HOORCOLLEGES EN
ARTIKELEN
Minor Healthy Ageing
,INHOUDSOPGAVE
Hoorcolleges (periode 1) ....................................................................................................................... 2
College 1 “Waarom Healthy Ageing?”.................................................................................................. 2
College 2 “Preventie en zelfredzaamheid (1)” ..................................................................................... 6
College 3 “Doelgroep – Kind en jeugd” ................................................................................................ 8
College 4 “Doelgroep – Volwassenen en ouderen” ........................................................................... 12
College 5 “Financiëring van de zorg” ................................................................................................. 15
College 6 “Doelgroep – Gezondheid in kaart” .................................................................................... 17
College 7 “Ethiek en filosofie”............................................................................................................. 19
College 8 “Ethiek (1)” ......................................................................................................................... 23
College 9 “Zorg en technologie (1)” ................................................................................................... 27
College 10 “Preventie en zelfredzaamheid (2)” ................................................................................. 28
College 11 “Organisatie van de zorg” ................................................................................................ 31
College 12 “Zorg en technologie (2) – E-Health” ............................................................................... 34
College 13 “Gespreksvoering”............................................................................................................ 35
College 14 “Ethiek (2) en ethische argumentatie” .............................................................................. 37
College 15 “Preventie en zelfredzaamheid (3)” ................................................................................. 40
Hoorcolleges (periode 2) ..................................................................................................................... 41
College 1 “Ethiek – De waarde van een mensenleven” ..................................................................... 41
College 2 “Ethiek – Consequentialisme” ............................................................................................ 43
College 3 “Prototypen (technologie) – Usability” ................................................................................ 47
College 4 “Organisatie van de zorg” .................................................................................................. 48
1
,HOORCOLLEGES (PERIODE 1)
COLLEGE 1 “WAAROM HEALTHY AGEING?”
We krijgen er de komende 25 jaar ruim 1 dag per week bij. De kans om heel oud te worden
neemt flink toe. Het aantal mensen van 100 jaar en ouder zal bijna verviervoudigen. Deze
grote toename is met name onder vrouwen te zien. De toename van de levensverwachting in
goed ervaren gezondheid ongeveer gelijk aan de toename van de levensverwachting. Er is
geen toename van ervaren beperkingen (horen, zien bewegen), maar wel een toename van
het aantal chronisch ziekten.
Waarom meer zieken?
Meer ziekte door vergrijzing;
Meer ziekte door meer risicofactoren;
Meer ziekte door preventie, opsporing en behandeling;
Meer ziekte door maatschappelijke invloeden.
Waarom Healthy Ageing?
Er is sprake van een toenemende zorgvraag en zorgkosten vanwege de vergrijzing en een
toename van het aantal chronisch zieken. In 2018 ging het om een bedrag van 100 miljard
euro; in 2040 zal dit gestegen zijn naar 174 miljard. Vanwege de toenemende medisch-
technische mogelijkheden en kennis daarover bij het publiek, nemen zorgconsumenten een
actieve rol in. Daarom moet er meer worden geïnvesteerd in preventie (ook voor chronisch
zieken), welzijn, werken en wonen.
Op 1 januari 2016 telde Nederland bijna 3,1 miljoen ouderen (= personen van 65 jaar en
ouder). Dit komt neer op 18% van de totale bevolking. In 2040 zijn er naar verwachting 4,5
miljoen ouderen, wat neerkomt op 25% van de totale bevolking.
Volksgezondheid Toekomstverkenningen
1. De vergrijzing heeft een grote impact op de volksgezondheid en zorg:
Er zijn steeds meer mensen met een chronische aandoeningen zoals artrose,
nek- en rugklachten, diabetes en dementie. Daarnaast komt multimorbiditeit
ook steeds geregelder voor;
Er is een toename van sociale problematiek. Het aantal eenzame ouderen
stijgt.
2. Meer gezondheid, maar ook meer ziekte:
De levensverwachting neemt toe van 81,5 jaar (in 2015) naar bijna 86 jaar in
2040. Bijna 80% van de bevolking voelt zich gezond.
Een stijging van het aantal mensen met een chronische aandoening.
3. De druk van ons dagelijks leven neemt toe:
Meer stress en gezondheidsproblemen. Jongeren en jongvolwassenen ervaren
steeds meer prestatiedruk. Studentpsychologen zien steeds meer studenten
met steeds ernstigere en complexere klachten, waardoor meer jongeren
worden doorverwezen naar de huisarts of geestelijke gezondheidszorg;
Werkdruk, flexibilisering van de arbeidsmarkt, 24-uurs economie en
verdergaande digitalisering;
Combineren van werk, zorg voor de kinderen en mantelzorg.
4. Leefstijl én leefomgeving hebben invloed op de gezondheid:
Ongezond gedrag is verantwoordelijk voor bijna 20% van de ziektelast;
Ongezond binnen- en buitenmilieu, luchtverontreiniging en ongezonde
arbeidsomstandigheden.
De ziektelast wordt uitgedrukt in Disability Adjusted Life Years (DALY) en is opgebouwd uit
twee componenten:
2
, Het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte);
Het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen/ziekte.
Kanker en hart- en vaatziekten blijven het meeste verlies aan levensverwachting
veroorzaken. Psychische stoornissen, bewegingsstoornissen en problemen met het
zenuwstelsel en het ademhalingsstelsel kunnen ook zorgen voor een vermindering van
DALY. In 2040 veroorzaken psychische aandoeningen nog steeds veel ziektelast bij
jongvolwassenen. Overige aandoeningen kunnen gerelateerd zijn aan (het):
Dementie (inclusief Alzheimer); Bewegingsstelsel;
Hartvaatstelsel; Kanker;
Ademhalingswegen; Psychische stoornis;
Zenuwstelsel; Letsels.
Diabetes;
Verschillende determinanten dragen bij aan ziektelast, sterfte en zorguitgaven.
Determinant Factoren Impact
Gedrag Roken; Ziektelast: 18,5%;
Ongezonde voeding; Sterfte: 35.700;
Weinig beweging; Zorguitgaven: €8,6
Alcoholgebruik. miljard.
Persoonsgebonden Hoge bloeddruk; Ziektelast: 14,5%;
Hoge bloedsuikerspiegel; Sterfte: 26.300;
Overgewicht; Zorguitgaven: €9,9
Cholesterol; miljard.
Lage botdichtheid.
Arbeid Stoffen/omgeving; Ziektelast: 4,6%;
Psychische belasting; Sterfte: 4.100;
Fysieke belasting. Zorguitgaven: €1,6
miljard.
Milieu Buitenmilieu; Ziektelast: 4,0%;
Binnenmilieu. Sterfte: 12.800;
Zorguitgaven: €1,2
miljard.
Ongelijkheid: levensverwachting en onderwijs
LV: levensverwachting bij geboorte.
LGEG: levensverwachting in goede ervaren gezondheid.
LZB: levensverwachting zonder lichamelijke beperkingen.
LZCZ: levensverwachting zonder chronische ziekten.
LGGG: levensverwachting in goede geestelijke gezondheid
3
ARTIKELEN
Minor Healthy Ageing
,INHOUDSOPGAVE
Hoorcolleges (periode 1) ....................................................................................................................... 2
College 1 “Waarom Healthy Ageing?”.................................................................................................. 2
College 2 “Preventie en zelfredzaamheid (1)” ..................................................................................... 6
College 3 “Doelgroep – Kind en jeugd” ................................................................................................ 8
College 4 “Doelgroep – Volwassenen en ouderen” ........................................................................... 12
College 5 “Financiëring van de zorg” ................................................................................................. 15
College 6 “Doelgroep – Gezondheid in kaart” .................................................................................... 17
College 7 “Ethiek en filosofie”............................................................................................................. 19
College 8 “Ethiek (1)” ......................................................................................................................... 23
College 9 “Zorg en technologie (1)” ................................................................................................... 27
College 10 “Preventie en zelfredzaamheid (2)” ................................................................................. 28
College 11 “Organisatie van de zorg” ................................................................................................ 31
College 12 “Zorg en technologie (2) – E-Health” ............................................................................... 34
College 13 “Gespreksvoering”............................................................................................................ 35
College 14 “Ethiek (2) en ethische argumentatie” .............................................................................. 37
College 15 “Preventie en zelfredzaamheid (3)” ................................................................................. 40
Hoorcolleges (periode 2) ..................................................................................................................... 41
College 1 “Ethiek – De waarde van een mensenleven” ..................................................................... 41
College 2 “Ethiek – Consequentialisme” ............................................................................................ 43
College 3 “Prototypen (technologie) – Usability” ................................................................................ 47
College 4 “Organisatie van de zorg” .................................................................................................. 48
1
,HOORCOLLEGES (PERIODE 1)
COLLEGE 1 “WAAROM HEALTHY AGEING?”
We krijgen er de komende 25 jaar ruim 1 dag per week bij. De kans om heel oud te worden
neemt flink toe. Het aantal mensen van 100 jaar en ouder zal bijna verviervoudigen. Deze
grote toename is met name onder vrouwen te zien. De toename van de levensverwachting in
goed ervaren gezondheid ongeveer gelijk aan de toename van de levensverwachting. Er is
geen toename van ervaren beperkingen (horen, zien bewegen), maar wel een toename van
het aantal chronisch ziekten.
Waarom meer zieken?
Meer ziekte door vergrijzing;
Meer ziekte door meer risicofactoren;
Meer ziekte door preventie, opsporing en behandeling;
Meer ziekte door maatschappelijke invloeden.
Waarom Healthy Ageing?
Er is sprake van een toenemende zorgvraag en zorgkosten vanwege de vergrijzing en een
toename van het aantal chronisch zieken. In 2018 ging het om een bedrag van 100 miljard
euro; in 2040 zal dit gestegen zijn naar 174 miljard. Vanwege de toenemende medisch-
technische mogelijkheden en kennis daarover bij het publiek, nemen zorgconsumenten een
actieve rol in. Daarom moet er meer worden geïnvesteerd in preventie (ook voor chronisch
zieken), welzijn, werken en wonen.
Op 1 januari 2016 telde Nederland bijna 3,1 miljoen ouderen (= personen van 65 jaar en
ouder). Dit komt neer op 18% van de totale bevolking. In 2040 zijn er naar verwachting 4,5
miljoen ouderen, wat neerkomt op 25% van de totale bevolking.
Volksgezondheid Toekomstverkenningen
1. De vergrijzing heeft een grote impact op de volksgezondheid en zorg:
Er zijn steeds meer mensen met een chronische aandoeningen zoals artrose,
nek- en rugklachten, diabetes en dementie. Daarnaast komt multimorbiditeit
ook steeds geregelder voor;
Er is een toename van sociale problematiek. Het aantal eenzame ouderen
stijgt.
2. Meer gezondheid, maar ook meer ziekte:
De levensverwachting neemt toe van 81,5 jaar (in 2015) naar bijna 86 jaar in
2040. Bijna 80% van de bevolking voelt zich gezond.
Een stijging van het aantal mensen met een chronische aandoening.
3. De druk van ons dagelijks leven neemt toe:
Meer stress en gezondheidsproblemen. Jongeren en jongvolwassenen ervaren
steeds meer prestatiedruk. Studentpsychologen zien steeds meer studenten
met steeds ernstigere en complexere klachten, waardoor meer jongeren
worden doorverwezen naar de huisarts of geestelijke gezondheidszorg;
Werkdruk, flexibilisering van de arbeidsmarkt, 24-uurs economie en
verdergaande digitalisering;
Combineren van werk, zorg voor de kinderen en mantelzorg.
4. Leefstijl én leefomgeving hebben invloed op de gezondheid:
Ongezond gedrag is verantwoordelijk voor bijna 20% van de ziektelast;
Ongezond binnen- en buitenmilieu, luchtverontreiniging en ongezonde
arbeidsomstandigheden.
De ziektelast wordt uitgedrukt in Disability Adjusted Life Years (DALY) en is opgebouwd uit
twee componenten:
2
, Het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte);
Het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen/ziekte.
Kanker en hart- en vaatziekten blijven het meeste verlies aan levensverwachting
veroorzaken. Psychische stoornissen, bewegingsstoornissen en problemen met het
zenuwstelsel en het ademhalingsstelsel kunnen ook zorgen voor een vermindering van
DALY. In 2040 veroorzaken psychische aandoeningen nog steeds veel ziektelast bij
jongvolwassenen. Overige aandoeningen kunnen gerelateerd zijn aan (het):
Dementie (inclusief Alzheimer); Bewegingsstelsel;
Hartvaatstelsel; Kanker;
Ademhalingswegen; Psychische stoornis;
Zenuwstelsel; Letsels.
Diabetes;
Verschillende determinanten dragen bij aan ziektelast, sterfte en zorguitgaven.
Determinant Factoren Impact
Gedrag Roken; Ziektelast: 18,5%;
Ongezonde voeding; Sterfte: 35.700;
Weinig beweging; Zorguitgaven: €8,6
Alcoholgebruik. miljard.
Persoonsgebonden Hoge bloeddruk; Ziektelast: 14,5%;
Hoge bloedsuikerspiegel; Sterfte: 26.300;
Overgewicht; Zorguitgaven: €9,9
Cholesterol; miljard.
Lage botdichtheid.
Arbeid Stoffen/omgeving; Ziektelast: 4,6%;
Psychische belasting; Sterfte: 4.100;
Fysieke belasting. Zorguitgaven: €1,6
miljard.
Milieu Buitenmilieu; Ziektelast: 4,0%;
Binnenmilieu. Sterfte: 12.800;
Zorguitgaven: €1,2
miljard.
Ongelijkheid: levensverwachting en onderwijs
LV: levensverwachting bij geboorte.
LGEG: levensverwachting in goede ervaren gezondheid.
LZB: levensverwachting zonder lichamelijke beperkingen.
LZCZ: levensverwachting zonder chronische ziekten.
LGGG: levensverwachting in goede geestelijke gezondheid
3
