Psychologie (PPA-tentamenstof)
Inleiding psychopathologie
Hoe worden psychische stoornissen geclassificeerd?
ICD, International Classification of Diseases opgesteld door de
Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
DSM, de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders door de American
Psychiatric Association (APA).
Inhoud DSM-5
Het uitgangspunt van de DSM is om puur beschrijvend te blijven, dus zonder verklaringen.
Een diagnose bepaald vaak welke behandeling iemand krijgt en of deze wordt vergoed. Men
spreekt dan over diagnose-behandelcombinaties (DBC’s). Een diagnose wordt ook
meegewogen om te bepalen of iemand een arbeidsongeschiktheidsuitkering krijgt, een
gevangenisstraf of tbs. Ook het voorschrijven van medicijnen gebeurt op basis van de
diagnose met DSM-5.
De DSM is samengesteld zodat er een duidelijk beeld is van wat een ziekte inhoudt. Zo kan er
geen verwarring ontstaan en kunnen psychiaters geen verschillen zien in welke
verschijnselen bij welke ziekte horen.
Kritiek op de DSM
1. Het nieuwe handboek gebruikt te vaak het woord “ziekte”, hierdoor wordt er
automatisch onderscheid gemaakt tussen patiënten en ‘normale’ mensen. Dit zorgt
ervoor dat het moeilijker wordt om laagdrempelig hulp aan te bieden en te zoeken.
2. Door het nieuwe handboek worden ziektes en medicijnen te veel gepromoot. Wat
vooral in het belang is van de farmaceutische industrie en zorgverzekeraars, die door
de DSM een makkelijk afrekenmodel kunnen hanteren.
3. Wat hierbij aansluit is de belangenverstrengeling bij de commissie die
verantwoordelijk was voor het opzetten van het nieuwe DSM. Bij eerdere edities
bleek dat 56% van de commissie een hand hebben in de farmaceutische industrie.
4. ‘Oude’, statische psychologie
5. Beschrijft, maar verklaart niets
6. Culturele bias
7. Labelt cliënten
8. Classificaties zijn arbitrair
9. Bevat veel cirkelredeneringen
10. Schijnzekerheid van de diagnose
Bij een lichte verschuiving van het ziektebeeld, krijg je een compleet andere diagnose
11. (Te) veel gedrag wordt als ziek beschreven
Wel 45% van de mensen is volgens de classificatie van de DSM 5 op enig moment in
het leven gestoord
, Herstelbeweging
Herstel
Herstel is een individueel proces waarin mensen veerkracht ontwikkelen, leren omgaan met
en het leven weer oppakken na ontwrichtende ervaringen. Het gaat om herstel van
identiteit, zelfbeeld, zelfvertrouwen, sociale relaties en sociale rollen die als gevolg van
psychische en/of verslavingsproblemen aangetast zijn en omvat meer dan de vermindering
van ziekteverschijnselen. In herstelprocessen staan de mogelijkheden en krachten van de
mens centraal en hebben zij zelf de regie over hun eigen leven.
Belangrijke elementen van herstelprocessen zijn:
Verbondenheid met anderen: contact met familieleden, vrienden, collega’s en
meedoen in de samenleving.
Hoop: doorbreken van stilstand door verkennen en oprekken van grenzen.
Identiteit: herdefiniëren van klachten en kwetsbaarheid en ontwikkelen van een
positief zelfbeeld.
Betekenisgeving: toekennen van nieuwe betekenissen aan gebeurtenissen (uit het
verleden) en aandacht voor zingeving.
Grip op het eigen leven: persoonlijke groei, opnemen van taken en rollen, keuzes
kunnen maken.
Herstelondersteuning
Herstel is een uniek en persoonlijk proces. Aan herstel werken doen mensen zelf en
ondersteuning van anderen moet aansluiten bij persoonlijke proces. Belangrijk voor die
ondersteuning is dat de leefwereld, het levensverhaal, de wensen, behoeften, krachten en
mogelijkheden van de mensen die werken aan hun herstel leidend zijn.
Inzet ervaringsdeskundigheid
Werken met ervaringsdeskundigen maakt het makkelijker om contact vanuit
gelijkwaardigheid en wederkerigheid te realiseren. De inbreng van de eigen ervaringen biedt
de ander hoop. Ervaringsdeskundigheid kan als individuele coaching of ondersteuning
worden ingezet, maar ook groepsgewijs in de vorm van herstelgroepen of zelfhulpgroepen.
Houding van professionals
Persoonlijke betrokkenheid, compassie, nabijheid en trouw zijn cruciale elementen van de
attitude van ondersteuners.
Kernelementen van goede zorg
De generieke module Herstelondersteuning geeft handvatten voor de ondersteuning van
mensen met (ernstige) psychische en/of verslavingsproblemen bij hun herstel. Deze
handvatten zijn bedoeld voor iedereen die een rol kan spelen bij herstelondersteuning:
patiënten zelf, naasten, vrijwilligers, ervaringsdeskundigen, zorgverleners en sociaal werkers.
Inleiding psychopathologie
Hoe worden psychische stoornissen geclassificeerd?
ICD, International Classification of Diseases opgesteld door de
Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
DSM, de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders door de American
Psychiatric Association (APA).
Inhoud DSM-5
Het uitgangspunt van de DSM is om puur beschrijvend te blijven, dus zonder verklaringen.
Een diagnose bepaald vaak welke behandeling iemand krijgt en of deze wordt vergoed. Men
spreekt dan over diagnose-behandelcombinaties (DBC’s). Een diagnose wordt ook
meegewogen om te bepalen of iemand een arbeidsongeschiktheidsuitkering krijgt, een
gevangenisstraf of tbs. Ook het voorschrijven van medicijnen gebeurt op basis van de
diagnose met DSM-5.
De DSM is samengesteld zodat er een duidelijk beeld is van wat een ziekte inhoudt. Zo kan er
geen verwarring ontstaan en kunnen psychiaters geen verschillen zien in welke
verschijnselen bij welke ziekte horen.
Kritiek op de DSM
1. Het nieuwe handboek gebruikt te vaak het woord “ziekte”, hierdoor wordt er
automatisch onderscheid gemaakt tussen patiënten en ‘normale’ mensen. Dit zorgt
ervoor dat het moeilijker wordt om laagdrempelig hulp aan te bieden en te zoeken.
2. Door het nieuwe handboek worden ziektes en medicijnen te veel gepromoot. Wat
vooral in het belang is van de farmaceutische industrie en zorgverzekeraars, die door
de DSM een makkelijk afrekenmodel kunnen hanteren.
3. Wat hierbij aansluit is de belangenverstrengeling bij de commissie die
verantwoordelijk was voor het opzetten van het nieuwe DSM. Bij eerdere edities
bleek dat 56% van de commissie een hand hebben in de farmaceutische industrie.
4. ‘Oude’, statische psychologie
5. Beschrijft, maar verklaart niets
6. Culturele bias
7. Labelt cliënten
8. Classificaties zijn arbitrair
9. Bevat veel cirkelredeneringen
10. Schijnzekerheid van de diagnose
Bij een lichte verschuiving van het ziektebeeld, krijg je een compleet andere diagnose
11. (Te) veel gedrag wordt als ziek beschreven
Wel 45% van de mensen is volgens de classificatie van de DSM 5 op enig moment in
het leven gestoord
, Herstelbeweging
Herstel
Herstel is een individueel proces waarin mensen veerkracht ontwikkelen, leren omgaan met
en het leven weer oppakken na ontwrichtende ervaringen. Het gaat om herstel van
identiteit, zelfbeeld, zelfvertrouwen, sociale relaties en sociale rollen die als gevolg van
psychische en/of verslavingsproblemen aangetast zijn en omvat meer dan de vermindering
van ziekteverschijnselen. In herstelprocessen staan de mogelijkheden en krachten van de
mens centraal en hebben zij zelf de regie over hun eigen leven.
Belangrijke elementen van herstelprocessen zijn:
Verbondenheid met anderen: contact met familieleden, vrienden, collega’s en
meedoen in de samenleving.
Hoop: doorbreken van stilstand door verkennen en oprekken van grenzen.
Identiteit: herdefiniëren van klachten en kwetsbaarheid en ontwikkelen van een
positief zelfbeeld.
Betekenisgeving: toekennen van nieuwe betekenissen aan gebeurtenissen (uit het
verleden) en aandacht voor zingeving.
Grip op het eigen leven: persoonlijke groei, opnemen van taken en rollen, keuzes
kunnen maken.
Herstelondersteuning
Herstel is een uniek en persoonlijk proces. Aan herstel werken doen mensen zelf en
ondersteuning van anderen moet aansluiten bij persoonlijke proces. Belangrijk voor die
ondersteuning is dat de leefwereld, het levensverhaal, de wensen, behoeften, krachten en
mogelijkheden van de mensen die werken aan hun herstel leidend zijn.
Inzet ervaringsdeskundigheid
Werken met ervaringsdeskundigen maakt het makkelijker om contact vanuit
gelijkwaardigheid en wederkerigheid te realiseren. De inbreng van de eigen ervaringen biedt
de ander hoop. Ervaringsdeskundigheid kan als individuele coaching of ondersteuning
worden ingezet, maar ook groepsgewijs in de vorm van herstelgroepen of zelfhulpgroepen.
Houding van professionals
Persoonlijke betrokkenheid, compassie, nabijheid en trouw zijn cruciale elementen van de
attitude van ondersteuners.
Kernelementen van goede zorg
De generieke module Herstelondersteuning geeft handvatten voor de ondersteuning van
mensen met (ernstige) psychische en/of verslavingsproblemen bij hun herstel. Deze
handvatten zijn bedoeld voor iedereen die een rol kan spelen bij herstelondersteuning:
patiënten zelf, naasten, vrijwilligers, ervaringsdeskundigen, zorgverleners en sociaal werkers.
