WAARDERING EN OVERDRACHT VAN
BEDRIJVEN
HOE ZIET HET EXAMEN ERUIT?
20 meerkeuze vragen & 6 ( grote !! ) open vragen
- Alle formules vanbuiten kennen! Deze worden gevraagd
- Stap 5 is de belangrijkste stap! Hierover krijg je sowieso oefening(en) of vragen
- ABC vragen zijn belangrijk, hier worden er een aantal van gesteld!!
- Ook de herhalingssessie goed doornemen, daar worden een aantal extra details vermeld die
voor het examen belangrijk kunnen zijn.
INLEIDING
EEN OVERNAME VIA …
Een bestaand bedrijf overnemen via:
- MBO = Management Buy – out
- MBI = management buy – in
- OBO = owner’s buy – out
- LBO = leveraged buy – out
- BIMBO = combinatie van management buy – in en management buy – out
Dus intern persoon gaat versterking oproepen van extern persoon
Overname vormen ( punt 6 = type ) en financieringsvormen ( punt 7 = geld )
MBO = iemand die intern vorige eigenaar heeft uitgekocht en vanaf nu baas is en over 100% van de
aandelen beschikt.
MBI = zelfde als MBO maar iemand extern die aandelen koopt.
B-VRAAG: Welk van 2 transacties heeft het meeste risico, dus wat zou adviseur het liefst doen?
Meer risico bij MBI, want bij MBO heeft de nieuwe eigenaar al kennis over het bedrijf, klanten, …
B-VRAAG: Waarom meer BIMBO dan MBO?
Puur voor het geld, risicospreiding en kennis
OBO = verkoopt aandelen maar niet alleen
Bv. 80% van de aandelen, meestal wordt dan een nieuw bedrijf opgericht en huidige aandeelhouder
heeft maar 20% meer en nieuwe eigenaar heeft 80%
Verschil met andere: huidige eigenaar blijft erin betrokken
B-VRAAG: Waarom?
Voor het geld, krijgt 80% van het geld binnen en kan daarmee iets anders doen en blijft tegelijk een
beetje betrokken met het bedrijf.
A-VRAAG: Leg uit! ( kan met alle termen van de inleiding zijn )
1
,LBO = Iemand wil bedrijf kopen maar krijgt geen geld van bank, dus koper zegt tegen bank ‘stop geld
( schulden ) in het bedrijf’, zo moet je niet het bedrijf kopen want het bedrijf heeft schuld.
Dan moet je hopen dat bedrijf het geld terug kan betalen door geld te genereren anders komt bank
geld bij koper halen
7 MOGELIJKE FINANCIERINGEN
De koper moet de regels respecteren dat de overnamesom ( eigen kapitaal en schulden ) binnen de 7
jaar moet kunnen worden terugverdiend met de normale winsten uit het beoogde bedrijf.
Hierbij dient de koper rekening te houden met de CAPEX ( uitgave om de continuïteit van de
onderneming te waarborgen )
Wie kan voor de nodige financiering zorgen?
- Privépersoon ( o.a. de koper zelf )
- De verkoper, via een ‘vendor-loan’
o Bij KMO loopt dit vaak op tot 25%
- De verkoper, via earn – out betalingen
o Deel van de prijs hangt af van toekomstige inkomsten
- Een financiële instelling ( bank )
- Andere financieel partijen
Vendor loan
= geld om bedrijf te kopen heb je niet dus vraagt verkoper om elke maand een bedrag te betalen =
kopen op krediet
Andere financiële partijen:
Venture Capital Fund
= investeren maar die rekenen erop dat de start up plots gaat ontploffen van groei, groot worden ( Big
Bang ) dus durven risico te nemen.
Willen vaak geld terug na 7 jaar en stappen er daarna uit
Business Angels
= Rijke mens, die zal puur geld investeren
Bv. Marck Coucke
Buy – out fund
= 2 business angels of meer
Growth capital fund
= investeren in scale up maar rekenen vooral op interesten of dividenden ( rendement ), maar
verwacht niet mega groei
Distressed Investment Fund
= Zoeken bedrijven die bijna failliet zijn en gaan zich moeien met het dagelijks beleid ( Venture Capital
doet dat niet ).
= smijten huidig management buiten en nemen over
Mezzanine Financing Fund
= Niet echt een fonds maar toch een beetje, geven lening voor periode en vragen interest en
aandeelhouders mogen aandelen houden
= Maar spreken warrant af wat wil zeggen dat ze die dag al een aandeelprijs afspreken voor wanneer
periode van lening verlopen is
A – Vraag: Wat typeert het mezzanine fund?
Ze durven niet veel risico nemen!
2
,STAP 1 – DENKEN AAN DE OVERDRACHT
BEGIN WITH THE END IN MIND…
- Nadenken over het einde vraagt moed
- Stopzetten activiteit is vaak complex:
o Controle en macht
o Angst voor verandering
o Loyaliteit voor anderen
- Bedrijfsoverdracht voor 80% emotioneel, voor 20% zakelijk ( technisch )
- Overlaten ( passief ) vs overdragen ( actief )
- Goede inschatting van financiële situatie na verkoop ( advies )
Notities:
Je moet niet altijd je volledige bedrijf verkopen, maar kan ook deel zijn
bv. Je verkoopt enkel je vast actief, maar je klantenbestand hou je zelf
Waarom verkopen?
- Persoonlijke redenen
o Pensioen
o Nood aan verandering
o Ziekte
- Redenen verbonden aan het bedrijf
o Maximaal niveau is bereikt
o Gebrek aan opvolging
o Herstructurering
Notities:
Waarom wil iemand die bedrijf koopt weten waarom persoon het bedrijf verkoopt?
- Om te weten of het bedrijf nog oké is
- Timing = hoe snel moet het gaan met daaraan prijs gebonden
o Hoe sneller het proces moet gaan, hoe meer prijs naar beneden
- Als het puur om persoonlijke redenen is dan weet je dat het niks te maken heeft met het bedrijf
zelf
o Bv. Ruzie
REFLECTIE, AMBITIE EN MOTIVATIE
Eigen positie en de onderneming kennen en uitdrukken:
- Wat willen we juist verkopen?
- Wat gebeurt er met het personeel?
- Kunnen we wel verkopen?
- Timing, pricing, …
Motivatie:
- Waarom verkopen?
- Verschillende betrokkenen ( vaak complex )
3
, Ambitie van de verkoop – overdracht
- Maximalisatie van de verkoopprijs
- Continuïteit van de onderneming
- Familiale opvolging
- Snelle verkoop
Notities
Moet je zeer goed weten!!
Examenvraag:
Zie je verbeterpunten? Adviseur moet een goed gesprek hebben met aandeelhouder over de reden van
verkoop!!
INTRODUCTIE TOT WAARDERING
Wat is een aandeel?
- Een effect dat een deel van het kapitaal van een onderneming vertegenwoordigt
- Een bewijs van eigendom van een onderneming
- Als je aandelen koopt, dan word je dus eigenaar van dat bedrijf
- Aandelen aan toonder zijn verboden
- Maakt de onderneming winst, dan krijg als aandeelhouder mogelijks een deeltje van de winst,
het dividend
- Koop je aandelen van een bedrijf dan spreken we van een share deal
Stel: bedrijf heeft 1 aandeelhouder met 100% van de aandelen en heeft geld nodig, hoe?
- Bank: schuldeiser vraagt interest op geleend bedrag
- Investeerder: aandelen in de plaats krijgen
Notities:
Wat is een aandeel ( mijn notities volgens het filmpje
- Het steken van geld in jouw bedrijf en worden mede-eigenaar
- Investeren in de toekomst van een bedrijf
- Ze krijgen dan een deel van de winst, maar helpen ook met het verlies
- Als je geld nodig hebt op te groeien, kan je nieuwe aandelen creëren
- Aandelen verkopen op de beurs, de aandelenmarkt
- Hangt af van vraag en aanbod & is gelinkt aan de prestaties van het bedrijf
Basisprincipe van economie
- Economie draait rond het inzetten van beperkte middelen om onbeperkte behoeften te
vervullen
- We hebben allemaal oneindig veel wensen, maar slechts beperkte middelen, Daarom moeten
we kiezen hoe we onze middelen het best inzetten
Behoefte van een bedrijf
- De doelstelling van een bedrijf is meestal winst maximaliseren
o Een klassiek bedrijf probeert zoveel mogelijk winst te maken voor de eigenaars of
aandeelhouders
o Een vzw mag ook winst maken, maar mag die winst niet uitkeren aan leden. Ze
herinvesteren de winst
4
BEDRIJVEN
HOE ZIET HET EXAMEN ERUIT?
20 meerkeuze vragen & 6 ( grote !! ) open vragen
- Alle formules vanbuiten kennen! Deze worden gevraagd
- Stap 5 is de belangrijkste stap! Hierover krijg je sowieso oefening(en) of vragen
- ABC vragen zijn belangrijk, hier worden er een aantal van gesteld!!
- Ook de herhalingssessie goed doornemen, daar worden een aantal extra details vermeld die
voor het examen belangrijk kunnen zijn.
INLEIDING
EEN OVERNAME VIA …
Een bestaand bedrijf overnemen via:
- MBO = Management Buy – out
- MBI = management buy – in
- OBO = owner’s buy – out
- LBO = leveraged buy – out
- BIMBO = combinatie van management buy – in en management buy – out
Dus intern persoon gaat versterking oproepen van extern persoon
Overname vormen ( punt 6 = type ) en financieringsvormen ( punt 7 = geld )
MBO = iemand die intern vorige eigenaar heeft uitgekocht en vanaf nu baas is en over 100% van de
aandelen beschikt.
MBI = zelfde als MBO maar iemand extern die aandelen koopt.
B-VRAAG: Welk van 2 transacties heeft het meeste risico, dus wat zou adviseur het liefst doen?
Meer risico bij MBI, want bij MBO heeft de nieuwe eigenaar al kennis over het bedrijf, klanten, …
B-VRAAG: Waarom meer BIMBO dan MBO?
Puur voor het geld, risicospreiding en kennis
OBO = verkoopt aandelen maar niet alleen
Bv. 80% van de aandelen, meestal wordt dan een nieuw bedrijf opgericht en huidige aandeelhouder
heeft maar 20% meer en nieuwe eigenaar heeft 80%
Verschil met andere: huidige eigenaar blijft erin betrokken
B-VRAAG: Waarom?
Voor het geld, krijgt 80% van het geld binnen en kan daarmee iets anders doen en blijft tegelijk een
beetje betrokken met het bedrijf.
A-VRAAG: Leg uit! ( kan met alle termen van de inleiding zijn )
1
,LBO = Iemand wil bedrijf kopen maar krijgt geen geld van bank, dus koper zegt tegen bank ‘stop geld
( schulden ) in het bedrijf’, zo moet je niet het bedrijf kopen want het bedrijf heeft schuld.
Dan moet je hopen dat bedrijf het geld terug kan betalen door geld te genereren anders komt bank
geld bij koper halen
7 MOGELIJKE FINANCIERINGEN
De koper moet de regels respecteren dat de overnamesom ( eigen kapitaal en schulden ) binnen de 7
jaar moet kunnen worden terugverdiend met de normale winsten uit het beoogde bedrijf.
Hierbij dient de koper rekening te houden met de CAPEX ( uitgave om de continuïteit van de
onderneming te waarborgen )
Wie kan voor de nodige financiering zorgen?
- Privépersoon ( o.a. de koper zelf )
- De verkoper, via een ‘vendor-loan’
o Bij KMO loopt dit vaak op tot 25%
- De verkoper, via earn – out betalingen
o Deel van de prijs hangt af van toekomstige inkomsten
- Een financiële instelling ( bank )
- Andere financieel partijen
Vendor loan
= geld om bedrijf te kopen heb je niet dus vraagt verkoper om elke maand een bedrag te betalen =
kopen op krediet
Andere financiële partijen:
Venture Capital Fund
= investeren maar die rekenen erop dat de start up plots gaat ontploffen van groei, groot worden ( Big
Bang ) dus durven risico te nemen.
Willen vaak geld terug na 7 jaar en stappen er daarna uit
Business Angels
= Rijke mens, die zal puur geld investeren
Bv. Marck Coucke
Buy – out fund
= 2 business angels of meer
Growth capital fund
= investeren in scale up maar rekenen vooral op interesten of dividenden ( rendement ), maar
verwacht niet mega groei
Distressed Investment Fund
= Zoeken bedrijven die bijna failliet zijn en gaan zich moeien met het dagelijks beleid ( Venture Capital
doet dat niet ).
= smijten huidig management buiten en nemen over
Mezzanine Financing Fund
= Niet echt een fonds maar toch een beetje, geven lening voor periode en vragen interest en
aandeelhouders mogen aandelen houden
= Maar spreken warrant af wat wil zeggen dat ze die dag al een aandeelprijs afspreken voor wanneer
periode van lening verlopen is
A – Vraag: Wat typeert het mezzanine fund?
Ze durven niet veel risico nemen!
2
,STAP 1 – DENKEN AAN DE OVERDRACHT
BEGIN WITH THE END IN MIND…
- Nadenken over het einde vraagt moed
- Stopzetten activiteit is vaak complex:
o Controle en macht
o Angst voor verandering
o Loyaliteit voor anderen
- Bedrijfsoverdracht voor 80% emotioneel, voor 20% zakelijk ( technisch )
- Overlaten ( passief ) vs overdragen ( actief )
- Goede inschatting van financiële situatie na verkoop ( advies )
Notities:
Je moet niet altijd je volledige bedrijf verkopen, maar kan ook deel zijn
bv. Je verkoopt enkel je vast actief, maar je klantenbestand hou je zelf
Waarom verkopen?
- Persoonlijke redenen
o Pensioen
o Nood aan verandering
o Ziekte
- Redenen verbonden aan het bedrijf
o Maximaal niveau is bereikt
o Gebrek aan opvolging
o Herstructurering
Notities:
Waarom wil iemand die bedrijf koopt weten waarom persoon het bedrijf verkoopt?
- Om te weten of het bedrijf nog oké is
- Timing = hoe snel moet het gaan met daaraan prijs gebonden
o Hoe sneller het proces moet gaan, hoe meer prijs naar beneden
- Als het puur om persoonlijke redenen is dan weet je dat het niks te maken heeft met het bedrijf
zelf
o Bv. Ruzie
REFLECTIE, AMBITIE EN MOTIVATIE
Eigen positie en de onderneming kennen en uitdrukken:
- Wat willen we juist verkopen?
- Wat gebeurt er met het personeel?
- Kunnen we wel verkopen?
- Timing, pricing, …
Motivatie:
- Waarom verkopen?
- Verschillende betrokkenen ( vaak complex )
3
, Ambitie van de verkoop – overdracht
- Maximalisatie van de verkoopprijs
- Continuïteit van de onderneming
- Familiale opvolging
- Snelle verkoop
Notities
Moet je zeer goed weten!!
Examenvraag:
Zie je verbeterpunten? Adviseur moet een goed gesprek hebben met aandeelhouder over de reden van
verkoop!!
INTRODUCTIE TOT WAARDERING
Wat is een aandeel?
- Een effect dat een deel van het kapitaal van een onderneming vertegenwoordigt
- Een bewijs van eigendom van een onderneming
- Als je aandelen koopt, dan word je dus eigenaar van dat bedrijf
- Aandelen aan toonder zijn verboden
- Maakt de onderneming winst, dan krijg als aandeelhouder mogelijks een deeltje van de winst,
het dividend
- Koop je aandelen van een bedrijf dan spreken we van een share deal
Stel: bedrijf heeft 1 aandeelhouder met 100% van de aandelen en heeft geld nodig, hoe?
- Bank: schuldeiser vraagt interest op geleend bedrag
- Investeerder: aandelen in de plaats krijgen
Notities:
Wat is een aandeel ( mijn notities volgens het filmpje
- Het steken van geld in jouw bedrijf en worden mede-eigenaar
- Investeren in de toekomst van een bedrijf
- Ze krijgen dan een deel van de winst, maar helpen ook met het verlies
- Als je geld nodig hebt op te groeien, kan je nieuwe aandelen creëren
- Aandelen verkopen op de beurs, de aandelenmarkt
- Hangt af van vraag en aanbod & is gelinkt aan de prestaties van het bedrijf
Basisprincipe van economie
- Economie draait rond het inzetten van beperkte middelen om onbeperkte behoeften te
vervullen
- We hebben allemaal oneindig veel wensen, maar slechts beperkte middelen, Daarom moeten
we kiezen hoe we onze middelen het best inzetten
Behoefte van een bedrijf
- De doelstelling van een bedrijf is meestal winst maximaliseren
o Een klassiek bedrijf probeert zoveel mogelijk winst te maken voor de eigenaars of
aandeelhouders
o Een vzw mag ook winst maken, maar mag die winst niet uitkeren aan leden. Ze
herinvesteren de winst
4
