Opdracht van de criminologie:
Veel Nederlanders zijn ervan overtuigd dat criminaliteit in Nederland altijd maar
toeneemt. Nederlanders met een migratieachtergrond zich vaker persoonlijk onveilig.
Uit criminologisch onderzoek blijkt echter dat criminaliteit sinds 200 sterk is gedaald.
Ook bestaat er geen verband tussen de komst van asielzoekers en het aantal gepleegde
misdrijven.
Neerwaartse vergelijking = het aangename gevoel dat men krijgt van criminele
verhalen, omdat men denkt dat men er zelf beter aan toe is dan het slachtoffer.
Criminaliteit roept gevoelens van afschuw, woede, huiver en angst op. Deze
opgewekte emoties kunnen ook een positieve, sociaal opbouwende uitwerking hebben.
Door de gevoelens van morele verontwaardiging met elkaar te delen, bevestigen de
leden van een gemeenschap elkaar in hun normbesef. Door de dader te veroordelen,
bevestigen de groepsleden ook hun collectieve besef van morele superioriteit. Het
vergroot aldus de saamhorigheid.
Misdrijven dienen als een katalysator van uitbarstingen van collectieve agressie
jegens de groep waartoe de dader wordt gerekend. Ontsporing ontstaat sneller wanneer
er binnen een bevolkingsgroep frustraties leven en/of indien de groep zich bedreigd
voelt.
Vreemdelingenhaat = gevoelens van woede en onmacht worden afgereageerd op
mensen, die met het gepleegde misdrijf weinig of niets te maken hebben.
Reacties op ernstige misdrijven zijn vaak tweeslachtig. Misdaad fascineert en schuwt
af (i.e. openlijk/heimelijk met de dader identificeren; drillrap verheerlijkt openlijk
geweld). Het identificeren met kan vervolgens schuldgevoelens oproepen. Het eigen
geweten staat niet toe dat men zich bewust in positieve zin identificeert met een
misdadiger. Dat gevoel kan leiden tot een roep op strenge bestraffing van de dader.
Door die eis corrigeert men de eigen, deels onbewuste criminele impulsen.
De identificatie kan ook gevoelens van mededogen oproepen. De dader wordt
als slachtoffer gezien. Betrokkenheid bij het lot van gedetineerden vormt een belangrijk
motief achter organisaties voor strafrechtshervorming (e.g. Howard League for Penal
Reform). Aan de identificatie met de dader als slachtoffer kunnen soms dieperliggende,
collectieve frustraties ten grondslag liggen. Toeschouwers die zichzelf door de
maatschappij tekortgedaan voelen, zien de daders dan als medeslachtoffer van
onrechtvaardigheid.
ACAB (All Corps Are Bastards) = marxistische visie waarbij politie en justitie wordt
gezien als een instrument om de arbeidersklasse te onderdrukken.
De politie fungeert dan als zondebok voor gevoelens van onvrede over het
regeringsbeleid of over maatschappelijke misstanden.
Het koele oog:
Signaalmisdrijven = onder de oppervlakte sluimerende maatschappelijke kwesties
kunnen tot ontlading komen (e.g. MeToo en BLM beweging).
,Criminologen hebben de missie om bij te dragen aan een evenwichtige en humane
reactie op misdrijven. Het is hun taak aan alle strafrechtspleging betrokken instanties,
politici en belangstellende toeschouwers objectieve informatie ter beschikking te
stellen over de achtergronden van crimineel gedrag, de effecten ervan op de
slachtoffers en maatschappij, en de functies en effecten van straffen. De criminologie
probeert over criminaliteit zo veel mogelijk zakelijke informatie te verzamelen,
systematisch te ordenen en objectief te interpreteren.
Wat is criminologie?
De criminologie is de wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van de aard
en achtergrond van menselijke gedragingen die door de wetgever strafbaar zijn gesteld
en van de wijze waarop de overheid en maatschappij daarop reageert.
De criminoloog bestudeerd gedragingen die door de nationale of internationale
wetgever strafbaar zijn gesteld. Er kan onderscheid worden gemaakt tussen:
- Mala in se = gedragingen die naar hun aard moreel verwerpelijk zijn (e.g.
moord, verkrachting, diefstal).
- Mala prohibita = gedragingen die door de overheid verboden zijn op bestuurlijke
gronden (e.g. verkeersovertredingen).
Het is een ervaringswetenschap die door het doen van waarnemingen kennis probeert
te vergaren over haar studieonderwerp. ‘Misdaadkunde’ brengt tot uitdrukking dat het
om een praktijkgerichte tak van wetenschap gaat. Criminologie dient hierbinnen als
een manier om de mens de weg te wijzen hoe zij misdaad met goed gevolg bestrijdt en
vooral voorkomt.
Binnenlands veiligheidsbeleid = het tegengaan van criminaliteit.
De inhoud hiervan wordt in eerste plaats bepaald door de misdaad en de beheersing
ervan. Bij de verzameling van de kennis worden op grote schaal theoretische inzichten
en methoden toegepast die afkomstig zijn uit andere wetenschappen (multidisciplinair).
De gedragingen worden tegenwoordig niet aangeduid als misdaad of misdadig gedrag,
maar als delinquentie, criminaliteit of crimineel gedrag. De verschuiving van
woordkeuze hangt samen met de grotere ernst van de tegenwoordig behandelde zaken,
en met de algemene verharding van de publieke opinie over misdaad en straf, in het
bijzonder indien gepleegd door etnische minderheden of asielzoekers.
De relativiteit van het begrip criminaliteit:
De opvattingen over welke gedragingen als moreel verwerpelijk worden gezien en welk
gedrag strafbaar wordt gesteld, veranderen voortdurend. Criminologen spreken van
criminalisering en decriminalisering van gedrag:
- Criminalisering = op bepaalde gedragingen worden strafsancties gesteld.
- Decriminalisering = schrappen van bestaande strafbepalingen.
Doxing = het verzamelen of verspreiden van persoonsgegevens met intimiderende
oogmerken.
Witwassen = legaal maken van door criminaliteit verkregen gelden.
,De inhoud van de strafwetgeving verschilt ook per tijdperk en per land. Dit maakt dat
het wetenschappelijk object van de criminoloog tot op zekere hoogte tijd- en
plaatsgebonden is.
De geschiedenis van de criminologie:
De oude Grieken Filosoof Plato maakte onderscheid tussen drie soorten mensen op
basis van hun ‘zielsdeel’. Hoogste klasse mensen zijn de wijsgeren. Laagste klasse
mensen worden gedreven door begeerte en genot.
Het huidige Europese recht is in belangrijke mate gebaseerd op het oude Romeinse
recht.
Germanen (Karel de Grote) Criminele gedragen werden gezien als een inbreuk op de
rechten van een leenheer en werden om die reden bestraft (conflict tussen burgers).
Late middeleeuwen crimineel gedrag werd gezien als een manifestatie van het kwade
en de zondige mens, die in ons allen zit.
Accusatoir = misdrijven worden beschouwd als een particuliere aangelegenheden,
waarvan de oplossing door overheidsbemiddeling tot stand komt.
Inquisitoir = misdrijven worden beschouwd als schendingen van het vorstelijke
vredesgebod waartegen de overheid met inzet van middelen dient op te treden.
Van Renaissance naar de verlichting niet meer het kerkelijke, maar ratio en
universele waarden.
- Coornhert criminaliteit nam toe door de geringe pakkans en de doodstraf was
niet afschrikwekkend genoeg, omdat ellendig voortleven minder aangenaam is
dan een snelle dood. Werkstraf was afschrikwekkender en ontwikkelde een
voorstel voor dwangarbeid op roeischepen.
o Doel: Afschrikking van potentiële misdrijfplegers en het nuttig
gebruikmaken van veroordeelde wetsovertreders.
Klassieke school met gezond verstand kan men de wereld begrijpen en verbeteren
(dus tegen geloof en kerk).
Homo economicus = een op grond van de vrije wilsbetrekking (ratio) handelende mens,
die voor- en nadelen van gedragsalternatieven afweegt
- Rousseau de rechtsmacht van de Staat berust op een maatschappelijk
contract dat de burgers vrijwillig zijn aangegaan.
- Beccaria criminaliteit is een overtreding van dat contract en zou een straf
alleen moeten worden toegepast op de mate van de inbreuk
(proportionaliteitsbeginsel). De straf moet op maat zijn (gelijkheidsbeginsel),
op basis van duidelijke wetten worden opgelegd (legaliteitsbeginsel) en niet
willekeurig toegepast.
Positivistische school menselijk gedrag wordt bepaald door factoren waarop de
mens zelf weinig invloed heeft. Menselijk gedrag kon en moest met de methoden van
, de natuurwetenschappen bestudeerd worden. Gericht op de bestudering van
waarneembare feiten.
Italiaanse antropologieschool antropologie = studie van de mens.
Zocht de oorzaken van crimineel gedrag in de individuele mens. Door systematische
observatie probeerde men de medische factoren te vinden die crimineel gedrag
veroorzaken.
- Cesare Lombroso uiterlijke kenmerken zijn te koppelen aan criminaliteit.
Criminaliteit vindt zijn oorsprong in het feit dat de criminele mens berust op een
terugval in het evolutieproces (= atavisme).
o Criminele antropologie genoemd
o Kriminalbiologie (die invloed had op de rassenideologie van de nazi’s in
WO2)
Franse milieuschool
- Napoleon Bonaparte overheidssysteem van bestuurlijke overheden, politie,
OM en rechterlijke macht. Ze werden geacht registraties bij te houden van hun
activiteiten.
- Adolphe Quetelet maatschappelijk wetmatigheden liggen ten grondslag aan
de aantal gepleegde misdrijven (e.g. armoede of invloed van verstedelijking).
o De voorloper die verbanden zocht tussen menselijk gedrag en
kenmerking in de samenleving
- Alexandre Lacassagne de sociale omgeving invloed heeft op iemands
criminele gedrag.
- Gabriel tarde crimineel gedrag komt vooral voort uit de neiging van mensen
om elkaars gedrag te imiteren.
Socialistische criminologie nadruk op de relatie tussen de ontwikkeling van
criminaliteit en economische condities (i.e. machtsverhoudingen).
Socialistische transformatie = gelijk trekken van de samenleving.
Witteboordencriminaliteit = criminaliteit gepleegd door lieden die tot de
maatschappelijk elite behoren.
Nieuwe richting en kritische criminologie de in de criminologie opgekomen inzichten
in oorzaken van criminaliteit zijn geïntegreerd. De vrije wil combineren met
deterministische theorieën en dat in de strafrechtspraktijk toepassen. Rekening
houden met de dader verantwoordelijk te houden voor zijn gedrag en met de
omstandigheden die hem tot de daad hebben gebracht (verwijtbaarheid). Sterk gericht
op behandeling en resocialisatie en minder op leedtoevoeging (i.e. vergelding).
Veramerikanisering van de criminologie
- Chicago-school criminaliteit komt voor in maatschappelijke omgevingen
waar een gebrek zou zijn aan sociale samenhang en
gemeenschapsstructuren.
- Merton toegenomen criminaliteit in de Amerikaanse steden komt door de
tegenstelling van de officiële ideologie van de ‘American Dream’ en de
Veel Nederlanders zijn ervan overtuigd dat criminaliteit in Nederland altijd maar
toeneemt. Nederlanders met een migratieachtergrond zich vaker persoonlijk onveilig.
Uit criminologisch onderzoek blijkt echter dat criminaliteit sinds 200 sterk is gedaald.
Ook bestaat er geen verband tussen de komst van asielzoekers en het aantal gepleegde
misdrijven.
Neerwaartse vergelijking = het aangename gevoel dat men krijgt van criminele
verhalen, omdat men denkt dat men er zelf beter aan toe is dan het slachtoffer.
Criminaliteit roept gevoelens van afschuw, woede, huiver en angst op. Deze
opgewekte emoties kunnen ook een positieve, sociaal opbouwende uitwerking hebben.
Door de gevoelens van morele verontwaardiging met elkaar te delen, bevestigen de
leden van een gemeenschap elkaar in hun normbesef. Door de dader te veroordelen,
bevestigen de groepsleden ook hun collectieve besef van morele superioriteit. Het
vergroot aldus de saamhorigheid.
Misdrijven dienen als een katalysator van uitbarstingen van collectieve agressie
jegens de groep waartoe de dader wordt gerekend. Ontsporing ontstaat sneller wanneer
er binnen een bevolkingsgroep frustraties leven en/of indien de groep zich bedreigd
voelt.
Vreemdelingenhaat = gevoelens van woede en onmacht worden afgereageerd op
mensen, die met het gepleegde misdrijf weinig of niets te maken hebben.
Reacties op ernstige misdrijven zijn vaak tweeslachtig. Misdaad fascineert en schuwt
af (i.e. openlijk/heimelijk met de dader identificeren; drillrap verheerlijkt openlijk
geweld). Het identificeren met kan vervolgens schuldgevoelens oproepen. Het eigen
geweten staat niet toe dat men zich bewust in positieve zin identificeert met een
misdadiger. Dat gevoel kan leiden tot een roep op strenge bestraffing van de dader.
Door die eis corrigeert men de eigen, deels onbewuste criminele impulsen.
De identificatie kan ook gevoelens van mededogen oproepen. De dader wordt
als slachtoffer gezien. Betrokkenheid bij het lot van gedetineerden vormt een belangrijk
motief achter organisaties voor strafrechtshervorming (e.g. Howard League for Penal
Reform). Aan de identificatie met de dader als slachtoffer kunnen soms dieperliggende,
collectieve frustraties ten grondslag liggen. Toeschouwers die zichzelf door de
maatschappij tekortgedaan voelen, zien de daders dan als medeslachtoffer van
onrechtvaardigheid.
ACAB (All Corps Are Bastards) = marxistische visie waarbij politie en justitie wordt
gezien als een instrument om de arbeidersklasse te onderdrukken.
De politie fungeert dan als zondebok voor gevoelens van onvrede over het
regeringsbeleid of over maatschappelijke misstanden.
Het koele oog:
Signaalmisdrijven = onder de oppervlakte sluimerende maatschappelijke kwesties
kunnen tot ontlading komen (e.g. MeToo en BLM beweging).
,Criminologen hebben de missie om bij te dragen aan een evenwichtige en humane
reactie op misdrijven. Het is hun taak aan alle strafrechtspleging betrokken instanties,
politici en belangstellende toeschouwers objectieve informatie ter beschikking te
stellen over de achtergronden van crimineel gedrag, de effecten ervan op de
slachtoffers en maatschappij, en de functies en effecten van straffen. De criminologie
probeert over criminaliteit zo veel mogelijk zakelijke informatie te verzamelen,
systematisch te ordenen en objectief te interpreteren.
Wat is criminologie?
De criminologie is de wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van de aard
en achtergrond van menselijke gedragingen die door de wetgever strafbaar zijn gesteld
en van de wijze waarop de overheid en maatschappij daarop reageert.
De criminoloog bestudeerd gedragingen die door de nationale of internationale
wetgever strafbaar zijn gesteld. Er kan onderscheid worden gemaakt tussen:
- Mala in se = gedragingen die naar hun aard moreel verwerpelijk zijn (e.g.
moord, verkrachting, diefstal).
- Mala prohibita = gedragingen die door de overheid verboden zijn op bestuurlijke
gronden (e.g. verkeersovertredingen).
Het is een ervaringswetenschap die door het doen van waarnemingen kennis probeert
te vergaren over haar studieonderwerp. ‘Misdaadkunde’ brengt tot uitdrukking dat het
om een praktijkgerichte tak van wetenschap gaat. Criminologie dient hierbinnen als
een manier om de mens de weg te wijzen hoe zij misdaad met goed gevolg bestrijdt en
vooral voorkomt.
Binnenlands veiligheidsbeleid = het tegengaan van criminaliteit.
De inhoud hiervan wordt in eerste plaats bepaald door de misdaad en de beheersing
ervan. Bij de verzameling van de kennis worden op grote schaal theoretische inzichten
en methoden toegepast die afkomstig zijn uit andere wetenschappen (multidisciplinair).
De gedragingen worden tegenwoordig niet aangeduid als misdaad of misdadig gedrag,
maar als delinquentie, criminaliteit of crimineel gedrag. De verschuiving van
woordkeuze hangt samen met de grotere ernst van de tegenwoordig behandelde zaken,
en met de algemene verharding van de publieke opinie over misdaad en straf, in het
bijzonder indien gepleegd door etnische minderheden of asielzoekers.
De relativiteit van het begrip criminaliteit:
De opvattingen over welke gedragingen als moreel verwerpelijk worden gezien en welk
gedrag strafbaar wordt gesteld, veranderen voortdurend. Criminologen spreken van
criminalisering en decriminalisering van gedrag:
- Criminalisering = op bepaalde gedragingen worden strafsancties gesteld.
- Decriminalisering = schrappen van bestaande strafbepalingen.
Doxing = het verzamelen of verspreiden van persoonsgegevens met intimiderende
oogmerken.
Witwassen = legaal maken van door criminaliteit verkregen gelden.
,De inhoud van de strafwetgeving verschilt ook per tijdperk en per land. Dit maakt dat
het wetenschappelijk object van de criminoloog tot op zekere hoogte tijd- en
plaatsgebonden is.
De geschiedenis van de criminologie:
De oude Grieken Filosoof Plato maakte onderscheid tussen drie soorten mensen op
basis van hun ‘zielsdeel’. Hoogste klasse mensen zijn de wijsgeren. Laagste klasse
mensen worden gedreven door begeerte en genot.
Het huidige Europese recht is in belangrijke mate gebaseerd op het oude Romeinse
recht.
Germanen (Karel de Grote) Criminele gedragen werden gezien als een inbreuk op de
rechten van een leenheer en werden om die reden bestraft (conflict tussen burgers).
Late middeleeuwen crimineel gedrag werd gezien als een manifestatie van het kwade
en de zondige mens, die in ons allen zit.
Accusatoir = misdrijven worden beschouwd als een particuliere aangelegenheden,
waarvan de oplossing door overheidsbemiddeling tot stand komt.
Inquisitoir = misdrijven worden beschouwd als schendingen van het vorstelijke
vredesgebod waartegen de overheid met inzet van middelen dient op te treden.
Van Renaissance naar de verlichting niet meer het kerkelijke, maar ratio en
universele waarden.
- Coornhert criminaliteit nam toe door de geringe pakkans en de doodstraf was
niet afschrikwekkend genoeg, omdat ellendig voortleven minder aangenaam is
dan een snelle dood. Werkstraf was afschrikwekkender en ontwikkelde een
voorstel voor dwangarbeid op roeischepen.
o Doel: Afschrikking van potentiële misdrijfplegers en het nuttig
gebruikmaken van veroordeelde wetsovertreders.
Klassieke school met gezond verstand kan men de wereld begrijpen en verbeteren
(dus tegen geloof en kerk).
Homo economicus = een op grond van de vrije wilsbetrekking (ratio) handelende mens,
die voor- en nadelen van gedragsalternatieven afweegt
- Rousseau de rechtsmacht van de Staat berust op een maatschappelijk
contract dat de burgers vrijwillig zijn aangegaan.
- Beccaria criminaliteit is een overtreding van dat contract en zou een straf
alleen moeten worden toegepast op de mate van de inbreuk
(proportionaliteitsbeginsel). De straf moet op maat zijn (gelijkheidsbeginsel),
op basis van duidelijke wetten worden opgelegd (legaliteitsbeginsel) en niet
willekeurig toegepast.
Positivistische school menselijk gedrag wordt bepaald door factoren waarop de
mens zelf weinig invloed heeft. Menselijk gedrag kon en moest met de methoden van
, de natuurwetenschappen bestudeerd worden. Gericht op de bestudering van
waarneembare feiten.
Italiaanse antropologieschool antropologie = studie van de mens.
Zocht de oorzaken van crimineel gedrag in de individuele mens. Door systematische
observatie probeerde men de medische factoren te vinden die crimineel gedrag
veroorzaken.
- Cesare Lombroso uiterlijke kenmerken zijn te koppelen aan criminaliteit.
Criminaliteit vindt zijn oorsprong in het feit dat de criminele mens berust op een
terugval in het evolutieproces (= atavisme).
o Criminele antropologie genoemd
o Kriminalbiologie (die invloed had op de rassenideologie van de nazi’s in
WO2)
Franse milieuschool
- Napoleon Bonaparte overheidssysteem van bestuurlijke overheden, politie,
OM en rechterlijke macht. Ze werden geacht registraties bij te houden van hun
activiteiten.
- Adolphe Quetelet maatschappelijk wetmatigheden liggen ten grondslag aan
de aantal gepleegde misdrijven (e.g. armoede of invloed van verstedelijking).
o De voorloper die verbanden zocht tussen menselijk gedrag en
kenmerking in de samenleving
- Alexandre Lacassagne de sociale omgeving invloed heeft op iemands
criminele gedrag.
- Gabriel tarde crimineel gedrag komt vooral voort uit de neiging van mensen
om elkaars gedrag te imiteren.
Socialistische criminologie nadruk op de relatie tussen de ontwikkeling van
criminaliteit en economische condities (i.e. machtsverhoudingen).
Socialistische transformatie = gelijk trekken van de samenleving.
Witteboordencriminaliteit = criminaliteit gepleegd door lieden die tot de
maatschappelijk elite behoren.
Nieuwe richting en kritische criminologie de in de criminologie opgekomen inzichten
in oorzaken van criminaliteit zijn geïntegreerd. De vrije wil combineren met
deterministische theorieën en dat in de strafrechtspraktijk toepassen. Rekening
houden met de dader verantwoordelijk te houden voor zijn gedrag en met de
omstandigheden die hem tot de daad hebben gebracht (verwijtbaarheid). Sterk gericht
op behandeling en resocialisatie en minder op leedtoevoeging (i.e. vergelding).
Veramerikanisering van de criminologie
- Chicago-school criminaliteit komt voor in maatschappelijke omgevingen
waar een gebrek zou zijn aan sociale samenhang en
gemeenschapsstructuren.
- Merton toegenomen criminaliteit in de Amerikaanse steden komt door de
tegenstelling van de officiële ideologie van de ‘American Dream’ en de
