,Voorwoord
Wij zijn Bente Linders en Joey Sonnemans uit 6 vwo en voor u ligt het profielwerkstuk
Meertaligheid bij kinderen; een onderzoek naar de taalverwerving van meertalige kinderen.
Bij het zoeken naar een onderwerp voor ons profielwerkstuk wilden we graag allebei iets met
kinderen en taal, omdat we voor deze twee onderwerpen beiden een grote belangstelling
hebben. Aanvankelijk kozen we daarom het onderwerp ‘de taalontwikkeling van kinderen’,
maar al snel bleek dat we het meertalige aspect hiervan eigenlijk het meest interessant
vonden. We hebben ons onderwerp daarom aangepast naar ‘de taalverwerving bij
meertalige kinderen’. De samenwerking bij het maken van ons profielwerkstuk is erg goed
verlopen. We konden elkaar goed aanvullen en elkaar helpen waar het nodig was.
We willen graag een aantal mensen bedanken bij de totstandkoming van ons
profielwerkstuk. Ten eerste natuurlijk onze begeleidster mevrouw Heessels. Zij heeft ons erg
goed geholpen bij het verhelpen van moeilijkheden die er ontstonden tijdens het maken van
ons werkstuk en ze heeft veel tips gegeven gedurende het hele proces. Daarnaast willen we
graag mevrouw Svetlik bedanken voor de NT2-les waar we een ochtend mochten komen
kijken. We hebben veel geleerd en gezien door zowel deze les als door het interview met
haar. Ten slotte willen we Klaudie, Sebastian en hun kinderen bedanken voor de leuke en
leerzame dag bij hen. We zijn ook door hen veel te weten gekomen over meertalige
taalverwerving in de praktijk.
2
,Inhoudsopgave
Voorwoord 2
Inhoudsopgave 3
Inleiding 4
Hoofdstuk 1 Taalverwerving in het algemeen 5
1.1 Prelinguale fase 5
1.2 Vroeglinguale fase 9
1.3 Differentiatiefase 11
1.4 Voltooiingsfase 14
Hoofdstuk 2 Taalverwerving bij meertalige kinderen 16
2.1 Meertaligheid 16
2.2 Soorten meertalige taalverwerving 16
2.3 Dominante taal en omgevingstaal 19
2.4 Manieren van meertalig opvoeden 21
2.5 Voor- en nadelen van meertaligheid voor het kind 22
Hoofdstuk 3 Nederlands als tweede taal (NT2) 25
3.1 NT2-onderwijs 25
3.2 Effectieve methodes 26
3.3 Invloed van de moedertaal 27
Hoofdstuk 4 Problemen bij meertalige taalverwerving 29
4.1 Problemen bij simultane taalverwerving 29
4.2 Problemen bij successieve taalverwerving 30
Hoofdstuk 5 Meertaligheid in de praktijk 32
5.1 Dag bij meertalig gezin 32
5.2 NT2-les en interview 33
Conclusie 41
Notenapparaat 42
Bronvermelding 43
Bijlagen 48
1.1 Logboeken 48
1.2 Interview ouders meertalig gezin 54
1.3 Interview leerkracht NT2 55
3
, Inleiding
Meertaligheid is niet meer weg te denken uit onze hedendaagse samenleving. Steeds meer
kinderen in Nederland en de rest van Europa groeien meertalig op. In Nederland spreekt
zo’n 20% van de kinderen meer talen. Waarschijnlijk kent iedereen wel iemand in zijn
omgeving die meerdere talen spreekt. Dit komt niet alleen doordat de migratie toeneemt,
maar ook doordat mensen steeds meer internationale contacten hebben en een relatie met
mensen uit het buitenland aangaan. Wanneer deze mensen een gezin gaan stichten,
besluiten de ouders vaak om hun kinderen meertalig op te gaan voeden. Het kan ook
voorkomen dat een kind pas op latere leeftijd in aanraking met het Nederlands komt.
Het verwerven van talen door meertalige kinderen is een erg interessant proces waardoor
de volgende vragen bij ons zijn opgekomen: ‘Welke verschillende fasen doorlopen eentalige
kinderen tijdens het taalverwervingsproces?’ ‘Wat is meertaligheid en hoe verwerven
kinderen meer talen?’ ‘Hoe leren ‘nieuwe Nederlandse kinderen’ de Nederlandse taal?’
‘Welke problemen kunnen er ontstaan bij meertalige taalverwerving?’ ‘Hoe wordt
meertaligheid in de praktijk ervaren?’
Zodoende de hoofdvraag: ‘Hoe verloopt de taalverwerving bij meertalige kinderen?’
Als eerste hebben we de algemene taalverwerving bij kinderen onderzocht. Toen we wisten
hoe een kind taal leert, zijn we gaan kijken hoe een kind meerdere talen leert en of dit wel of
niet vergelijkbaar is met het taalverwervingsproces van eentalige kinderen. We vroegen ons
hierbij ook nog af wat de voordelen en nadelen zijn van meertaligheid voor kinderen en
daarom hebben we dit ook verwerkt in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 hebben we onderzocht
hoe kinderen op latere leeftijd de Nederlandse taal verwerven. Ook hebben we bekeken
welke problemen er kunnen ontstaan bij meertalige taalverwerving in hoofdstuk 4. Tot slot
zijn we op bezoek gegaan bij een gezin waar de kinderen meertalig worden opgevoed en
zijn bij een NT2-les gaan kijken. Hierdoor konden we onze theorie in praktijk brengen en dus
beleven hoe meertaligheid in de praktijk wordt ervaren. Bij ons gehele onderzoek hebben we
gebruik gemaakt van zowel veel boeken als internetsites.
4
Wij zijn Bente Linders en Joey Sonnemans uit 6 vwo en voor u ligt het profielwerkstuk
Meertaligheid bij kinderen; een onderzoek naar de taalverwerving van meertalige kinderen.
Bij het zoeken naar een onderwerp voor ons profielwerkstuk wilden we graag allebei iets met
kinderen en taal, omdat we voor deze twee onderwerpen beiden een grote belangstelling
hebben. Aanvankelijk kozen we daarom het onderwerp ‘de taalontwikkeling van kinderen’,
maar al snel bleek dat we het meertalige aspect hiervan eigenlijk het meest interessant
vonden. We hebben ons onderwerp daarom aangepast naar ‘de taalverwerving bij
meertalige kinderen’. De samenwerking bij het maken van ons profielwerkstuk is erg goed
verlopen. We konden elkaar goed aanvullen en elkaar helpen waar het nodig was.
We willen graag een aantal mensen bedanken bij de totstandkoming van ons
profielwerkstuk. Ten eerste natuurlijk onze begeleidster mevrouw Heessels. Zij heeft ons erg
goed geholpen bij het verhelpen van moeilijkheden die er ontstonden tijdens het maken van
ons werkstuk en ze heeft veel tips gegeven gedurende het hele proces. Daarnaast willen we
graag mevrouw Svetlik bedanken voor de NT2-les waar we een ochtend mochten komen
kijken. We hebben veel geleerd en gezien door zowel deze les als door het interview met
haar. Ten slotte willen we Klaudie, Sebastian en hun kinderen bedanken voor de leuke en
leerzame dag bij hen. We zijn ook door hen veel te weten gekomen over meertalige
taalverwerving in de praktijk.
2
,Inhoudsopgave
Voorwoord 2
Inhoudsopgave 3
Inleiding 4
Hoofdstuk 1 Taalverwerving in het algemeen 5
1.1 Prelinguale fase 5
1.2 Vroeglinguale fase 9
1.3 Differentiatiefase 11
1.4 Voltooiingsfase 14
Hoofdstuk 2 Taalverwerving bij meertalige kinderen 16
2.1 Meertaligheid 16
2.2 Soorten meertalige taalverwerving 16
2.3 Dominante taal en omgevingstaal 19
2.4 Manieren van meertalig opvoeden 21
2.5 Voor- en nadelen van meertaligheid voor het kind 22
Hoofdstuk 3 Nederlands als tweede taal (NT2) 25
3.1 NT2-onderwijs 25
3.2 Effectieve methodes 26
3.3 Invloed van de moedertaal 27
Hoofdstuk 4 Problemen bij meertalige taalverwerving 29
4.1 Problemen bij simultane taalverwerving 29
4.2 Problemen bij successieve taalverwerving 30
Hoofdstuk 5 Meertaligheid in de praktijk 32
5.1 Dag bij meertalig gezin 32
5.2 NT2-les en interview 33
Conclusie 41
Notenapparaat 42
Bronvermelding 43
Bijlagen 48
1.1 Logboeken 48
1.2 Interview ouders meertalig gezin 54
1.3 Interview leerkracht NT2 55
3
, Inleiding
Meertaligheid is niet meer weg te denken uit onze hedendaagse samenleving. Steeds meer
kinderen in Nederland en de rest van Europa groeien meertalig op. In Nederland spreekt
zo’n 20% van de kinderen meer talen. Waarschijnlijk kent iedereen wel iemand in zijn
omgeving die meerdere talen spreekt. Dit komt niet alleen doordat de migratie toeneemt,
maar ook doordat mensen steeds meer internationale contacten hebben en een relatie met
mensen uit het buitenland aangaan. Wanneer deze mensen een gezin gaan stichten,
besluiten de ouders vaak om hun kinderen meertalig op te gaan voeden. Het kan ook
voorkomen dat een kind pas op latere leeftijd in aanraking met het Nederlands komt.
Het verwerven van talen door meertalige kinderen is een erg interessant proces waardoor
de volgende vragen bij ons zijn opgekomen: ‘Welke verschillende fasen doorlopen eentalige
kinderen tijdens het taalverwervingsproces?’ ‘Wat is meertaligheid en hoe verwerven
kinderen meer talen?’ ‘Hoe leren ‘nieuwe Nederlandse kinderen’ de Nederlandse taal?’
‘Welke problemen kunnen er ontstaan bij meertalige taalverwerving?’ ‘Hoe wordt
meertaligheid in de praktijk ervaren?’
Zodoende de hoofdvraag: ‘Hoe verloopt de taalverwerving bij meertalige kinderen?’
Als eerste hebben we de algemene taalverwerving bij kinderen onderzocht. Toen we wisten
hoe een kind taal leert, zijn we gaan kijken hoe een kind meerdere talen leert en of dit wel of
niet vergelijkbaar is met het taalverwervingsproces van eentalige kinderen. We vroegen ons
hierbij ook nog af wat de voordelen en nadelen zijn van meertaligheid voor kinderen en
daarom hebben we dit ook verwerkt in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 hebben we onderzocht
hoe kinderen op latere leeftijd de Nederlandse taal verwerven. Ook hebben we bekeken
welke problemen er kunnen ontstaan bij meertalige taalverwerving in hoofdstuk 4. Tot slot
zijn we op bezoek gegaan bij een gezin waar de kinderen meertalig worden opgevoed en
zijn bij een NT2-les gaan kijken. Hierdoor konden we onze theorie in praktijk brengen en dus
beleven hoe meertaligheid in de praktijk wordt ervaren. Bij ons gehele onderzoek hebben we
gebruik gemaakt van zowel veel boeken als internetsites.
4
