruitzicht gesteld
Informatie: achterhouden of verdraaien van informatie
Psychologisch: inspelen op gevoelens
Deze wet beschermt de rechten van een zorgvrager die te maken krijgen met dwang in de
zorg. Deze wet geldt voor:
Gedwongen opnamen en behandelingen in de psychiatrie
Zorg voor mensen met een verstandelijke beperking
Psychogeriatrie (ouderen met dementie)
Zorgvrager met verslavingsproblematiek
Een gedwongen opname is alleen mogelijk wanneer de zorgvrager een gevaar is voor
zichzelf, anderen en de omgeving. Deze wet verplicht een instelling om bij gedwongen
opname een behandelplan op te stellen (bij ouderen een zorgplan). De zorgvrager moet
instemmen met een behandel/zorgplan. Kan de zorgvrager dit niet dan kunnen partner,
ouder of wettelijke vertegenwoordiger dit doen.
Binnen een instelling kan er ook sprake zijn van gevaar situaties die door zorgvrager worden
veroorzaakt, zoals:
Zelfverwonding
Agressie
(ernstige) vernielingen
Om deze situaties te verminderen mag de instelling onder strikte voorwaardes
middelen/maatregelen of dwangbehandeling toepassen.
Tegen het wilsonbekwaam verklaren, toepassen van dwangbehandeling, middelen/
maatregelen of het niet uitvoeren van het behandelplan kan de zorgvrager, die gedwongen is
opgenomen, een klacht indienen. Kan de zorgvrager dit niet dan kan een wettelijke
vertegenwoordiger of medebewoner dit doen.
Procedures die toegepast moeten worden
Gedwongen opname gebeurd op grond van inbewaringstelling (IB) of rechterlijke machtiging
(RM). Bij een ib is er sprake van een acute situaties, in alle andere situaties beslist een
rechter of er gedwongen moet worden opgenomen.
Wetgeving
