College 1:
Filosofie gaat vooral over waarom een waartoe je handelt
Hoe komt het dat je doet wat je doet? Waar baseer je dat op? Waar komen je overtuigingen
vandaag? Je wereldbeeld, je mensbeeld en wat goed en kwaad is (Ethiek).
Filosofen stellen: We handelen in onze werkelijkheid vanuit onze overtuigingen en
gedachtes en we moeten dat bewust en bekwaam doen. Je moet als pedagoog
kunnen vertellen waarom, vanuit wat je iets hebt aangepakt.
Wereldbeeld: Hoe je de wereld ziet.
Mensbeeld: Hoe reageert een mens.
Ethiek: goed en kwaad keuzes maken baseer je op wat?
Als je niet van het wereldbeeld weet, dan kan je niet zo goed het mensbeeld
begrijpen. En als je niet het mensbeeld begrijpt, dan kan je ook niet de keuzes van
goed en slecht begrijpen. Het hangt allemaal samen
Wat doet een filosoof voor werk:
- Denkt na, onderzoekt en bevraagt fundamentele vragen over mens, wereld en
samenleving
- Om helderheid te scheppen en
- Richting te geven aan hoe wij denken en handelen
Filosoferen - systematisch argumenteren
Je beantwoord grote vragen over bestaan zoals:
- Hoe word je een goed mens? Hoe word je een wijs mens
Doormiddel van systematisch argumenteren, dit doe je door een aaneenschakeling van
argumenten. Het begint vaak bij een uitspraak over hoe de wereld in elkaar zit, daaruit volgt
hoe de mens in elkaar zit en daaruit volgt hoe we ons als mensen zouden moeten
gedragen.
Wijsbegeerte:
- Het Nederlandse woord voor filosofie is wijsbegeerte
- Het begeren van de wijsheid
- Een wijsgeer is iemand die op zoek is naar wijsheid
- Als je pedagoog wordt ben je eigenlijk ook op zoek naar wijsheid.
- Pedagogen moeten per definiete ook opzoek zijn naar wijsheid, omdat zij in
complexe situaties beslissingen moeten maken met en voor anderen. Hoe word ik
een wijs mens? Kan ik mijn wijsheid delen met kinderen en ouders?
Filosoferen = ook voelen
Filosoferen gaat meer over alleen na denken, gedachten en emotie hangen heel sterk
samen. Je gevoelens en emoties worden gestuurd door je gedachtes. Dus hoe je over
dingen denkt, maakt hoe je de dingen voelt en ervaart. Op het moment wanneer jij in staat
bent om je gedachtes eerst te leren inzien, vervolgens als je wilt veranderen dan ben je een
heel eind opzeg om die wijze persoon te worden in die kinderen nodig hebben in hun
ontwikkeling.
,Waarom filosofie als pedagoog:
1. Denken helpt
Iedereen ziet de werkelijkheid door een eigen “bril”, gevormd door persoonlijke
ervaringen. Bewustwording van deze bril helpt om je eigen beperkingen te erkennen en
beter verbinding te maken met anderen.
2. Mensenwerk
Denkhulpverlening: Een pedagoog is ook een soort marketeer pedagoog: iemand die
probeert om gedrag bij te sturen door de gedachtes van andere mensen te beïnvloeden
aan de hand van specifieke gesprekstechnieken.
3. Ondersteunt het behalen van de hbo-criteria
- Professioneel vakmanschap
Wat is eigenlijk een goede pedagoog? Hoe handelt die in de praktijk?
- Gedegen theoretische basis
Als filosofische stromingen leert kennen en gebruikt dan word je een betere pedagoog.
- Onderzoekend vermogen
Wat betekent het om als pedagoog te filosoferen over wat je doet?
- Maatschappelijk bewustzijn
Wat zijn de maatschappelijke vraag stukken, waar maak ik me boos over als pedagoog.
En waar wil ik mij voor inzetten.
- Reflectie en eigenheid
Bij filosofie gaat het ook over vragen, wie ben ik? Wie wil ik zijn?
- Professionele communicatie
Je moet ook snappen hoe communicatie in de wereld werkt
4. Kerntaken van opleiding
- Opgroeien en opvoeden ondersteunen
- Condities voor het opgroeien en opvoeden bevorderen
- Professionaliteit versterken
5. Ondersteunt jouw professionelen groei
Naar bewust bekwaam handelen in complexere situaties. Als pedagoog leer je
handelen niet allen uit routine, maar kiest bewust op basis van (morele) waarde en
theorie.
Filosoferen = niet hetzelfde als reflecteren.
Refelcteren is de vaardigheid die je gebruikt om vanaf een afstandje naar jezelf te kijken en
te kunnen bedenken; wat is er gebeurt, wat voelde ik daarbij? Hoe komt dat? Filosofische
vragen zijn anders zoals: Is het gezond om een tienjarig kind een smartphone te geven?
Denken heeft ook risco
Je kan ook geabsorbeerd raken door je gedachtes. Hierdoor gaan sommige mensen
onnadenkend door het leven. Het is mogelijk om hier in balans in te vinden.
,De wijsgerige pedagogiek
Een stroming ook wel de filosofische pedagogiek (wijsgerig betekent Filosofie)
- Was ooit het centrale bestandsdeel van pedagogiek, is nu met de tijd geschoven.
- Het is een grote filosofische vraag, Niet te beantwoorden met gesprekstechnieken
of psychologische trucjes
- Vragen naar: wat betekent het om een goed mens te zijn?
- Wijsgerige pedagogiek kijkt naar de zin en betekenis van opvoeden, niet alleen naar
methoden
De kernvragen:
- Wat betekent het eigenlijk om op te voeden?
- Wat is de essentie van opvoeding?
- Waar gaat het in de opvoeding eigenlijk om?
De driehoek: Doel, praktijk, theorie
“Daar waar al het opvoeden plaatsvindt”
Volwassenheid = doel en hoe kom je
daar? Via de praktijk, maar daar ligt een
heleboel theorie onder. En onder theorie
versta ik dan alle onbewuste aannames
over hoe de wereld in elkaar zit, hoe de
mens in elkaar zit en hoe goed en slecht
werkt. Gesprekken op werk als pedagoog
gaan ook in deze driehoek: er is iets wat
je doet (praktijk) dat baseer je ergens op
(theorie) en je hebt ergens een bedoeling
mee (doel). Dit soort manieren komen
voort uit wat heet de wijsgerige
pedagogiek
Historische relatie:
Een lange tijd was pedagogiek niets anders dan filosoferen over deze kern vragen van de
wijsgerige pedagogiek. Het is verschonen naar meer.
De jaren 60 70:
Pedagogiek begon te veranderen van een soort filosofie naar een wetenschap. Er lag meer
nadruk op disciplines als sociologie, economie en psychologie. Er kwam meer bij mensen
gingen dingen meten en onderzoeken.
, Noodzakelijke opvoedkundige uitgangspunten
Vatbaarheid voor opvoeding Vrijheid
Je hebt de vrijheid van het kind en het feit dat hij vatbaar is voor opvoeding.
Er bestaat een spectrum in de opvoeding tussen vatbaarheid voor opvoeding en vrijheid van
het kind. Aan de ene kant staat het behaviorisme, waarbij je kinderen dingen kan aanleren
door training gewenst gedrag, dat laat zien dat kinderen vatbaar zijn. Aan de andere kant zijn
kinderen geen robots, maar vrije individuen die ook tegen kunnen spreken en eigen keuzes
maken. Opvoeding beweegt zich altijd tussen deze twee uitersten: beïnvloeden én ruimte
geven voor vrijheid.
Twee uiterste:
Te veel vrijheid: kan leiden tot
verwaarlozing. Het kind krijgt
dan te weinig richting en steun
om zich te ontwikkelen.
(Antipedagogiek)
Te weinig vrijheid: kan leiden
tot indoctrinatie. Dit zie je bijvoorbeeld in dictatoriale landen, waar de vrijheid van denken
wordt onderdrukt en mensen niet meer zelf leren nadenken.
De behavioristische stroming (Vatbaarheid voor opvoeding)
- Gedragssturing als stimulus en respons
- Operante conditionering: leertheorie waarbij gedrag wordt beïnvloed door de
gevolgen ervan: gedrag dat beloond wordt, zal vaker voorkomen, terwijl gedrag dat
gestraft wordt, minder vaak zal voorkomen.
o Verzonnen door Skinner en andere en andere psychologen die dachten als we
nou genoeg weten over hoe we de mens psychologisch kunnen trainen, dan
kunnen we de perfecte mens maken.
o Teaching machine: In de jaren 50 ontdekte Skinner bij ratten hoe operante
conditionering werkt: gedrag beïnvloeden met beloning en straf. Hij dacht dat dit
ook toepasbaar was op mensen en ontwikkelde daarvoor de teaching machine,
een hulpmiddel om in de klas te testen of operante conditionering bij leerlingen
werkte.
De antipedagogiek stroming (Vrijheid)
Antipedagogiek: Is een stroming die stelt dat de volwassenen zijn macht niet zomaar over
hun kind mag uitoefenen. Dus wie ben jij als volwassenen om een kind te zeggen wat wel en
niet mag? Hoort bij de verzet tijd van de jaren 60 70, (aansluiten bij Maagdenhuisbezetting).
Samen met andere ouders werd er een crèche opgericht in een Amsterdams kraakpand
waar antiautoritair werd opgevoed
Visie hoe generaties met elkaar om gaan:
Wat willen we doorgeven als generaties?
Opvoeding is te gelaagd en complex voor een enkel technisch antwoord. Het gaat niet
alleen om wat jij als individu belangrijk vindt, maar ook om wat wij als gemeenschap en
generatie willen doorgeven. Zoals het gezegde “It takes a village” benadrukt, is opvoeding
een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Tegenwoordig is dat moeilijker door
individualisering, waardoor het lastiger wordt om samen te bespreken wat goede
opvoeding is.
Filosofie gaat vooral over waarom een waartoe je handelt
Hoe komt het dat je doet wat je doet? Waar baseer je dat op? Waar komen je overtuigingen
vandaag? Je wereldbeeld, je mensbeeld en wat goed en kwaad is (Ethiek).
Filosofen stellen: We handelen in onze werkelijkheid vanuit onze overtuigingen en
gedachtes en we moeten dat bewust en bekwaam doen. Je moet als pedagoog
kunnen vertellen waarom, vanuit wat je iets hebt aangepakt.
Wereldbeeld: Hoe je de wereld ziet.
Mensbeeld: Hoe reageert een mens.
Ethiek: goed en kwaad keuzes maken baseer je op wat?
Als je niet van het wereldbeeld weet, dan kan je niet zo goed het mensbeeld
begrijpen. En als je niet het mensbeeld begrijpt, dan kan je ook niet de keuzes van
goed en slecht begrijpen. Het hangt allemaal samen
Wat doet een filosoof voor werk:
- Denkt na, onderzoekt en bevraagt fundamentele vragen over mens, wereld en
samenleving
- Om helderheid te scheppen en
- Richting te geven aan hoe wij denken en handelen
Filosoferen - systematisch argumenteren
Je beantwoord grote vragen over bestaan zoals:
- Hoe word je een goed mens? Hoe word je een wijs mens
Doormiddel van systematisch argumenteren, dit doe je door een aaneenschakeling van
argumenten. Het begint vaak bij een uitspraak over hoe de wereld in elkaar zit, daaruit volgt
hoe de mens in elkaar zit en daaruit volgt hoe we ons als mensen zouden moeten
gedragen.
Wijsbegeerte:
- Het Nederlandse woord voor filosofie is wijsbegeerte
- Het begeren van de wijsheid
- Een wijsgeer is iemand die op zoek is naar wijsheid
- Als je pedagoog wordt ben je eigenlijk ook op zoek naar wijsheid.
- Pedagogen moeten per definiete ook opzoek zijn naar wijsheid, omdat zij in
complexe situaties beslissingen moeten maken met en voor anderen. Hoe word ik
een wijs mens? Kan ik mijn wijsheid delen met kinderen en ouders?
Filosoferen = ook voelen
Filosoferen gaat meer over alleen na denken, gedachten en emotie hangen heel sterk
samen. Je gevoelens en emoties worden gestuurd door je gedachtes. Dus hoe je over
dingen denkt, maakt hoe je de dingen voelt en ervaart. Op het moment wanneer jij in staat
bent om je gedachtes eerst te leren inzien, vervolgens als je wilt veranderen dan ben je een
heel eind opzeg om die wijze persoon te worden in die kinderen nodig hebben in hun
ontwikkeling.
,Waarom filosofie als pedagoog:
1. Denken helpt
Iedereen ziet de werkelijkheid door een eigen “bril”, gevormd door persoonlijke
ervaringen. Bewustwording van deze bril helpt om je eigen beperkingen te erkennen en
beter verbinding te maken met anderen.
2. Mensenwerk
Denkhulpverlening: Een pedagoog is ook een soort marketeer pedagoog: iemand die
probeert om gedrag bij te sturen door de gedachtes van andere mensen te beïnvloeden
aan de hand van specifieke gesprekstechnieken.
3. Ondersteunt het behalen van de hbo-criteria
- Professioneel vakmanschap
Wat is eigenlijk een goede pedagoog? Hoe handelt die in de praktijk?
- Gedegen theoretische basis
Als filosofische stromingen leert kennen en gebruikt dan word je een betere pedagoog.
- Onderzoekend vermogen
Wat betekent het om als pedagoog te filosoferen over wat je doet?
- Maatschappelijk bewustzijn
Wat zijn de maatschappelijke vraag stukken, waar maak ik me boos over als pedagoog.
En waar wil ik mij voor inzetten.
- Reflectie en eigenheid
Bij filosofie gaat het ook over vragen, wie ben ik? Wie wil ik zijn?
- Professionele communicatie
Je moet ook snappen hoe communicatie in de wereld werkt
4. Kerntaken van opleiding
- Opgroeien en opvoeden ondersteunen
- Condities voor het opgroeien en opvoeden bevorderen
- Professionaliteit versterken
5. Ondersteunt jouw professionelen groei
Naar bewust bekwaam handelen in complexere situaties. Als pedagoog leer je
handelen niet allen uit routine, maar kiest bewust op basis van (morele) waarde en
theorie.
Filosoferen = niet hetzelfde als reflecteren.
Refelcteren is de vaardigheid die je gebruikt om vanaf een afstandje naar jezelf te kijken en
te kunnen bedenken; wat is er gebeurt, wat voelde ik daarbij? Hoe komt dat? Filosofische
vragen zijn anders zoals: Is het gezond om een tienjarig kind een smartphone te geven?
Denken heeft ook risco
Je kan ook geabsorbeerd raken door je gedachtes. Hierdoor gaan sommige mensen
onnadenkend door het leven. Het is mogelijk om hier in balans in te vinden.
,De wijsgerige pedagogiek
Een stroming ook wel de filosofische pedagogiek (wijsgerig betekent Filosofie)
- Was ooit het centrale bestandsdeel van pedagogiek, is nu met de tijd geschoven.
- Het is een grote filosofische vraag, Niet te beantwoorden met gesprekstechnieken
of psychologische trucjes
- Vragen naar: wat betekent het om een goed mens te zijn?
- Wijsgerige pedagogiek kijkt naar de zin en betekenis van opvoeden, niet alleen naar
methoden
De kernvragen:
- Wat betekent het eigenlijk om op te voeden?
- Wat is de essentie van opvoeding?
- Waar gaat het in de opvoeding eigenlijk om?
De driehoek: Doel, praktijk, theorie
“Daar waar al het opvoeden plaatsvindt”
Volwassenheid = doel en hoe kom je
daar? Via de praktijk, maar daar ligt een
heleboel theorie onder. En onder theorie
versta ik dan alle onbewuste aannames
over hoe de wereld in elkaar zit, hoe de
mens in elkaar zit en hoe goed en slecht
werkt. Gesprekken op werk als pedagoog
gaan ook in deze driehoek: er is iets wat
je doet (praktijk) dat baseer je ergens op
(theorie) en je hebt ergens een bedoeling
mee (doel). Dit soort manieren komen
voort uit wat heet de wijsgerige
pedagogiek
Historische relatie:
Een lange tijd was pedagogiek niets anders dan filosoferen over deze kern vragen van de
wijsgerige pedagogiek. Het is verschonen naar meer.
De jaren 60 70:
Pedagogiek begon te veranderen van een soort filosofie naar een wetenschap. Er lag meer
nadruk op disciplines als sociologie, economie en psychologie. Er kwam meer bij mensen
gingen dingen meten en onderzoeken.
, Noodzakelijke opvoedkundige uitgangspunten
Vatbaarheid voor opvoeding Vrijheid
Je hebt de vrijheid van het kind en het feit dat hij vatbaar is voor opvoeding.
Er bestaat een spectrum in de opvoeding tussen vatbaarheid voor opvoeding en vrijheid van
het kind. Aan de ene kant staat het behaviorisme, waarbij je kinderen dingen kan aanleren
door training gewenst gedrag, dat laat zien dat kinderen vatbaar zijn. Aan de andere kant zijn
kinderen geen robots, maar vrije individuen die ook tegen kunnen spreken en eigen keuzes
maken. Opvoeding beweegt zich altijd tussen deze twee uitersten: beïnvloeden én ruimte
geven voor vrijheid.
Twee uiterste:
Te veel vrijheid: kan leiden tot
verwaarlozing. Het kind krijgt
dan te weinig richting en steun
om zich te ontwikkelen.
(Antipedagogiek)
Te weinig vrijheid: kan leiden
tot indoctrinatie. Dit zie je bijvoorbeeld in dictatoriale landen, waar de vrijheid van denken
wordt onderdrukt en mensen niet meer zelf leren nadenken.
De behavioristische stroming (Vatbaarheid voor opvoeding)
- Gedragssturing als stimulus en respons
- Operante conditionering: leertheorie waarbij gedrag wordt beïnvloed door de
gevolgen ervan: gedrag dat beloond wordt, zal vaker voorkomen, terwijl gedrag dat
gestraft wordt, minder vaak zal voorkomen.
o Verzonnen door Skinner en andere en andere psychologen die dachten als we
nou genoeg weten over hoe we de mens psychologisch kunnen trainen, dan
kunnen we de perfecte mens maken.
o Teaching machine: In de jaren 50 ontdekte Skinner bij ratten hoe operante
conditionering werkt: gedrag beïnvloeden met beloning en straf. Hij dacht dat dit
ook toepasbaar was op mensen en ontwikkelde daarvoor de teaching machine,
een hulpmiddel om in de klas te testen of operante conditionering bij leerlingen
werkte.
De antipedagogiek stroming (Vrijheid)
Antipedagogiek: Is een stroming die stelt dat de volwassenen zijn macht niet zomaar over
hun kind mag uitoefenen. Dus wie ben jij als volwassenen om een kind te zeggen wat wel en
niet mag? Hoort bij de verzet tijd van de jaren 60 70, (aansluiten bij Maagdenhuisbezetting).
Samen met andere ouders werd er een crèche opgericht in een Amsterdams kraakpand
waar antiautoritair werd opgevoed
Visie hoe generaties met elkaar om gaan:
Wat willen we doorgeven als generaties?
Opvoeding is te gelaagd en complex voor een enkel technisch antwoord. Het gaat niet
alleen om wat jij als individu belangrijk vindt, maar ook om wat wij als gemeenschap en
generatie willen doorgeven. Zoals het gezegde “It takes a village” benadrukt, is opvoeding
een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Tegenwoordig is dat moeilijker door
individualisering, waardoor het lastiger wordt om samen te bespreken wat goede
opvoeding is.
