Inhoudsopgave
Introductie neurologie/hersenen .................................................................................................. 3
Anatomie en fysiologie van de hersenen ............................................................................................ 3
Hersenvliezen/ meningen .................................................................................................................... 7
Liquor cerebrospinalis/ hersenvocht ................................................................................................... 7
Bloedvoorziening van de hersenen ..................................................................................................... 8
Hersenzenuwen ................................................................................................................................. 10
Zenuwstelsel: centraal en perifeer, autonoom .................................................................................. 12
Tractus corticospinalis (piramidebaan) ............................................................................................. 15
Basale kernen/ basale ganglia .......................................................................................................... 16
Taalcentra: Broca en Wernicke .......................................................................................................... 17
Cerebellum en motoriek .................................................................................................................... 18
Reflexen: verloop en structuren......................................................................................................... 19
Sensibiliteit vitaal en gnostisch ......................................................................................................... 21
Thema 1: Praktische neurologie .................................................................................................. 23
Anamnese.......................................................................................................................................... 23
Neurologisch onderzoek .................................................................................................................... 25
Differentiaaldiagnose ........................................................................................................................ 31
Polyneuropathie: klachten en pathofysiologie .................................................................................. 32
Hernia, HNP ....................................................................................................................................... 34
Dwarslaesie: oorzaak, omvang en hoogtelokalisatie ........................................................................ 40
Aanvullend onderzoek ....................................................................................................................... 48
Voorbeeldcasus ................................................................................................................................. 49
Thema 2: Cerebrovasculaire ziekten ............................................................................................ 50
Hersenbloeding pathofysiologie ....................................................................................................... 50
Herseninfarct, pathofysiologie .......................................................................................................... 51
Transiënte ischemische aanvallen ..................................................................................................... 52
Anamnese.......................................................................................................................................... 52
Lichamelijk onderzoek ....................................................................................................................... 53
Differentiaaldiagnose ........................................................................................................................ 53
Cerebrovasculaire ziekte: welk neurologisch systeem ...................................................................... 53
Klachten, verschijnselen en gevolgen vasculaire aandoeningen....................................................... 53
Neurologische rode vlaggen.............................................................................................................. 53
Adequaat, en efficiënt verwijzen ....................................................................................................... 53
FAST ................................................................................................................................................... 53
Pathofysiologie, diagnostiek en therapie .......................................................................................... 53
Farmacologische werking van de meest gebruikte medicatie .......................................................... 53
Thema 3: Acute en chronische hoofdpijn ..................................................................................... 54
Anamnese.......................................................................................................................................... 54
Lichamelijk onderzoek ....................................................................................................................... 54
Differentiaaldiagnose ........................................................................................................................ 54
Neurologische rode vlakken .............................................................................................................. 54
Adequaat en efficiënt verwijzen ........................................................................................................ 54
Farmacologische werking van de meest gebruikte medicatie in de neurologie ............................... 54
Thema 4: Psychiatrie in de dagelijkse praktijk .............................................................................. 55
Psychopathologische symptomen beschrijven en classificeren in hoofdrubrieken ........................... 55
Classificatiesystemen ........................................................................................................................ 57
Classificatie van de DSM-5 overzicht eind van blokboek .................................................................. 58
Psychiatrische anamnese afnemen ................................................................................................... 59
Basaal psychiatrisch onderzoek ........................................................................................................ 59
Besluiten tot een behandelplan......................................................................................................... 59
Stemmingsstoornissen ...................................................................................................................... 60
1
, Behandeling van een depressieve stoornis ....................................................................................... 65
Suïcide ............................................................................................................................................... 71
Angststoornis..................................................................................................................................... 74
Behandeling van een angststoornis, ................................................................................................. 75
Organisatie van de psychiatrische zorg in Nederland ....................................................................... 76
Mogelijke (bijkomende) problemen door een culturele invloed ........................................................ 77
Groepen psychofarmaca, hun werkingsmechanisme en hun bijwerkingen ...................................... 78
Thema 5: Persoonlijkheidsproblematiek...................................................................................... 79
Verschillende persoonlijkheidsstoornissen ........................................................................................ 79
Onderscheid met psychiatrische stoornissen .................................................................................... 79
Criteria persoonlijkheidsstoornissen ................................................................................................. 81
Stappenmodel classificatie en diagnostiek persoonlijkheidsstoornissen .......................................... 82
Oorzaak ontwikkelen persoonlijkheidsstoornis ................................................................................. 84
Behandeling ...................................................................................................................................... 86
Criteria stoornis in het gebruik van alcohol (DSM-5) ........................................................................ 88
Criteria borderline persoonlijkheidsstoornis (DSM-5) ....................................................................... 89
Dissociatieve stoornissen .................................................................................................................. 90
Consequenties van de ‘wet verplichte GGZ’ en de ‘wet zorg en dwang’ ........................................... 93
Veranderingen ten opzichte van de ‘oude’ wet BOPZ ....................................................................... 94
Procedures opnames ......................................................................................................................... 95
CASE-approach suïcide ...................................................................................................................... 99
Persoonlijkheidskarakteristiek ........................................................................................................... 99
Casus voorbeeld .............................................................................................................................. 101
Wetenschap ..............................................................................................................................102
x ....................................................................................................................................................... 102
Farmacologie.............................................................................................................................104
x ....................................................................................................................................................... 104
Farmacologie Psychofarmaca ......................................................................................................... 104
Overig .......................................................................................................................................117
Toevalsbevinding ............................................................................................................................. 117
DSM-5-TR classificatie ..................................................................................................................... 118
Criteria persoonlijkheidsstoornis ..................................................................................................... 124
2
,Introductie neurologie/hersenen
Anatomie en fysiologie van de hersenen
3
, 1. Kleine hersenen/ cerebellum
Is betrokken bij de voortbeweging en bij het bewaren van het evenwicht, maar is niet
noodzakelijk voor het samentrekken van spieren of voor de waarneming van de stand van het
lichaam. Bij beschadiging minder coördinatie van bewegingen: ataxie.
Tevens betrokken bij impliciet (buiten bewustzijn om) leren en bij werkgeheugen.
Anatomisch: centrale deel en daaromheen twee halve bollen (hemisferen).
2. Pijnappelklier/ epifyse
Produceert melatonine: speelt rol bij de seksuele rijping.
3. Ventrikels/ hersenkamers
Vier met hersenvocht gevulde holten in de hersenen: twee laterale/zijventrikels, derde
ventrikel in de tussenhersenen en vierde ventrikel in de hersenstam. Onderling verbonden
met de subarachnoïdale ruimte (tussen binnenste en middelste hersenvlies). Vocht wast en
ondersteunt de hersenen, handhaven van temperatuur.
4. Achterhoofdskwab/ occipitaalkwab
Achterzijde, kleinste hersenkwab, betrokken bij het zien.
5. Gyrus cinguli/ gordelwinding
Grenst aan bovenzijde van de hersenbalk, diep in de groeven tussen de hersenhelften. Speelt
een rol bij de totstandkoming van emoties en motivatie. Maakt deel uit van limbisch systeem.
6. Pariëtaalkwab/ wandbeenkwab
Aan de achter/bovenzijde gelegen deel van hersenschors. Betrokken bij zintuigelijke en
cognitieve functies: aandacht, ruimtelijk inzicht, lezen en rekenen. Voorste deel ontvangt
informatie van de thalamus.
7. Hersenbalk/ corpus callosum
Hoofdverbinding tussen beide hersenhelften. Zorgt ervoor dat informatie ter beschikking
komt aan allebei de hemisferen.
8. Schedel/ cranium.
Skelet van het hoofd. Beschermlaag voor de hersenen, Onderscheid tussen hersenschedel en
aangezichtsschedel.
9. Hersenvliezen/ meninges
Vliezen die het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) omsluiten. Zachte
hersenvlies (pia mater). Spinnenwebvlies (arachnoidea). Harde hersenvlies (dura mater).
4
Introductie neurologie/hersenen .................................................................................................. 3
Anatomie en fysiologie van de hersenen ............................................................................................ 3
Hersenvliezen/ meningen .................................................................................................................... 7
Liquor cerebrospinalis/ hersenvocht ................................................................................................... 7
Bloedvoorziening van de hersenen ..................................................................................................... 8
Hersenzenuwen ................................................................................................................................. 10
Zenuwstelsel: centraal en perifeer, autonoom .................................................................................. 12
Tractus corticospinalis (piramidebaan) ............................................................................................. 15
Basale kernen/ basale ganglia .......................................................................................................... 16
Taalcentra: Broca en Wernicke .......................................................................................................... 17
Cerebellum en motoriek .................................................................................................................... 18
Reflexen: verloop en structuren......................................................................................................... 19
Sensibiliteit vitaal en gnostisch ......................................................................................................... 21
Thema 1: Praktische neurologie .................................................................................................. 23
Anamnese.......................................................................................................................................... 23
Neurologisch onderzoek .................................................................................................................... 25
Differentiaaldiagnose ........................................................................................................................ 31
Polyneuropathie: klachten en pathofysiologie .................................................................................. 32
Hernia, HNP ....................................................................................................................................... 34
Dwarslaesie: oorzaak, omvang en hoogtelokalisatie ........................................................................ 40
Aanvullend onderzoek ....................................................................................................................... 48
Voorbeeldcasus ................................................................................................................................. 49
Thema 2: Cerebrovasculaire ziekten ............................................................................................ 50
Hersenbloeding pathofysiologie ....................................................................................................... 50
Herseninfarct, pathofysiologie .......................................................................................................... 51
Transiënte ischemische aanvallen ..................................................................................................... 52
Anamnese.......................................................................................................................................... 52
Lichamelijk onderzoek ....................................................................................................................... 53
Differentiaaldiagnose ........................................................................................................................ 53
Cerebrovasculaire ziekte: welk neurologisch systeem ...................................................................... 53
Klachten, verschijnselen en gevolgen vasculaire aandoeningen....................................................... 53
Neurologische rode vlaggen.............................................................................................................. 53
Adequaat, en efficiënt verwijzen ....................................................................................................... 53
FAST ................................................................................................................................................... 53
Pathofysiologie, diagnostiek en therapie .......................................................................................... 53
Farmacologische werking van de meest gebruikte medicatie .......................................................... 53
Thema 3: Acute en chronische hoofdpijn ..................................................................................... 54
Anamnese.......................................................................................................................................... 54
Lichamelijk onderzoek ....................................................................................................................... 54
Differentiaaldiagnose ........................................................................................................................ 54
Neurologische rode vlakken .............................................................................................................. 54
Adequaat en efficiënt verwijzen ........................................................................................................ 54
Farmacologische werking van de meest gebruikte medicatie in de neurologie ............................... 54
Thema 4: Psychiatrie in de dagelijkse praktijk .............................................................................. 55
Psychopathologische symptomen beschrijven en classificeren in hoofdrubrieken ........................... 55
Classificatiesystemen ........................................................................................................................ 57
Classificatie van de DSM-5 overzicht eind van blokboek .................................................................. 58
Psychiatrische anamnese afnemen ................................................................................................... 59
Basaal psychiatrisch onderzoek ........................................................................................................ 59
Besluiten tot een behandelplan......................................................................................................... 59
Stemmingsstoornissen ...................................................................................................................... 60
1
, Behandeling van een depressieve stoornis ....................................................................................... 65
Suïcide ............................................................................................................................................... 71
Angststoornis..................................................................................................................................... 74
Behandeling van een angststoornis, ................................................................................................. 75
Organisatie van de psychiatrische zorg in Nederland ....................................................................... 76
Mogelijke (bijkomende) problemen door een culturele invloed ........................................................ 77
Groepen psychofarmaca, hun werkingsmechanisme en hun bijwerkingen ...................................... 78
Thema 5: Persoonlijkheidsproblematiek...................................................................................... 79
Verschillende persoonlijkheidsstoornissen ........................................................................................ 79
Onderscheid met psychiatrische stoornissen .................................................................................... 79
Criteria persoonlijkheidsstoornissen ................................................................................................. 81
Stappenmodel classificatie en diagnostiek persoonlijkheidsstoornissen .......................................... 82
Oorzaak ontwikkelen persoonlijkheidsstoornis ................................................................................. 84
Behandeling ...................................................................................................................................... 86
Criteria stoornis in het gebruik van alcohol (DSM-5) ........................................................................ 88
Criteria borderline persoonlijkheidsstoornis (DSM-5) ....................................................................... 89
Dissociatieve stoornissen .................................................................................................................. 90
Consequenties van de ‘wet verplichte GGZ’ en de ‘wet zorg en dwang’ ........................................... 93
Veranderingen ten opzichte van de ‘oude’ wet BOPZ ....................................................................... 94
Procedures opnames ......................................................................................................................... 95
CASE-approach suïcide ...................................................................................................................... 99
Persoonlijkheidskarakteristiek ........................................................................................................... 99
Casus voorbeeld .............................................................................................................................. 101
Wetenschap ..............................................................................................................................102
x ....................................................................................................................................................... 102
Farmacologie.............................................................................................................................104
x ....................................................................................................................................................... 104
Farmacologie Psychofarmaca ......................................................................................................... 104
Overig .......................................................................................................................................117
Toevalsbevinding ............................................................................................................................. 117
DSM-5-TR classificatie ..................................................................................................................... 118
Criteria persoonlijkheidsstoornis ..................................................................................................... 124
2
,Introductie neurologie/hersenen
Anatomie en fysiologie van de hersenen
3
, 1. Kleine hersenen/ cerebellum
Is betrokken bij de voortbeweging en bij het bewaren van het evenwicht, maar is niet
noodzakelijk voor het samentrekken van spieren of voor de waarneming van de stand van het
lichaam. Bij beschadiging minder coördinatie van bewegingen: ataxie.
Tevens betrokken bij impliciet (buiten bewustzijn om) leren en bij werkgeheugen.
Anatomisch: centrale deel en daaromheen twee halve bollen (hemisferen).
2. Pijnappelklier/ epifyse
Produceert melatonine: speelt rol bij de seksuele rijping.
3. Ventrikels/ hersenkamers
Vier met hersenvocht gevulde holten in de hersenen: twee laterale/zijventrikels, derde
ventrikel in de tussenhersenen en vierde ventrikel in de hersenstam. Onderling verbonden
met de subarachnoïdale ruimte (tussen binnenste en middelste hersenvlies). Vocht wast en
ondersteunt de hersenen, handhaven van temperatuur.
4. Achterhoofdskwab/ occipitaalkwab
Achterzijde, kleinste hersenkwab, betrokken bij het zien.
5. Gyrus cinguli/ gordelwinding
Grenst aan bovenzijde van de hersenbalk, diep in de groeven tussen de hersenhelften. Speelt
een rol bij de totstandkoming van emoties en motivatie. Maakt deel uit van limbisch systeem.
6. Pariëtaalkwab/ wandbeenkwab
Aan de achter/bovenzijde gelegen deel van hersenschors. Betrokken bij zintuigelijke en
cognitieve functies: aandacht, ruimtelijk inzicht, lezen en rekenen. Voorste deel ontvangt
informatie van de thalamus.
7. Hersenbalk/ corpus callosum
Hoofdverbinding tussen beide hersenhelften. Zorgt ervoor dat informatie ter beschikking
komt aan allebei de hemisferen.
8. Schedel/ cranium.
Skelet van het hoofd. Beschermlaag voor de hersenen, Onderscheid tussen hersenschedel en
aangezichtsschedel.
9. Hersenvliezen/ meninges
Vliezen die het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) omsluiten. Zachte
hersenvlies (pia mater). Spinnenwebvlies (arachnoidea). Harde hersenvlies (dura mater).
4
