De derde afweerlinie: Bloed en Afweer
Afweer en immuniteit - De derde afweerlinie
Wanneer micro-organismen en virussen de tweede afweerlinie overleven, komen ze in aanraking met de derde afweerlinie.
Deze linie kenmerkt zich doordat lichaamsvreemde stoffen selectief worden gedood: de derde afweerlinie heet dan ook
de specifieke afweer. Afweercellen vallen specifiek ÉÉn bepaalde indringer aan. In deze afweerlinie worden behalve micro-
organismen en virussen ook veranderde lichaamseigen cellen aangevallen, zoals kankercellen en virusgeÏnfecteerde cellen,
en soms ook cellen van getransplanteerde organen.
Elke lymfocyt, een gespecialiseerd type witte bloedcel, herkent ÉÉn bepaald lichaamsvreemd molecuul. Er bestaan twee
groepen lymfocyten: B-cellen (B-lymfocyten) en T-cellen (T-lymfocyten).
Op het membraan van B-cellen zitten celreceptoren of receptoreiwitten. Deze receptoren kunnen binden aan ÉÉn
specifiek stukje van een lichaamsvreemd molecuul: een antigeen. Het antigeen wordt herkend door de Y-vormige
receptoren die aan de oppervlakte van de B-cel zitten, waardoor een afweerreactie bij de lymfocyt uitgelokt wordt.
Daardoor wordt de B-cel geactiveerd, die specifieke moleculen produceert, de zogeheten antistoffen of
immunoglobulinen.
Variabele segmenten
Lichte keten
Zware keten
Constante segmenten
• De constante segmenten van de zware ketens
vormen de basis van het antistofmolecuul
De binding tussen antistof en antigeen maakt het pathogeen waartoe het antigeen behoort onschadelijk op volgende
manieren:
• Neutralisering: het pathogeen is niet langer in staat cellen aan te vallen
• Agglutinatie en precipitatie
◦Agglutinatie: de vorming van grote complexen, wanneer het doelantigeen zich op een celoppervlak bevindt
◦Precitipatie: wanneer een groot ontstane complex van meerdere antigenen neerslaat vanuit lichaamsvloeistof
• Activering van het complementsysteem: hierdoor wordt het antigeen vernietigd
• Aantrekking van fagocyten: macrofagen fagocyteren ziekteverwekkers en vernietigen cellen met vreemde of
afwijkende plasmamembranen
• Bevordering van de fagocytose
• Stimulering van de ontstekingsreactie: dit effect mobiliseert de niet-specifieke immuniteit en vertraagt de
verspreiding van de infectie naar andere weefsels
, Primaire en secundaire reactie
Als je lichaam voor het eerst in aanraking komt met een indringer, moeten specifieke lymfocyten geactiveerd worden die
de indringer kunnen opruimen. Dit wordt de primaire afweerreactie of primaire immuunrespons genoemd. De herkenning van
hun specifieke antigeen tijdens de primaire afweerreactie is voor T-cellen en B-cellen het signaal om zich te gaan delen.
Hoe meer specifieke afweercellen er zijn, des te groter de kans is dat de indringer opgeruimd kan worden.
Een deel van de cellen die worden gevormd krijgt de functie van geheugencel. Deze cellen blijven vaak jarenlang in de
bloedbaan aanwezig. Tijdens een tweede infectie met hetzelfde micro-organisme of virus zullen de geheugencellen dit
meteen herkennen en een snelle afweerreactie in gang zetten. Deze secundaire afweerreactie of secundaire
immuunrespons verloopt een stuk heftiger dan de primaire reactie: er is sprake van een veel snellere reactie en er
worden meer antistoffen gevormd. Deze eigenschap heeft een groot voordeel: je kunt niet nog een keer dezelfde ziekte
krijgen of de ziekte verloopt minder ernstig dan de eerste keer. Je ben immuun.
Afweer en immuniteit - De derde afweerlinie
Wanneer micro-organismen en virussen de tweede afweerlinie overleven, komen ze in aanraking met de derde afweerlinie.
Deze linie kenmerkt zich doordat lichaamsvreemde stoffen selectief worden gedood: de derde afweerlinie heet dan ook
de specifieke afweer. Afweercellen vallen specifiek ÉÉn bepaalde indringer aan. In deze afweerlinie worden behalve micro-
organismen en virussen ook veranderde lichaamseigen cellen aangevallen, zoals kankercellen en virusgeÏnfecteerde cellen,
en soms ook cellen van getransplanteerde organen.
Elke lymfocyt, een gespecialiseerd type witte bloedcel, herkent ÉÉn bepaald lichaamsvreemd molecuul. Er bestaan twee
groepen lymfocyten: B-cellen (B-lymfocyten) en T-cellen (T-lymfocyten).
Op het membraan van B-cellen zitten celreceptoren of receptoreiwitten. Deze receptoren kunnen binden aan ÉÉn
specifiek stukje van een lichaamsvreemd molecuul: een antigeen. Het antigeen wordt herkend door de Y-vormige
receptoren die aan de oppervlakte van de B-cel zitten, waardoor een afweerreactie bij de lymfocyt uitgelokt wordt.
Daardoor wordt de B-cel geactiveerd, die specifieke moleculen produceert, de zogeheten antistoffen of
immunoglobulinen.
Variabele segmenten
Lichte keten
Zware keten
Constante segmenten
• De constante segmenten van de zware ketens
vormen de basis van het antistofmolecuul
De binding tussen antistof en antigeen maakt het pathogeen waartoe het antigeen behoort onschadelijk op volgende
manieren:
• Neutralisering: het pathogeen is niet langer in staat cellen aan te vallen
• Agglutinatie en precipitatie
◦Agglutinatie: de vorming van grote complexen, wanneer het doelantigeen zich op een celoppervlak bevindt
◦Precitipatie: wanneer een groot ontstane complex van meerdere antigenen neerslaat vanuit lichaamsvloeistof
• Activering van het complementsysteem: hierdoor wordt het antigeen vernietigd
• Aantrekking van fagocyten: macrofagen fagocyteren ziekteverwekkers en vernietigen cellen met vreemde of
afwijkende plasmamembranen
• Bevordering van de fagocytose
• Stimulering van de ontstekingsreactie: dit effect mobiliseert de niet-specifieke immuniteit en vertraagt de
verspreiding van de infectie naar andere weefsels
, Primaire en secundaire reactie
Als je lichaam voor het eerst in aanraking komt met een indringer, moeten specifieke lymfocyten geactiveerd worden die
de indringer kunnen opruimen. Dit wordt de primaire afweerreactie of primaire immuunrespons genoemd. De herkenning van
hun specifieke antigeen tijdens de primaire afweerreactie is voor T-cellen en B-cellen het signaal om zich te gaan delen.
Hoe meer specifieke afweercellen er zijn, des te groter de kans is dat de indringer opgeruimd kan worden.
Een deel van de cellen die worden gevormd krijgt de functie van geheugencel. Deze cellen blijven vaak jarenlang in de
bloedbaan aanwezig. Tijdens een tweede infectie met hetzelfde micro-organisme of virus zullen de geheugencellen dit
meteen herkennen en een snelle afweerreactie in gang zetten. Deze secundaire afweerreactie of secundaire
immuunrespons verloopt een stuk heftiger dan de primaire reactie: er is sprake van een veel snellere reactie en er
worden meer antistoffen gevormd. Deze eigenschap heeft een groot voordeel: je kunt niet nog een keer dezelfde ziekte
krijgen of de ziekte verloopt minder ernstig dan de eerste keer. Je ben immuun.
