Hoofdstuk 4: De koolhydraten: suikers, zetmeel en vezels
Je hersenen hebben koolhydraten nodig om zijn activiteiten te ondersteunen. Je spieren hebben koolhydraten nodig om
hun werkzaamheden te voeden. Volle granen, groenten, peulvruchten en fruit leveren van nature voldoende koolhydraten
en vezels met waardevolle vitaminen en mineralen en weinig of geen vet. Bij melkproducten ontbreken meestal vezels,
maar ze bieden koolhydraten samen met een assortiment van vitaminen en mineralen.
De2 koolhydraten glucose en de opslag vorm ervan glycogeen bieden samen ongeveer de helft van alle energie die spieren
en andere lichaamsweefsels gebruiken. De andere helft van de energie van het lichaam komt voornamelijk van vet. Mensen
eten glucose en glycogeen niet rechtstreeks. Wanneer ze voedsel rijk aan koolhydraten eten, ontvangt hun lichaam glucose
voor directe energie en zetten ze sommige glucose om in glycogeen voor energiereserve. Alle plantaardige
voedingsmiddelen (volle granen, groenten, peulvruchten en fruit) bieden voldoende koolhydraten. Melk bevat ook
koolhydraten. Veel mensen denken ten onrechte dat koolhydraten vetmesten en vermijden ze wanneer ze gewicht
proberen te verliezen. Deze strategie kan nuttig zijn als de koolhydraten de suikerconcentraties zijn van frisdrank, snoep en
koekjes, maar het is contraproductief als de koolhydraten van volle granen, groenten en peulvruchten zijn. Niet alle
koolhydraten zijn gelijk.
Koolhydraten: verbindingen samengesteld uit koolstof, zuurstof en waterstof gerangschikt als monosachariden of
veelvouden van monosachariden. De meeste maar niet alle koolhydraten hebben een verhouding van 1 koolstofmolecule
aan 1 watermolecule: (CH2O)n
4.1 De chemicus zicht op koolhydraten
De koolhydraten familie omvat:
Monosachariden: enkelvoudige suikers
Disachariden: suikers samengesteld uit paren monosachariden
Polysachariden: grote moleculen bestaan uit ketens van monosachariden
Monosachariden en disachariden (suikers) = enkelvoudige koolhydraten
Polysachariden (zetmeel en vezels) = complexe koolhydraten
Om de structuur van de koolhydraten te begrijpen moet men kijken naar de atomen daarbinnen. Elk atoom kan een aantal
chemische bindingen met andere atomen vormen: koolstofatomen 4; stikstofatomen 3; zuurstofatomen 2;
waterstofatomen 1. Chemicus vertegenwoordigen de bindingen als lijnen tussen de chemische symbolen (zoals C, N, O en
H) die staan voor de atomen. Chemische structuren binden altijd volgens deze regels.
De belangrijkste suikers in voeding:
3 zijn monosachariden:
Glucose
Fructose
Galactose
3 zijn disachariden:
Maltose (glucose + glucose)
Sucrose (glucose + fructose)
Lactose (glucose + galactose)
Suikers: eenvoudige koolhydraten bestaande uit monosachariden of disachariden
Monosachariden
De 3 monosachariden die het meest belangrijk zijn in voeding hebben allemaal hetzelfde aantal en soorten atomen (elk
bevat 6 koolstofatomen, 12 waterstofatomen, 6 zuurstofatomen; C6H12O6). De monosachariden verschillen in hun opstelling
van de atomen. Deze chemische verschillen vertegenwoordigen de verschillen in zoetheid van de monosachariden.
Monosachariden: koolhydraten van de algemene formule CnH2nOn die meestal een ring vormen. De monosachariden die
belangrijk in voeding zijn is hexoses, suikers met 6 koolstofatomen en de formule C6H12O6.
Glucose
Chemisch is glucose een groter en meer complexe molecule dan ethylalcohol, maar het gehoorzaamt aan dezelfde regels
van de chemie: elk koolstofatoom heeft 4 bindingen, elk zuurstofatoom heeft 2 bindingen, elk waterstofatoom heeft 1
binding. Algemeen bekend als bloedsuiker, dient glucose als een essentiële energiebron voor alle activiteiten van het
lichaam. Zijn betekenis voor voeding is enorm. Glucose is één van de 2 suikers in elke disacharide en de eenheid waarvan de
polysachariden vrijwel uitsluitend zijn gemaakt. Één van deze polysacharide namelijk zetmeel = de belangrijkste
voedselbron van energie voor alle mensen in de wereld; een ander namelijk glycogeen = een belangrijke opslagvorm van
energie in het lichaam.
Fructose
Je hersenen hebben koolhydraten nodig om zijn activiteiten te ondersteunen. Je spieren hebben koolhydraten nodig om
hun werkzaamheden te voeden. Volle granen, groenten, peulvruchten en fruit leveren van nature voldoende koolhydraten
en vezels met waardevolle vitaminen en mineralen en weinig of geen vet. Bij melkproducten ontbreken meestal vezels,
maar ze bieden koolhydraten samen met een assortiment van vitaminen en mineralen.
De2 koolhydraten glucose en de opslag vorm ervan glycogeen bieden samen ongeveer de helft van alle energie die spieren
en andere lichaamsweefsels gebruiken. De andere helft van de energie van het lichaam komt voornamelijk van vet. Mensen
eten glucose en glycogeen niet rechtstreeks. Wanneer ze voedsel rijk aan koolhydraten eten, ontvangt hun lichaam glucose
voor directe energie en zetten ze sommige glucose om in glycogeen voor energiereserve. Alle plantaardige
voedingsmiddelen (volle granen, groenten, peulvruchten en fruit) bieden voldoende koolhydraten. Melk bevat ook
koolhydraten. Veel mensen denken ten onrechte dat koolhydraten vetmesten en vermijden ze wanneer ze gewicht
proberen te verliezen. Deze strategie kan nuttig zijn als de koolhydraten de suikerconcentraties zijn van frisdrank, snoep en
koekjes, maar het is contraproductief als de koolhydraten van volle granen, groenten en peulvruchten zijn. Niet alle
koolhydraten zijn gelijk.
Koolhydraten: verbindingen samengesteld uit koolstof, zuurstof en waterstof gerangschikt als monosachariden of
veelvouden van monosachariden. De meeste maar niet alle koolhydraten hebben een verhouding van 1 koolstofmolecule
aan 1 watermolecule: (CH2O)n
4.1 De chemicus zicht op koolhydraten
De koolhydraten familie omvat:
Monosachariden: enkelvoudige suikers
Disachariden: suikers samengesteld uit paren monosachariden
Polysachariden: grote moleculen bestaan uit ketens van monosachariden
Monosachariden en disachariden (suikers) = enkelvoudige koolhydraten
Polysachariden (zetmeel en vezels) = complexe koolhydraten
Om de structuur van de koolhydraten te begrijpen moet men kijken naar de atomen daarbinnen. Elk atoom kan een aantal
chemische bindingen met andere atomen vormen: koolstofatomen 4; stikstofatomen 3; zuurstofatomen 2;
waterstofatomen 1. Chemicus vertegenwoordigen de bindingen als lijnen tussen de chemische symbolen (zoals C, N, O en
H) die staan voor de atomen. Chemische structuren binden altijd volgens deze regels.
De belangrijkste suikers in voeding:
3 zijn monosachariden:
Glucose
Fructose
Galactose
3 zijn disachariden:
Maltose (glucose + glucose)
Sucrose (glucose + fructose)
Lactose (glucose + galactose)
Suikers: eenvoudige koolhydraten bestaande uit monosachariden of disachariden
Monosachariden
De 3 monosachariden die het meest belangrijk zijn in voeding hebben allemaal hetzelfde aantal en soorten atomen (elk
bevat 6 koolstofatomen, 12 waterstofatomen, 6 zuurstofatomen; C6H12O6). De monosachariden verschillen in hun opstelling
van de atomen. Deze chemische verschillen vertegenwoordigen de verschillen in zoetheid van de monosachariden.
Monosachariden: koolhydraten van de algemene formule CnH2nOn die meestal een ring vormen. De monosachariden die
belangrijk in voeding zijn is hexoses, suikers met 6 koolstofatomen en de formule C6H12O6.
Glucose
Chemisch is glucose een groter en meer complexe molecule dan ethylalcohol, maar het gehoorzaamt aan dezelfde regels
van de chemie: elk koolstofatoom heeft 4 bindingen, elk zuurstofatoom heeft 2 bindingen, elk waterstofatoom heeft 1
binding. Algemeen bekend als bloedsuiker, dient glucose als een essentiële energiebron voor alle activiteiten van het
lichaam. Zijn betekenis voor voeding is enorm. Glucose is één van de 2 suikers in elke disacharide en de eenheid waarvan de
polysachariden vrijwel uitsluitend zijn gemaakt. Één van deze polysacharide namelijk zetmeel = de belangrijkste
voedselbron van energie voor alle mensen in de wereld; een ander namelijk glycogeen = een belangrijke opslagvorm van
energie in het lichaam.
Fructose
