Samenvatting Media & Maatschappijtheorie
KC1 War of the Worlds
* Kun je uitleggen waarom inzicht in de relatie tussen mens en massamedia belangrijk is voor HBO-
mediaprofessional
*Kun je de one-step-flow-theorie uitleggen
*Kun je schetsen wanneer en waarom media uitgroeiden tot massamedia
*Begrijp je de relatie tussen mens en massamedia in het tijdperk van almachtige media
H12 Introductie
Wat is een mediatheorie?
Mediatheorieën geven inzicht in wat media doen met mensen. Mediatheorieën verklaren het
verband tussen de inhoud van media, het gebruik van media en de effecten daarvan op individu en
samenleving.
Theorieën zijn wetenschappelijk
Van Dale: Het systematisch geordende geheel van het weten en van theorieën waarmee verdere
kennis verkregen kan worden.
Wetenschap en theorie
• Wetenschappers doen onderzoek: desk en field
• Maar ook: fundamenteel (Met fundamenteel onderzoek kun je de algemene kennis van de
werkelijkheid vergroten. ‘Weten om het weten.’) vs. Praktijkgericht (Bij praktijkgericht onderzoek
wil je ‘weten om te doen.’ Je gaat je inzichten toepassen in de beroepspraktijk voor een
opdrachtgever.)
Hbo’ers leren eerst denken en dan doen. Bijvoorbeeld door een mediaproduct te baseren op
grondig doelgroeponderzoek.
• Dit onderzoek leidt tot theorieën: stukjes waarheid
• HBO-mediaprofessionals gebruiken die theorieën
,Tijdperk Almachtige Media 1900 H13
Fase 1: almachtige media (vanaf ca. 1900)
• Van media naar massamedia. Voorwaarde voor massamedia is immers de aanwezigheid van een
massa
• Media zijn er altijd al geweest. De vraag is: wanneer groeiden media uit tot massamedia? En
waarom?
• Eerst kijken we naar de maatschappij Wanneer
ontstond ‘de massa.’
Industriële revolutie heeft de samenleving
veranderd.
Door de industriële revolutie trokken mensen naar
de stad en ontstond er massa. Nu heb je
bijvoorbeeld een krant nodig. Van een verandering
in de maatschappij naar een verandering in de
media.
Samengevat
• Vanaf 1900 explosieve groei massamedia als gevolg o.a. industrialisatie, urbanisatie,
alfabetisering, democratisering.
• Komst massamedia: krant, tijdschrift, film, radio
• Massamedia krijgen invloed en wekken belangstelling wetenschappers
• Maatschappij van grote massa vs. kleine elite
• Tijdschriften, kranten, radio, film krijgen groot bereik
• Groot bereik betekent: invloedrijk
• Willen inzicht in relatie tussen mens en massamedia
• Massacommunicatie: groot bereik en openbaar
Theorie 1: One-step-flow-theorie
Definitie: reuze injectienaaldtheorie. De zender injecteert de passieve massa zo direct en schiet met
de boodschap zo hard op het publiek dat maar één enkele reactie mogelijk is.
1. Invloed massamedia is groots
2. Er is sprake van eenrichtingsverkeer
3. Ontvangers zijn weerloze sponsjes en zijn passief
4. Boodschap direct van zender naar ontvanger
5. Massa is makkelijk te manipuleren
Arbeiders waren laag opgeleid. Ze waren passief. Ze namen de informatie klakkeloos over. Ze zijn
makkelijk te manipuleren. Dat elite was slimmer en nam dit niet over.
Typeringen Fase 1: De almacht van de media
• Tijd: vanaf 1920
• Mediatypen: populaire dagbladen en tijdschriften, radio, film
• Communicatiestroom: zender is actiegericht
• Theorie: one-step-flow-theorie (reuzen injectienaaldtheorie)
• Criterium: intentionaliteit (bedoeling zender staat voorop)
, Voorbeeld war of the worlds (Orson Welles)
Er werd een realistisch en suggestief
verslag gedaan van een invasie van
buitenaardse wezens.
Het enorme effect bleek veel kleiner dan
dat het op het eerste oog leek. 12% van de
volwassen bevolking luisterde naar de
radio en 70% van die het verkeerd hadden
geïnterpreteerd raakte in de war of
werden bang. De injectienaaldtheorie zegt
dat mensen meteen gemanipuleerd worden, klopt dit dan wel? De uitzinding was eigenlijk een actie
dat de mensen niet alles klakkeloos overgenomen moet worden door de massa van de radio, door
Wendell Willkie. Om zo de macht van de media te laten zien.
De invloed van massamedia is dus niet zo direct. Welke factoren beperken dit? Intermediërende
factoren.
Een ander voorbeeld uit de KC ging over Pim Fortuin. Hij werd
gedemoniseerd.
Demoniseren = iemand in een duister daglicht zetten.
Pim Fortuin stelde dat als er iets met hem gebeurde, de media schuldig zou
zijn.
Weer een ander voorbeeld was het coronavirus. Kortom de media heeft de
kracht om het volk te manipuleren.
Bezwaren one-step-flow
1. De kritiek op het mensbeeld en de verkeerde voorstelling van het publiek.
2. De verwaarlozing van intermediërende factoren.
Straks dieper uitgelegd.
KC1 War of the Worlds
* Kun je uitleggen waarom inzicht in de relatie tussen mens en massamedia belangrijk is voor HBO-
mediaprofessional
*Kun je de one-step-flow-theorie uitleggen
*Kun je schetsen wanneer en waarom media uitgroeiden tot massamedia
*Begrijp je de relatie tussen mens en massamedia in het tijdperk van almachtige media
H12 Introductie
Wat is een mediatheorie?
Mediatheorieën geven inzicht in wat media doen met mensen. Mediatheorieën verklaren het
verband tussen de inhoud van media, het gebruik van media en de effecten daarvan op individu en
samenleving.
Theorieën zijn wetenschappelijk
Van Dale: Het systematisch geordende geheel van het weten en van theorieën waarmee verdere
kennis verkregen kan worden.
Wetenschap en theorie
• Wetenschappers doen onderzoek: desk en field
• Maar ook: fundamenteel (Met fundamenteel onderzoek kun je de algemene kennis van de
werkelijkheid vergroten. ‘Weten om het weten.’) vs. Praktijkgericht (Bij praktijkgericht onderzoek
wil je ‘weten om te doen.’ Je gaat je inzichten toepassen in de beroepspraktijk voor een
opdrachtgever.)
Hbo’ers leren eerst denken en dan doen. Bijvoorbeeld door een mediaproduct te baseren op
grondig doelgroeponderzoek.
• Dit onderzoek leidt tot theorieën: stukjes waarheid
• HBO-mediaprofessionals gebruiken die theorieën
,Tijdperk Almachtige Media 1900 H13
Fase 1: almachtige media (vanaf ca. 1900)
• Van media naar massamedia. Voorwaarde voor massamedia is immers de aanwezigheid van een
massa
• Media zijn er altijd al geweest. De vraag is: wanneer groeiden media uit tot massamedia? En
waarom?
• Eerst kijken we naar de maatschappij Wanneer
ontstond ‘de massa.’
Industriële revolutie heeft de samenleving
veranderd.
Door de industriële revolutie trokken mensen naar
de stad en ontstond er massa. Nu heb je
bijvoorbeeld een krant nodig. Van een verandering
in de maatschappij naar een verandering in de
media.
Samengevat
• Vanaf 1900 explosieve groei massamedia als gevolg o.a. industrialisatie, urbanisatie,
alfabetisering, democratisering.
• Komst massamedia: krant, tijdschrift, film, radio
• Massamedia krijgen invloed en wekken belangstelling wetenschappers
• Maatschappij van grote massa vs. kleine elite
• Tijdschriften, kranten, radio, film krijgen groot bereik
• Groot bereik betekent: invloedrijk
• Willen inzicht in relatie tussen mens en massamedia
• Massacommunicatie: groot bereik en openbaar
Theorie 1: One-step-flow-theorie
Definitie: reuze injectienaaldtheorie. De zender injecteert de passieve massa zo direct en schiet met
de boodschap zo hard op het publiek dat maar één enkele reactie mogelijk is.
1. Invloed massamedia is groots
2. Er is sprake van eenrichtingsverkeer
3. Ontvangers zijn weerloze sponsjes en zijn passief
4. Boodschap direct van zender naar ontvanger
5. Massa is makkelijk te manipuleren
Arbeiders waren laag opgeleid. Ze waren passief. Ze namen de informatie klakkeloos over. Ze zijn
makkelijk te manipuleren. Dat elite was slimmer en nam dit niet over.
Typeringen Fase 1: De almacht van de media
• Tijd: vanaf 1920
• Mediatypen: populaire dagbladen en tijdschriften, radio, film
• Communicatiestroom: zender is actiegericht
• Theorie: one-step-flow-theorie (reuzen injectienaaldtheorie)
• Criterium: intentionaliteit (bedoeling zender staat voorop)
, Voorbeeld war of the worlds (Orson Welles)
Er werd een realistisch en suggestief
verslag gedaan van een invasie van
buitenaardse wezens.
Het enorme effect bleek veel kleiner dan
dat het op het eerste oog leek. 12% van de
volwassen bevolking luisterde naar de
radio en 70% van die het verkeerd hadden
geïnterpreteerd raakte in de war of
werden bang. De injectienaaldtheorie zegt
dat mensen meteen gemanipuleerd worden, klopt dit dan wel? De uitzinding was eigenlijk een actie
dat de mensen niet alles klakkeloos overgenomen moet worden door de massa van de radio, door
Wendell Willkie. Om zo de macht van de media te laten zien.
De invloed van massamedia is dus niet zo direct. Welke factoren beperken dit? Intermediërende
factoren.
Een ander voorbeeld uit de KC ging over Pim Fortuin. Hij werd
gedemoniseerd.
Demoniseren = iemand in een duister daglicht zetten.
Pim Fortuin stelde dat als er iets met hem gebeurde, de media schuldig zou
zijn.
Weer een ander voorbeeld was het coronavirus. Kortom de media heeft de
kracht om het volk te manipuleren.
Bezwaren one-step-flow
1. De kritiek op het mensbeeld en de verkeerde voorstelling van het publiek.
2. De verwaarlozing van intermediërende factoren.
Straks dieper uitgelegd.
