2.1 Idee en oorsprong van de rechtsstaat
Rechtsstaat Een staat waarin je als burger met
grondrechten wordt beschermd tegen
machtsmisbruik en willekeur van de
overheid.
Autoritaire staat Staat waarin één machthebber of een
kleine groep mensen bepaalt wat de regels
zijn.
Democratische staat Staat waarin burgers mogen meedoen aan
vrije verkiezingen - bepalen zo wie de
machthebbers zijn - kunnen zo indirect
meebeslissen over politieke kwesties.
Sociale rechtsstaat Staat waarin er allerlei wetten zijn en
voorzieningen om de welvaart en het
welzijn van de burgers te bevorderen.
Voordelen van de rechtsstaat:
● Relatief veel sociale vrede en sociale cohesie
● Vertrouwen en wederkerigheid
● Rechtszekerheid - burgers moeten zich houden aan de wet, maar de overheid ook
2.1.2 Hoe is de rechtsstaat ontstaan?
➔ 18e eeuw: Verlichting
➔ Verlichting: bijzondere periode waarin, vooral in Europa, ideeën over sociale
rechtvaardigheid, democratie, maatschappij, vrijheid van meningsuiting,
mensenrechten en de scheiding van de kerk en de staat terrein wonnen.
➔ Nieuwe ideeën konden snel worden verspreid, omdat de drukpers nu wijdverbreid
was.
Sociaal contract
Filosofen vroegen zich af: Hoe kun je een vrije, gelukkige samenleving creëren?
Contractfilosofen (Thomas Hobbe, John Locke, Jean-Jacques Rousseau)
“Bij het ontbreken van regels om de schaarse bestaansmiddelen te beschermen dreigt er
een permanente oorlog van allen tegen allen: de strijd om het bestaan. Daarom moeten
mensen een sociaal contract sluiten, waarin ze tot afspreken komen om in natuurlijke
vrijheid en gelijkheid te kunnen leven.”
➔ Democratisch vastgestelde regels leiden tot een sociaal contract tussen burgers en
(gekozen) bestuurders.
➔ Staat als scheidsrechter.
Rechtsstaat Een staat waarin je als burger met
grondrechten wordt beschermd tegen
machtsmisbruik en willekeur van de
overheid.
Autoritaire staat Staat waarin één machthebber of een
kleine groep mensen bepaalt wat de regels
zijn.
Democratische staat Staat waarin burgers mogen meedoen aan
vrije verkiezingen - bepalen zo wie de
machthebbers zijn - kunnen zo indirect
meebeslissen over politieke kwesties.
Sociale rechtsstaat Staat waarin er allerlei wetten zijn en
voorzieningen om de welvaart en het
welzijn van de burgers te bevorderen.
Voordelen van de rechtsstaat:
● Relatief veel sociale vrede en sociale cohesie
● Vertrouwen en wederkerigheid
● Rechtszekerheid - burgers moeten zich houden aan de wet, maar de overheid ook
2.1.2 Hoe is de rechtsstaat ontstaan?
➔ 18e eeuw: Verlichting
➔ Verlichting: bijzondere periode waarin, vooral in Europa, ideeën over sociale
rechtvaardigheid, democratie, maatschappij, vrijheid van meningsuiting,
mensenrechten en de scheiding van de kerk en de staat terrein wonnen.
➔ Nieuwe ideeën konden snel worden verspreid, omdat de drukpers nu wijdverbreid
was.
Sociaal contract
Filosofen vroegen zich af: Hoe kun je een vrije, gelukkige samenleving creëren?
Contractfilosofen (Thomas Hobbe, John Locke, Jean-Jacques Rousseau)
“Bij het ontbreken van regels om de schaarse bestaansmiddelen te beschermen dreigt er
een permanente oorlog van allen tegen allen: de strijd om het bestaan. Daarom moeten
mensen een sociaal contract sluiten, waarin ze tot afspreken komen om in natuurlijke
vrijheid en gelijkheid te kunnen leven.”
➔ Democratisch vastgestelde regels leiden tot een sociaal contract tussen burgers en
(gekozen) bestuurders.
➔ Staat als scheidsrechter.
