Inhoudsopgave
Lecture 1 – Introduction & Brain damage as a family affair................................................................2
Lecture 2 – Fatigue.............................................................................................................................6
Lecture 3 – Disorders of awareness..................................................................................................12
Lecture 4 - Suicidality in patients with neurological disorders..........................................................19
Lecture 5 - Sexual functioning in patients with neurological disorders............................................25
Lecture 6 - Ethics in clinical neuropsychology and the capability to make decisions........................30
Lecture 7 - Research in clinical neuropsychology.............................................................................34
1
,Lecture 1 – Introduction & Brain damage as a family affair
1. The profession of clinical neuropsychologist
“ clinical neuropsychology is a specialty within professional psychology that applies principles of
assessment and intervention based upon the scientific study of human behaviour as it relates to
normal and abnormal functioning of the central nervous system”
In 2010 waren de kosten voor brain disorders 800 biljoen euro in Europa. Kan worden opgesplitst in
directe en indirecte kosten. Directe kosten zijn direct gerelateerd zoals assessments, direct non-
medical zijn de veranderingen die worden gemaakt in iemands huis of iets dergelijks. Indirect is
bijvoorbeeld dat iemand zijn baan verliest.
Stroke, psychotische disorders, mood disorders and dementia, anxiety and addiction meeste
kosten. Er zijn daar vaak meer mensen in betrokken. Er zijn meer mensen depressief dan mensen die
Parkinson hebben bijvoorbeeld.
De baan en de titel van neuropsycholoog is in elk land weer verschillend. De titel klinisch
neuropsycholoog wordt maar in 17% weergegeven in de wet. Dit is veel minder dan een gewone
psycholoog en verschilt dus per land. Je bent in Nederland – volgens de wet pas na 6 jaar na de
master een officieel klinisch neuropsycholoog.
De neuropsychologen doen vaak meestal de assessments. Maar ook psychologen en logopedist.
Er zijn meerdere disciplines die de cognitieve screening uitvoeren. Als klinisch neuropsycholoog ben
je wel de beste om dit te doen, want je hebt hier de meeste training in.
2. Cost-Effectiveness
Administratie van de neuropsychologische test, scoren, interpretatie en rapporteren van de test
resultaten kost veel tijd. Het assessment kost 2 uur, maar het uitwerken en alles wel 8 tot 10 uur.
Consequentie is dat het veel geld kost. Consequentie: neuropsychologische onderzoeken moeten
wellicht worden gerechtvaardigd (met name in tijden van crisis).
Additional sources of reveneu
Boost van inkomsten door medische zaken: Ongeveer $3,000 per zaak (met 30 gevallen per jaar (1
om de 10 dagen) = 30 x $3.000 = $90,000)
§ Betrokkenheid van klinisch neuropsychologen bij onderzoek (ondersteuning door subsidies)
Vereist echter extra inspanning en tijd (!) door/van klinisch neuropsycholoog (verkrijgen van fondsen,
publiceren, deelname aan conferenties)
Why doing?
Er blijft altijd een gat tussen de kosten en de inkomsten. because of markers of values kunnen
neuropsychologen hun werk nog blijven doen.
Markers of values
- Refers to money equivalent (e.g. cost saving) of the service received
- Comparison between costs of assessment and treatment with money saved by avoiding
other health care costs and by returning an individual to work and social responsibility
2
,Objective Markers
Improve quality of life
- Voorbeeld in PowerPoint.
- Je kunt een overzicht maken van zijn sterktes en zwaktes. Dit kan van invloed zijn op de
kwaliteit van leven van een persoon. Het geeft inzicht.
Assess the effectiveness of treatment
- Pharmacological treatment, neurosurgery, neurofeedback, cognitive trainings, etc.
Guide treatment procedures
- Neuropsychological findings contribute significantly to decision whether patients undergo
epilepsy surgery
PREVENT THE USE OF MORE EXPENSIVE / ADDITIONAL DIAGNOSTIC TOOLS
- Neuropsychological findings can better predict the diagnosis Alzheimer’s disease than other
techniques (i.e., CSF and PET)
Provide a continuum of care for patients
- Clinical neuropsychologists consult with patients and their families about the patients’
deficits Prepares them to deal with intermediate and long-term consequences of
patients’ brain dysfunctions
Improve physician education and decision making
- Patients and their families may suffer from pain, stress and economic burden when patients
return prematurely to work.
Subjective Markers
REDUCE PATIENTS’ SENSE OF PSYCHOLOGICAL ALONENESS WITH DAILY PROBLEMS
- Example: § Relief of a patient with brain tumour (“I am not mad”) when describing an
association between deficits and tumour location to her.
REDUCE PATIENTS’ EXPECTATIONS, CONFUSION AND FRUSTRATION ABOUT THE NATURE OF THEIR
DISTURBANCES
- Patients and families often have unrealistic expectations or wrong understandings about
deficits and their development
HELP FAMILY MEMBERS FEEL LESS GUILTY IN MAKING DECISIONS REGARDING BRAIN-
DYSFUNCTIONAL ADULTS AND CHILDREN
- Many families struggle with the issue of placing a loved-one in a residential/nursing home.
3. Brain damage as a family affair
Nature and severity of problems experienced by family members differ from family to family
depending on: Type and severity of brain damage; Patients’ symptoms; Premorbid cohesiveness;
Family attitudes about illness and responsibility; Financial and social support. Etc.
Caregiver burden: range of physical, emotional, social and financial harms related to the caregiving
experience.
Which behaviours of the patient are likely to create problems?
Impaired social perception and social awareness.
- Some patients display a childlike egocentricity (similar to social perspective of children who
have limited awareness that parents have needs of their own).
3
, - Patients might be unable to appreciate that their caretaker is tired or depressed or that their
behaviour frightens their minor children.
- Patiënten zijn zich misschien niet bewust van de sociale vereisten van een omgeving (bv.
restaurant of kerk) en hun begeleiders in verlegenheid brengen met luidruchtig of ongepast
gedrag.
Impaired control
Control problems show up in different ways:
- Impulsiviteit
- Rusteloosheid en gejaagdheid
- Ongeduld
Dependency
- Emotionele afhankelijkheid (wordt meestal als veel zwaarder ervaren dan fysieke
afhankelijkheid)
- Risico van vicieuze cirkels Hoe meer de patiënten zich vastklampen, des te duidelijker wordt
het ongeduld en ontevredenheid van de echtgenoten, en hoe verwoedder de pogingen van
de patiënten om hun echtgenoten onder hun onmiddellijke toezicht en controle te houden
- Afhankelijkheid als gevolg van cognitieve moeilijkheden (bv. geheugen- of
planningsproblemen moeilijkheden)
- Ernstig gehandicapte patiënten zijn vaak niet in staat activiteiten van dagelijkse activiteiten
uit te voeren zonder instructies of aanwijzingen
- Veel van deze patiënten assimileren vaak herhaalde routines in hun gedragsrepertoire, maar
blijven niet in staat om te gaan met verandering of nieuwigheid.
- Families kunnen het onvermogen van de patiënten om te organiseren, te initiëren, of
plannen voor zichzelf als luiheid en gebrek aan motivatie.
- Afhankelijkheid van lichamelijke verzorging
- Afhankelijkheid financiële steun
Be aware:
- Wanneer de behoeften van de patiënt de mogelijkheden van de familie te boven gaan en de
zorg moet worden verkregen buiten de families om
- Veel familieleden (vooral de verzorgers) voelen zich schuldig
- Zij schamen zich en denken dat het hun fout is om de juiste zorg voor de patiënt
Inability to learn from experience
- Vereist voortdurend waakzaamheid van de familie.
Anxiety, depression and paranoia
Experience of different families
- The patient’s parent: Hoewel de stress van de ouders enigszins verschilt naar gelang van de
leeftijd van de patiënt (b.v. kind of volwassene), zijn de kernproblemen vergelijkbaar.
o Verantwoordelijkheid voor de zorg en gezondheid van het kind.
o Ook veel huwelijksconflicten door verschillen over de zorg.
o Vaders kunnen zich verwaarloosd voelen door de uitgeputte moeders.
o Huwelijken kunnen ontbinden na een hersenbeschadiging van het kind.
4
Lecture 1 – Introduction & Brain damage as a family affair................................................................2
Lecture 2 – Fatigue.............................................................................................................................6
Lecture 3 – Disorders of awareness..................................................................................................12
Lecture 4 - Suicidality in patients with neurological disorders..........................................................19
Lecture 5 - Sexual functioning in patients with neurological disorders............................................25
Lecture 6 - Ethics in clinical neuropsychology and the capability to make decisions........................30
Lecture 7 - Research in clinical neuropsychology.............................................................................34
1
,Lecture 1 – Introduction & Brain damage as a family affair
1. The profession of clinical neuropsychologist
“ clinical neuropsychology is a specialty within professional psychology that applies principles of
assessment and intervention based upon the scientific study of human behaviour as it relates to
normal and abnormal functioning of the central nervous system”
In 2010 waren de kosten voor brain disorders 800 biljoen euro in Europa. Kan worden opgesplitst in
directe en indirecte kosten. Directe kosten zijn direct gerelateerd zoals assessments, direct non-
medical zijn de veranderingen die worden gemaakt in iemands huis of iets dergelijks. Indirect is
bijvoorbeeld dat iemand zijn baan verliest.
Stroke, psychotische disorders, mood disorders and dementia, anxiety and addiction meeste
kosten. Er zijn daar vaak meer mensen in betrokken. Er zijn meer mensen depressief dan mensen die
Parkinson hebben bijvoorbeeld.
De baan en de titel van neuropsycholoog is in elk land weer verschillend. De titel klinisch
neuropsycholoog wordt maar in 17% weergegeven in de wet. Dit is veel minder dan een gewone
psycholoog en verschilt dus per land. Je bent in Nederland – volgens de wet pas na 6 jaar na de
master een officieel klinisch neuropsycholoog.
De neuropsychologen doen vaak meestal de assessments. Maar ook psychologen en logopedist.
Er zijn meerdere disciplines die de cognitieve screening uitvoeren. Als klinisch neuropsycholoog ben
je wel de beste om dit te doen, want je hebt hier de meeste training in.
2. Cost-Effectiveness
Administratie van de neuropsychologische test, scoren, interpretatie en rapporteren van de test
resultaten kost veel tijd. Het assessment kost 2 uur, maar het uitwerken en alles wel 8 tot 10 uur.
Consequentie is dat het veel geld kost. Consequentie: neuropsychologische onderzoeken moeten
wellicht worden gerechtvaardigd (met name in tijden van crisis).
Additional sources of reveneu
Boost van inkomsten door medische zaken: Ongeveer $3,000 per zaak (met 30 gevallen per jaar (1
om de 10 dagen) = 30 x $3.000 = $90,000)
§ Betrokkenheid van klinisch neuropsychologen bij onderzoek (ondersteuning door subsidies)
Vereist echter extra inspanning en tijd (!) door/van klinisch neuropsycholoog (verkrijgen van fondsen,
publiceren, deelname aan conferenties)
Why doing?
Er blijft altijd een gat tussen de kosten en de inkomsten. because of markers of values kunnen
neuropsychologen hun werk nog blijven doen.
Markers of values
- Refers to money equivalent (e.g. cost saving) of the service received
- Comparison between costs of assessment and treatment with money saved by avoiding
other health care costs and by returning an individual to work and social responsibility
2
,Objective Markers
Improve quality of life
- Voorbeeld in PowerPoint.
- Je kunt een overzicht maken van zijn sterktes en zwaktes. Dit kan van invloed zijn op de
kwaliteit van leven van een persoon. Het geeft inzicht.
Assess the effectiveness of treatment
- Pharmacological treatment, neurosurgery, neurofeedback, cognitive trainings, etc.
Guide treatment procedures
- Neuropsychological findings contribute significantly to decision whether patients undergo
epilepsy surgery
PREVENT THE USE OF MORE EXPENSIVE / ADDITIONAL DIAGNOSTIC TOOLS
- Neuropsychological findings can better predict the diagnosis Alzheimer’s disease than other
techniques (i.e., CSF and PET)
Provide a continuum of care for patients
- Clinical neuropsychologists consult with patients and their families about the patients’
deficits Prepares them to deal with intermediate and long-term consequences of
patients’ brain dysfunctions
Improve physician education and decision making
- Patients and their families may suffer from pain, stress and economic burden when patients
return prematurely to work.
Subjective Markers
REDUCE PATIENTS’ SENSE OF PSYCHOLOGICAL ALONENESS WITH DAILY PROBLEMS
- Example: § Relief of a patient with brain tumour (“I am not mad”) when describing an
association between deficits and tumour location to her.
REDUCE PATIENTS’ EXPECTATIONS, CONFUSION AND FRUSTRATION ABOUT THE NATURE OF THEIR
DISTURBANCES
- Patients and families often have unrealistic expectations or wrong understandings about
deficits and their development
HELP FAMILY MEMBERS FEEL LESS GUILTY IN MAKING DECISIONS REGARDING BRAIN-
DYSFUNCTIONAL ADULTS AND CHILDREN
- Many families struggle with the issue of placing a loved-one in a residential/nursing home.
3. Brain damage as a family affair
Nature and severity of problems experienced by family members differ from family to family
depending on: Type and severity of brain damage; Patients’ symptoms; Premorbid cohesiveness;
Family attitudes about illness and responsibility; Financial and social support. Etc.
Caregiver burden: range of physical, emotional, social and financial harms related to the caregiving
experience.
Which behaviours of the patient are likely to create problems?
Impaired social perception and social awareness.
- Some patients display a childlike egocentricity (similar to social perspective of children who
have limited awareness that parents have needs of their own).
3
, - Patients might be unable to appreciate that their caretaker is tired or depressed or that their
behaviour frightens their minor children.
- Patiënten zijn zich misschien niet bewust van de sociale vereisten van een omgeving (bv.
restaurant of kerk) en hun begeleiders in verlegenheid brengen met luidruchtig of ongepast
gedrag.
Impaired control
Control problems show up in different ways:
- Impulsiviteit
- Rusteloosheid en gejaagdheid
- Ongeduld
Dependency
- Emotionele afhankelijkheid (wordt meestal als veel zwaarder ervaren dan fysieke
afhankelijkheid)
- Risico van vicieuze cirkels Hoe meer de patiënten zich vastklampen, des te duidelijker wordt
het ongeduld en ontevredenheid van de echtgenoten, en hoe verwoedder de pogingen van
de patiënten om hun echtgenoten onder hun onmiddellijke toezicht en controle te houden
- Afhankelijkheid als gevolg van cognitieve moeilijkheden (bv. geheugen- of
planningsproblemen moeilijkheden)
- Ernstig gehandicapte patiënten zijn vaak niet in staat activiteiten van dagelijkse activiteiten
uit te voeren zonder instructies of aanwijzingen
- Veel van deze patiënten assimileren vaak herhaalde routines in hun gedragsrepertoire, maar
blijven niet in staat om te gaan met verandering of nieuwigheid.
- Families kunnen het onvermogen van de patiënten om te organiseren, te initiëren, of
plannen voor zichzelf als luiheid en gebrek aan motivatie.
- Afhankelijkheid van lichamelijke verzorging
- Afhankelijkheid financiële steun
Be aware:
- Wanneer de behoeften van de patiënt de mogelijkheden van de familie te boven gaan en de
zorg moet worden verkregen buiten de families om
- Veel familieleden (vooral de verzorgers) voelen zich schuldig
- Zij schamen zich en denken dat het hun fout is om de juiste zorg voor de patiënt
Inability to learn from experience
- Vereist voortdurend waakzaamheid van de familie.
Anxiety, depression and paranoia
Experience of different families
- The patient’s parent: Hoewel de stress van de ouders enigszins verschilt naar gelang van de
leeftijd van de patiënt (b.v. kind of volwassene), zijn de kernproblemen vergelijkbaar.
o Verantwoordelijkheid voor de zorg en gezondheid van het kind.
o Ook veel huwelijksconflicten door verschillen over de zorg.
o Vaders kunnen zich verwaarloosd voelen door de uitgeputte moeders.
o Huwelijken kunnen ontbinden na een hersenbeschadiging van het kind.
4
