,Inhoud
1 Verkennen......................................................................................................................................... 3
2 Situatie .............................................................................................................................................. 4
2.1 Verkennen van probleem .......................................................................................................... 4
2.2 Verkennen van technologieën ................................................................................................... 5
3 Product ............................................................................................................................................. 7
4 Ethiek ................................................................................................................................................ 9
4.1 Beroepscode .............................................................................................................................. 9
4.2 Principe-ethiek........................................................................................................................... 9
5 Acceptatie ....................................................................................................................................... 11
5.1 De eindgebruiker ..................................................................................................................... 11
5.2 Acceptatieproces ..................................................................................................................... 12
6 Advies ............................................................................................................................................. 14
Bronnenlijst ....................................................................................................................................... 17
Bijlagen .............................................................................................................................................. 20
Bijlage A – Persona ........................................................................................................................ 20
, 1 Verkennen
Innovaties
De laatste jaren hebben diverse succesvolle technologische innovaties plaatsgevonden in het
basisonderwijs. Er zijn veel werk- en toetsboeken omgezet naar een digitaal onderwijsplatform,
waardoor de leerstof adaptief aangeboden kan worden (Noordhoff Start, 2024). Het krijtbord en
inmiddels ook de beamer, zijn vervangen door digiborden. Er zijn ouderapps waarmee leerkrachten
en ouders gemakkelijk met elkaar kunnen communiceren, er zijn slimme sensoren die de
leeromgeving optimaliseren en er wordt gebruik gemaakt van gamification waardoor het leren
gemotiveerd wordt (Arends, 2023). Ook wordt er steeds meer gebruik gemaakt van technologie om
de sociale dynamiek van klassen te analyseren. Dit wordt gedaan aan de hand van vragenlijsten die
leerlingen invullen, waarna de leerkracht per leerling kan zien hoe hij/zij zich voelt. Naast succesvolle
innovaties zijn er ook innovaties die inmiddels weer verdwenen zijn uit het onderwijs. Denk hierbij
aan Netbooks. Dit zijn goedkope laptops en deze werden geïntroduceerd als een betaalbare oplossing
voor digitaal leren. Later bleek dat ze beperkte prestaties hadden en dat ze niet duurzaam genoeg
waren voor intensief gebruik door leerlingen. Ook de CD-ROM is een innovatie die inmiddels
verdwenen is door de komst van het digibord. Daarnaast zijn de eerste versies van digiborden
vervangen door nieuwere versies.
Verantwoordelijke voor innovaties
Binnen elke basisschool is er een ICT’er aanwezig. Deze persoon is verantwoordelijk voor het beheren
en onderhouden van de technische systemen binnen de school. Daarnaast is er een bovenschoolse
ICT’er die voor de gehele onderwijsstichting werkt. Hij is verantwoordelijk voor het beheren,
onderhouden én beveiligen van de technische systemen voor alle scholen binnen deze stichting. De
ICT’ers van de basisscholen en de bovenschoolse ICT’er zijn XXXXen verantwoordelijk voor
technologische innovaties.
Momenteel wordt er, voornamelijk door de bovenschoolse ICT’er, structureel gewerkt aan innovaties.
Hierbij gaat het voornamelijk om korte termijn innovaties. Vroeger bepaalden scholen zelf de richting
van innovaties door in te spelen op nieuwe trends. Dit had als gevolg dat er veel verschillen zaten
tussen de scholen binnen één stichting. Ook werden deze hypes onvoldoende onderzocht, waardoor
deze niet bij de visie pasten en in de praktijk vaak mislukten. Men heeft hiervan geleerd en ervoor
gekozen om de regie toe te vertrouwen aan de (bovenschoolse) ICT’er. Scholen mogen ideeën
opperen, maar de (bovenschoolse) ICT’er heeft de coördinerende rol.
Reacties op innovaties
Wanneer een nieuwe technologische innovatie intrede doet in de school, zijn de reacties tweedelig.
Enerzijds verwelkomen de werknemers de innovatie, want het komt vaak ten goede van de prestaties
van de leerlingen, de werkdruk en de leeromgeving. Anderzijds wijzen de werknemers innovaties af
om verschillende redenen. Sommige innovaties vergen aanzienlijke tijd en inspanning voordat deze
volledig te begrijpen en toe te passen zijn. Andere innovaties zorgen ervoor dat leerlingen nóg meer
gebruik moeten maken van hun laptop. Ook wijzen werknemers innovaties af omdat zij er negatieve
ervaringen mee hebben, het geen duidelijke voordelen heeft en omdat de innovatie niet altijd
geschikt is voor bepaalde situaties of gebruikers.
1 Verkennen......................................................................................................................................... 3
2 Situatie .............................................................................................................................................. 4
2.1 Verkennen van probleem .......................................................................................................... 4
2.2 Verkennen van technologieën ................................................................................................... 5
3 Product ............................................................................................................................................. 7
4 Ethiek ................................................................................................................................................ 9
4.1 Beroepscode .............................................................................................................................. 9
4.2 Principe-ethiek........................................................................................................................... 9
5 Acceptatie ....................................................................................................................................... 11
5.1 De eindgebruiker ..................................................................................................................... 11
5.2 Acceptatieproces ..................................................................................................................... 12
6 Advies ............................................................................................................................................. 14
Bronnenlijst ....................................................................................................................................... 17
Bijlagen .............................................................................................................................................. 20
Bijlage A – Persona ........................................................................................................................ 20
, 1 Verkennen
Innovaties
De laatste jaren hebben diverse succesvolle technologische innovaties plaatsgevonden in het
basisonderwijs. Er zijn veel werk- en toetsboeken omgezet naar een digitaal onderwijsplatform,
waardoor de leerstof adaptief aangeboden kan worden (Noordhoff Start, 2024). Het krijtbord en
inmiddels ook de beamer, zijn vervangen door digiborden. Er zijn ouderapps waarmee leerkrachten
en ouders gemakkelijk met elkaar kunnen communiceren, er zijn slimme sensoren die de
leeromgeving optimaliseren en er wordt gebruik gemaakt van gamification waardoor het leren
gemotiveerd wordt (Arends, 2023). Ook wordt er steeds meer gebruik gemaakt van technologie om
de sociale dynamiek van klassen te analyseren. Dit wordt gedaan aan de hand van vragenlijsten die
leerlingen invullen, waarna de leerkracht per leerling kan zien hoe hij/zij zich voelt. Naast succesvolle
innovaties zijn er ook innovaties die inmiddels weer verdwenen zijn uit het onderwijs. Denk hierbij
aan Netbooks. Dit zijn goedkope laptops en deze werden geïntroduceerd als een betaalbare oplossing
voor digitaal leren. Later bleek dat ze beperkte prestaties hadden en dat ze niet duurzaam genoeg
waren voor intensief gebruik door leerlingen. Ook de CD-ROM is een innovatie die inmiddels
verdwenen is door de komst van het digibord. Daarnaast zijn de eerste versies van digiborden
vervangen door nieuwere versies.
Verantwoordelijke voor innovaties
Binnen elke basisschool is er een ICT’er aanwezig. Deze persoon is verantwoordelijk voor het beheren
en onderhouden van de technische systemen binnen de school. Daarnaast is er een bovenschoolse
ICT’er die voor de gehele onderwijsstichting werkt. Hij is verantwoordelijk voor het beheren,
onderhouden én beveiligen van de technische systemen voor alle scholen binnen deze stichting. De
ICT’ers van de basisscholen en de bovenschoolse ICT’er zijn XXXXen verantwoordelijk voor
technologische innovaties.
Momenteel wordt er, voornamelijk door de bovenschoolse ICT’er, structureel gewerkt aan innovaties.
Hierbij gaat het voornamelijk om korte termijn innovaties. Vroeger bepaalden scholen zelf de richting
van innovaties door in te spelen op nieuwe trends. Dit had als gevolg dat er veel verschillen zaten
tussen de scholen binnen één stichting. Ook werden deze hypes onvoldoende onderzocht, waardoor
deze niet bij de visie pasten en in de praktijk vaak mislukten. Men heeft hiervan geleerd en ervoor
gekozen om de regie toe te vertrouwen aan de (bovenschoolse) ICT’er. Scholen mogen ideeën
opperen, maar de (bovenschoolse) ICT’er heeft de coördinerende rol.
Reacties op innovaties
Wanneer een nieuwe technologische innovatie intrede doet in de school, zijn de reacties tweedelig.
Enerzijds verwelkomen de werknemers de innovatie, want het komt vaak ten goede van de prestaties
van de leerlingen, de werkdruk en de leeromgeving. Anderzijds wijzen de werknemers innovaties af
om verschillende redenen. Sommige innovaties vergen aanzienlijke tijd en inspanning voordat deze
volledig te begrijpen en toe te passen zijn. Andere innovaties zorgen ervoor dat leerlingen nóg meer
gebruik moeten maken van hun laptop. Ook wijzen werknemers innovaties af omdat zij er negatieve
ervaringen mee hebben, het geen duidelijke voordelen heeft en omdat de innovatie niet altijd
geschikt is voor bepaalde situaties of gebruikers.
