BABEL Literatuurwetenschap : volledige samenvatting

Wat is literatuur?


WAT IS POËZIE?
Cf 1 : Straat poëzie – bv op muren

Cf 2 : ‘chaque matin elle a tout oublié’
 Interpretatie mogelijk : wie/wat is zij – wat is alles/vergeten – wie spreekt – waarom hier?
Locatie bepaalt interpretatie
 Lay-out en interpunctie
 Diepere gedachte die wordt overgebracht

Cf 3 : hoogstwaarschijnlijk over schaduw

Cf 3 : malieveld – protesten boeren NL / hanenbalk
 Soms context nodig
 Ondertekening dichter
 Komt allemaal uit reportage
In gedichtenvorm  gevoelens opwekken bij lezer
 Demagogisch = mensen in een bepaalde gedachtenrichting sturen


HOE HERKENNEN WE POËZIE

 Lay out wijkt af van proza
 dichter kiest bewust voor enjambement (afbreken v regels)  ontstaan verzen
 gebruik witregels  opdeling in verzen/versregels
 afwijkende interpunctie (hoofdletters/leestekens)
 titel bij korte teksten

Readymade = een gewone tekst die je presenteert als poëzie
(dagelijkse voorwerpen of uitspraken tot kunst worden gemaakt)

IS DAT VOLDOENDE? geen intrinsieke eigenschappen die een tekst tot poëzie maken
 afh vd culturele / historische / sociale / institutionele context van een tekst besluit een
gemeenschap of die tekst poëzie is of niet:
 moet elitair (moeilijk) zijn / diepgravend / Veelzijdig / Metrum /Rijm / structuur

WANNEER ERKENNEN WE POËZIE?
= wat culturele elite beschouwt als poëzie
= een tekst die eruit ziet als poëzie (versregels)
= Een literaire tekst die rijmt
= een tekst die veelzijdig is
= een tekst die vragen oproept
= een tekst die emotie overbrengt
= Taal die Bijzondere gedachte overbrengt
= Bijzondere taal die aandacht op zichzelf vestigt
= compacte tekst die gebonden is aan een vorm

,VORMVASTHEID = TRADITIONELE VORMKENMERKEN
 rijm + rijmschema:
 Strofe:
- distichon (2 verzen)
- Terzine / Terzet (3 verzen)
- Kwatrijn (4 verzen)

 Metrum = woordritme : herhalen ve bepaald klemtoonpatroon
Jambisch (to-MAAT, to-MAAT, to-MAAT)
Pentameter (5 x to-MAAT)

 Vormvaste genres
- sonnet
- haiku

SONNET
 Populair gebleven tot heden
 14 verzen

Italiaans: (4+4+3+3)

Rijmschema:

Octaaf = 2 kwatrijnen ABBA ABBA
Volta
Sextet = 2 terzinen CDE CDE

 Petrarca (14e E)
 Petrarkisme = schrijven over leed en zaligheid van liefde

Shakespeareaans sonnet: (4+4+4+2)
rijmschema:

3 kwatrijnen ABAB CDCD EFEF
volta
1 distichon GG

 spelen met de traditie = vorm intertekstualiteit

HAIKU = Japanse dichtvorm met wortels in Zen-boeddhisme
Matsuo BASHŌ (17e E)

 terzine 5+7+5 lettergrepen

 (1 korte pauze na ‘ya’)
 geeft een levenswijsheid mee: wat het met jou als mens doet

Herman van Rompuy = politicus + haiku schrijver

, WAT IS LITERATUUR?  altijd historisch / cultureel / institutioneel (uitgevers..) bepaald

Belang van.. Vorm: welluidend, complex, soepel, mooi..
Originaliteit: creatief, intelligent, visionair..
Fictionaliteit
 fictie = literair dominant (recent)
‘Willing suspension of disbelief’
Realistisch: effet du réel (= illusie van werkelijkheid)
 non-fictie

RECEPTIE: (de gemeenschap) (6)

 Recensies in kranten / tijdschriften (vgl. omslag + p.1 )
DC :
Eerder positief : DM / NRC ..
Eerder negatief : De Volkskrant / De Standaard ..

 Literatuurwetenschappers :

Wet. Publicaties (niet onmiddellijk, nemen de tijd)
Uitnodigingen als ‘gastschrijver’  erkenning geven

 Literaire prijzen
Gouden boekenuil 2015, Anton wachterprijs 2014..

 Verkoopcijfers MAAR populariteit wordt gewantrouwd
 Literatuur (gedichten/verhalen bedoelt als kunst) VS lectuur (eenvoud)
 Literaire canon (= groep lit. teksten waarvan men vindt dat die bijzondere waarden heeft)
= bepaald door culturele elite
= historisch + cultureel bepaald

Canon v Vlaanderen : lijst van ankerpunten uit onze Vlaamse cultuur, geschiedenis en
wetenschappen, die in het onderwijs + in het kader van inburgeringstrajecten ter ondersteuning
gebruikt worden.  opgesteld door experts + leidt af uit feiten

 vertalingen in grote talen (EN/FR/DUI) gesteund door Nederlandse Taalunie



WAT IS LITERATUURWETENSCHAP?

 Normatief = regelgevend VS Descriptief = beschrijvend
 Objectiviteit VS Subjectiviteit
 spreken over lit. op een controleerbare manier
 metataal : belang v eensgezindheid rond terminologie
 ambiguïteit : niet vanzelfsprekend door studieobject (versch. interpretaties)
o literatuurgericht VS tekstgericht

, Literatuurgerichte VS tekstgerichte lit. wet.

LIT.
o historische ontwikkelingen (tekst + context) vgl. gesch FR-NL lit.

o studie van literatuuropvattingen (poëtica’s)
- diachroon (doorheen de tijd) // synchroon (gelijktijdig, nu)
- stromingen

o studie v literaire dynamiek (ook sociologisch) rol gender in lit / invloed v lit. kritiek

TEKST.
o literaire analyse (=lit ontleden)
 tekstintern
 tekstextern (=tekst in relatie tot buitenwereld)
 onderscheid is soms moeilijk bij bv oudere teksten

o primaire (= teksten die we bestuderen) VS secundaire teksten (= teksten die teksten bestuderen)

o van literaire analyse naar interpretatie
Interpretatie = synthese: verklarende betekenisanalyse die rekening houdt met vorm en
inhoud van een lit. werk
 Samenspel tekst – lezer
 Overtuigend of niet ? ( geen exacte wet.)