1
,2
HST 1: INLEIDING
DEFINITIE
Recht goed toepassen goede kennis van de geschiedenis noodzakelijk (goeie jurist moet het recht toepassen als een goeie historicus) | Recht is
instrument dat adhv regels de maatschappij verandert
geschiedenis
RECHTSGESCHIEDENIS = METAJURIDICA
Positieve recht= recht zoals het nu is
Niet het ‘positieve’ recht (praktische toepassing) wel interactie van recht en macht, politiek,
techniek, religie, klimaat …
= beschouwend, kritisch, reflecterend, contextualiserend
Vanuit historisch-wetenschappelijke invalshoek
- Vergelijk rechtssociologie, rechtsfilosofie, rechtseconomie, rechtspsychologie …
(interdisciplinair)
- Uit juridisch paradigma stappend (paradigma = geheel van
veronderstellingen/principes waarin wetenschap georganiseerd wordt)
metajuridica verlaat paradigma van recht: context bekijken. We kijken vanop afstand (helikopterzicht)
- Adagium/ basisveronderstelling van het recht bv. nemo censetur ignorare legem (iedereen wordt geacht
de wet te kennen)
Indien niet geacht wet te kennen Mensen elkaar doden, door rood licht rijden,….. (overtreder zegt ik wist
dat niet) daarom iedereen geacht wet te kennen in het positieve recht.
- Belgisch staatsblad: officiële krant met alle nieuwe wetten
Rechtsgeschiedenis in opleiding rechten
Rechtsgeschiedenis zoekt verklaringen voor bepaalde paradigma’s recht niet zomaar aanvaarden:
objectief zijn en vragen stellen
Religie verloor invloed op onze maatschappij (niet overal)
Romeins recht werd basisrecht – Historische rechtsschule recht dat in de maatschappij heerst moet gedoceerd
worden.
Carl Friedrich von Savigny: (grondlegger Historische rechtsschule) ‘Het is van belang om het evolueren
van de maatschappij te kennen en te begrijpen’ recht drukt ‘volksgeist’ uit: elk land heeft eigen
nationaal gekleurd recht, Wat er leeft in de maatschappij.
, 3
RECHT(SWETENSCHAP) EN GESCHIEDENIS(WETENSCHAP) DIENEN ELKAAR
Geschiedenis ‘dient’ recht
- toepassing van norm in de tijd: HEURISTIEK = techniek/kunde/wetenschap van iets te
zoeken en te vinden wetshistoriek in ‘geconsolideerde’ wetgeving
o Tempus regit actum: tijd heeft invloed op het recht
o Locus regit actum: Plaats bepaalt handeling
Rechter moet juiste wet toepassen en niks verzinnen opzoeking in wetboek
Datum van delict Datum van Wetsverandering Datum van uitspraak rechter
- De wet die op de datum van het delict van toepassing was moet toegepast worden en niet de wet die
misschien ondertussen vernieuwd is op de dag van de uitspraak. UITGEZONDERD wanneer de vernieuwde
wet een lichtere straf voorziet mag deze retroactief worden toegepast. Bij de vernieuwde wet met een
zwaardere straf mag dit niet.
- Nieuwe wet ivm huurcontract andere regels overgangsbepalingen kunnen zeggen dat dit alleen van
toepassing is op nieuwe contracten of na een bepaalde datum maar soms ook geen overgangsbepalingen.
- Voor 1789 Kerk (Pastoor) enige die testament van personen mocht opstellen Franse revolutie Na
1789 voor testament bij de notaris
- Testamenten die voor 1789 correct bij pastoor opgesteld waren bleven geldig ookal overleed persoon na
1789
- Testament opgesteld in ander land ook geldig wanneer persoon in ander land overleed( wet van land
waar testament is opgesteld blijft van toepassing)
- Is dit testament geldig? jurist moet kijken naar geldigheid vd vorm en de inhoud
Vorm testament (formele geldigheid) oude wet van toepassing (zoals hierboven)
Inhoud testament (materiele geldigheid) nieuwe wet van toepassing
Vb persoon gaf alles eerst aan de kerk maar nieuwe wet zegt dat kinderen niet onterft kunnen worden en
zij dus ook recht hebben op deel van de erfenis. (formele en materiele geldigheid heel belangrijk!)
- Koninklijk besluit enkel geldig bij ondertekening van koning en minister= formele geldigheid
, 4
Geconsolideerde wetgeving: een wettekst waarin de wijzigingen zijn aangebracht in de tekst (bv 3bis, 3ter,
24quater,….)(knippen en plakken)
In belgië 2 grondwetten (1831 en 1994) grondwet 1831 werd een onoverzichtelijk door geconsolideerde
wetgeving koning wou nieuwe geordende grondwet die werd tewerkgesteld in 1994.
Gecoördineerde wetgeving: wetgeving die niet in inhoud gewijzigd is maar is geherstructuureerd.
De concordantietabel toont aan welk nummer het oude artikel heeft gekregen in de gecoördineerde wetgeving
(vb artikel 6 uit grondwet 1831 is nu artikel 10 in grondwet 1994.
,2
HST 1: INLEIDING
DEFINITIE
Recht goed toepassen goede kennis van de geschiedenis noodzakelijk (goeie jurist moet het recht toepassen als een goeie historicus) | Recht is
instrument dat adhv regels de maatschappij verandert
geschiedenis
RECHTSGESCHIEDENIS = METAJURIDICA
Positieve recht= recht zoals het nu is
Niet het ‘positieve’ recht (praktische toepassing) wel interactie van recht en macht, politiek,
techniek, religie, klimaat …
= beschouwend, kritisch, reflecterend, contextualiserend
Vanuit historisch-wetenschappelijke invalshoek
- Vergelijk rechtssociologie, rechtsfilosofie, rechtseconomie, rechtspsychologie …
(interdisciplinair)
- Uit juridisch paradigma stappend (paradigma = geheel van
veronderstellingen/principes waarin wetenschap georganiseerd wordt)
metajuridica verlaat paradigma van recht: context bekijken. We kijken vanop afstand (helikopterzicht)
- Adagium/ basisveronderstelling van het recht bv. nemo censetur ignorare legem (iedereen wordt geacht
de wet te kennen)
Indien niet geacht wet te kennen Mensen elkaar doden, door rood licht rijden,….. (overtreder zegt ik wist
dat niet) daarom iedereen geacht wet te kennen in het positieve recht.
- Belgisch staatsblad: officiële krant met alle nieuwe wetten
Rechtsgeschiedenis in opleiding rechten
Rechtsgeschiedenis zoekt verklaringen voor bepaalde paradigma’s recht niet zomaar aanvaarden:
objectief zijn en vragen stellen
Religie verloor invloed op onze maatschappij (niet overal)
Romeins recht werd basisrecht – Historische rechtsschule recht dat in de maatschappij heerst moet gedoceerd
worden.
Carl Friedrich von Savigny: (grondlegger Historische rechtsschule) ‘Het is van belang om het evolueren
van de maatschappij te kennen en te begrijpen’ recht drukt ‘volksgeist’ uit: elk land heeft eigen
nationaal gekleurd recht, Wat er leeft in de maatschappij.
, 3
RECHT(SWETENSCHAP) EN GESCHIEDENIS(WETENSCHAP) DIENEN ELKAAR
Geschiedenis ‘dient’ recht
- toepassing van norm in de tijd: HEURISTIEK = techniek/kunde/wetenschap van iets te
zoeken en te vinden wetshistoriek in ‘geconsolideerde’ wetgeving
o Tempus regit actum: tijd heeft invloed op het recht
o Locus regit actum: Plaats bepaalt handeling
Rechter moet juiste wet toepassen en niks verzinnen opzoeking in wetboek
Datum van delict Datum van Wetsverandering Datum van uitspraak rechter
- De wet die op de datum van het delict van toepassing was moet toegepast worden en niet de wet die
misschien ondertussen vernieuwd is op de dag van de uitspraak. UITGEZONDERD wanneer de vernieuwde
wet een lichtere straf voorziet mag deze retroactief worden toegepast. Bij de vernieuwde wet met een
zwaardere straf mag dit niet.
- Nieuwe wet ivm huurcontract andere regels overgangsbepalingen kunnen zeggen dat dit alleen van
toepassing is op nieuwe contracten of na een bepaalde datum maar soms ook geen overgangsbepalingen.
- Voor 1789 Kerk (Pastoor) enige die testament van personen mocht opstellen Franse revolutie Na
1789 voor testament bij de notaris
- Testamenten die voor 1789 correct bij pastoor opgesteld waren bleven geldig ookal overleed persoon na
1789
- Testament opgesteld in ander land ook geldig wanneer persoon in ander land overleed( wet van land
waar testament is opgesteld blijft van toepassing)
- Is dit testament geldig? jurist moet kijken naar geldigheid vd vorm en de inhoud
Vorm testament (formele geldigheid) oude wet van toepassing (zoals hierboven)
Inhoud testament (materiele geldigheid) nieuwe wet van toepassing
Vb persoon gaf alles eerst aan de kerk maar nieuwe wet zegt dat kinderen niet onterft kunnen worden en
zij dus ook recht hebben op deel van de erfenis. (formele en materiele geldigheid heel belangrijk!)
- Koninklijk besluit enkel geldig bij ondertekening van koning en minister= formele geldigheid
, 4
Geconsolideerde wetgeving: een wettekst waarin de wijzigingen zijn aangebracht in de tekst (bv 3bis, 3ter,
24quater,….)(knippen en plakken)
In belgië 2 grondwetten (1831 en 1994) grondwet 1831 werd een onoverzichtelijk door geconsolideerde
wetgeving koning wou nieuwe geordende grondwet die werd tewerkgesteld in 1994.
Gecoördineerde wetgeving: wetgeving die niet in inhoud gewijzigd is maar is geherstructuureerd.
De concordantietabel toont aan welk nummer het oude artikel heeft gekregen in de gecoördineerde wetgeving
(vb artikel 6 uit grondwet 1831 is nu artikel 10 in grondwet 1994.
