Samenvatting: KERN A en C + KERN B
KERN A EN C
Week 1:
Schaarste van zorg, wachttijden:
Er is spraken van schaarste als het vraag en aanbod niet goed op elkaar zijn afgestemd. Er
wordt meer GGZ-zorg aangevraagd dan er geboden kan worden.
Oorzaak schaarste van de zorg:
- Vergrijzing.
- Steeds langer leven. (Mensen worden steeds ouder)
- Medisch steeds meer mogelijk
- Bezuiniging.
- Personeels te kort.
- Hospitalisering.
Dingen om dit tegen te gaan zijn extramuraliserin/ambulantisering. Extramuralisering en
ambulantisering zijn ongeveer hetzelfde.
Schaarste verdeling ---> hoe gaat de staat de schaarste verdelen zodat er meer uit het
beschikbare geld te halen valt?
- Decentralisatie: Vroeger werd alles vanuit de overheid geregeld, nu meer vanuit de
gemeente en thuiszorg.
- Transitie van zorg.
- Substitutie van zorg.
Extramuralisering: Extramuralisering is het verschuiven van zorg van intramurale
voorzieningen (zoals verpleeghuizen, instellingen of langdurige opname) naar extramurale
zorg, waardoor mensen langer zelfstandig thuis of in de wijk kunnen wonen. Het doel is dat
cliënten de benodigde ondersteuning aan huis of via thuiszorg ontvangen, zodat opname in
een instelling wordt uitgesteld of voorkomen.
Ambulantisering: Ambulantisering verwijst naar de verschuiving in de gezondheidszorg, en
dan met name in de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ), van een verblijf in een instelling
naar zorg en ondersteuning in de eigen leefomgeving van de cliënt.
Het streven ---> minder en kortere psychiatrische opnamen en gelijktijdig verbetering van
de ambulante zorg en ondersteuning.
,Transmuralisatie: Transmuralisatie verwijst naar het organiseren en coördineren van zorg
over de grenzen van instellingen en zorgniveaus heen, vooral tussen eerste- en
tweedelijnszorg. Het doel is dat patiënten continuïteit en samenhang in de zorg ervaren,
ongeacht waar zij worden behandeld, door nauwe samenwerking tussen bijvoorbeeld
huisartsen, ziekenhuizen, verpleeghuizen en thuiszorg. Voor complexe dingen kan je de
zorg ook thuis aangeboden krijgen.
Decentralisatie: Decentralisatie is het proces waarbij bevoegdheden en taken van de
centrale overheid worden overgedragen aan lagere overheden, zoals gemeenten of
provincies. Binnen organisaties kan het ook betekenen dat besluitvorming en
verantwoordelijkheden worden verschoven van het centrale niveau naar afdelingen of
teams.
Substitutie: Substitutie in de zorg betekent dat zorg wordt verplaatst van een hoger naar
een lager zorgniveau, bijvoorbeeld van de tweede lijn (zoals het ziekenhuis) naar de eerste
lijn (zoals de huisarts), of van de eerste lijn naar nuldelijn en zelfzorg (bijvoorbeeld naar
mantelzorgers of digitale zelfhulpmiddelen).
- Nuldelijnszorg: Verwijst naar zorg en ondersteuning die wordt geboden vóórdat
professionele hulpverleners in beeld komen. Het gaat dus om niet-professionele, vrij
toegankelijke hulp in de directe leefomgeving (Mantelzorgers, GGD, vrijwilligers,
etc).
- Eerstelijnszorg: Zorg waarvan iedereen gebruik kan maken zonder verwijzing
(huisarts, tandarts, fysiotherapie, apotheek, thuiszorg).
- Tweedelijnszorg: Zorg van hulpverleners waarvoor je een verwijzing nodig hebt
(specialisten in het ziekenhuis of in een kliniek, revalidatie, psychische hulp).
Uitdagingen GGZ:
- Beperkte capaciteit.
- Afstand/nabijheid.
- Therapietrouw.
- Veiligheid omgeving.
- Versnippering, overlap in taken.
- Cliënten weten vaak zelf de regie niet te pakken.
Transities zijn de veranderingen binnen de GGZ die eraan bijdragen dat we van een
verzorgingsstaat naar participatiestaat gaan.
- Zorg gericht op herstel.
- Zorg gericht op deelname in de maatschappij: De GGZ werkt nauw samen met
werkgevers.
- Meer eigen regie en shared decision making binnen het zorgproces van de cliënt.
,Waar gaat het om? FACT, wijk GGD, HIC, sociaal wijkteam, praktijkondersteuner.
FACT: Specialistische GGZ-teams die langdurige zorg bieden aan mensen met ernstige
psychiatrische aandoeningen (EPA). Werken outreachend, dat wil zeggen: hulpverlening
vindt plaats in de thuissituatie of direct leefomgeving. Inzet van intensieve of minder
intensieve zorg, afhankelijk van de situatie van de cliënt, snel op te schalen.
Waar staat FACT (Flexible Assertive Community Treatment) voor:
Flexible (Flexibel): Hulp wordt aangepast aan wat de cliënt nodig heeft, op het
moment dat het nodig is, en kan intensief zijn (bijvoorbeeld thuis, op straat).
Assertive (Assertief/Ondersteunend): Teams bieden proactief hulp aan, zelfs als de
cliënt er nog niet om vraagt, om crises te voorkomen.
Community (Gemeenschap): De zorg vindt plaats in de eigen leefomgeving van de
cliënt, in plaats van alleen in een kliniek.
Treatment (Behandeling/Ondersteuning): Het doel is herstel en ondersteuning op
alle levensgebieden (wonen, werken, sociaal, etc.).
Wijk GGD: Verpleegkundigen of andere professionals die nauw samenwerken met
gemeente en politie. Gericht op mensen met verward gedrag in de wijk (nog) geen reguliere
zorg ontvangen. Belangrijke rol in vroegsignalering en het voorkomen van escalatie of
crisissituaties. Opent deuren, heeft korte lijntjes
HIC (High & Intensive Care): Onderdeel van specialistische GGZ-instellingen. Biedt
kortdurende, intensieve klinische opname bij acute psychiatrische crisis. Werkt nauw samen
met ambulante teams om terugval en heropname te voorkomen.
Sociaal wijkteam: Een heterogeen, generalistisch team. Werkt met levensdomeinen als
financiën en opvoeding. Zij ondersteunen bewoners met complexe hulpvragen. Zijn vaak de
schakel tussen de burger en formele zorginstanties. Vooral duidelijk zichtbaar in wijken met
een lagere sociaal-economische status.
Praktijkondersteuner: Eerste aanspreekpunt voor psychische klachten. Deze persoon biedt
kortdurende begeleiding, verwijst zo nodig door naar de generalistische of specialistische
GGZ. Doel is het vroegtijdig remediëren, voorkomen dat problemen onnodig verergeren.
Ook tegengaan van wachtlijsten en vervangen van duurdere zorg zijn doel.
Verschil tussen FACT, wijk GGD, HIC, sociaal wijkteam, praktijkondersteuner:
- FACT: Langdurige, specialistische ambulante GGZ voor mensen met ernstige
psychiatrische aandoeningen; outreachend en flexibel in zorgintensiteit.
, - Wijk GGD: Vroegsignalering en verbinding bij mensen met verward gedrag die nog
niet in zorg zijn; schakelt snel met gemeente en politie.
- HIC: Kortdurende, intensieve klinische opname bij acute psychiatrische crisis.
- Sociaal wijkteam: Generalistische ondersteuning bij meerdere levensdomeinen
(zoals financiën, opvoeding, wonen); geen specialistische GGZ.
- Praktijkondersteuner (POH-GGZ): Eerste lijn bij de huisarts voor lichte tot matige
psychische klachten; kortdurende begeleiding en zo nodig doorverwijzing.
CanMEDS-rollen GGZ:
Zorgverlener ---> de verpleegkundige in de GGZ verleent directe zorg aan cliënten, met
focus op psychisch en lichamelijk welzijn. Taken omvatten:
- Observeren en analyseren van gedrag.
- Toepassen van interventies, zoals gesprekstechnieken of crisisinterventie.
- Begeleiding bij medicatietrouw en zelfzorg.
- Ondersteunen van herstelgerichte zorg door cliënten te helpen bij autonomie en
zelfredzaamheid.
Samenwerkingspartner ---> een GGZ-verpleegkundige werkt nauw samen met cliënten, hun
families, collega's en andere zorgverleners. Dit betekent:
- Multidisciplinair samenwerken (psychiaters, psychologen, maatschappelijke werkers,
etc.).
- Betrekken van naasten bij het zorgproces, met respect voor privacy en autonomie
van de client.
- Bevorderen van teamcommunicatie en gedeelde besluitvorming.
Reflectieve EBP-professional ---> reflecteren op eigen handelen is cruciaal in de GGZ. Dit
omvat:
- Herkennen van eigen emoties en biases tijdens interacties met cliënten.
- Evalueren van behandelingen en zorgplannen om effectiviteit te waarborgen.
- Deelname aan intervisies, supervisies en scholing.
Gezondheidsbevorderaar ---> de verpleegkundige stimuleert gezondheid en welzijn door:
- Educatie over psychische gezondheid, leefstijl en coping mechanismen.
- Signaleren van en preventief handelen bij suïciderisico of verslavingsproblematiek.
- Bevorderen van maatschappelijke participatie en het normaliseren van psychische
aandoeningen.
Organisator ---> binnen de GGZ coördineert de verpleegkundige de zorgverlening door:
- Opstellen en bewaken van zorgplannen en dagprogramma's.
KERN A EN C
Week 1:
Schaarste van zorg, wachttijden:
Er is spraken van schaarste als het vraag en aanbod niet goed op elkaar zijn afgestemd. Er
wordt meer GGZ-zorg aangevraagd dan er geboden kan worden.
Oorzaak schaarste van de zorg:
- Vergrijzing.
- Steeds langer leven. (Mensen worden steeds ouder)
- Medisch steeds meer mogelijk
- Bezuiniging.
- Personeels te kort.
- Hospitalisering.
Dingen om dit tegen te gaan zijn extramuraliserin/ambulantisering. Extramuralisering en
ambulantisering zijn ongeveer hetzelfde.
Schaarste verdeling ---> hoe gaat de staat de schaarste verdelen zodat er meer uit het
beschikbare geld te halen valt?
- Decentralisatie: Vroeger werd alles vanuit de overheid geregeld, nu meer vanuit de
gemeente en thuiszorg.
- Transitie van zorg.
- Substitutie van zorg.
Extramuralisering: Extramuralisering is het verschuiven van zorg van intramurale
voorzieningen (zoals verpleeghuizen, instellingen of langdurige opname) naar extramurale
zorg, waardoor mensen langer zelfstandig thuis of in de wijk kunnen wonen. Het doel is dat
cliënten de benodigde ondersteuning aan huis of via thuiszorg ontvangen, zodat opname in
een instelling wordt uitgesteld of voorkomen.
Ambulantisering: Ambulantisering verwijst naar de verschuiving in de gezondheidszorg, en
dan met name in de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ), van een verblijf in een instelling
naar zorg en ondersteuning in de eigen leefomgeving van de cliënt.
Het streven ---> minder en kortere psychiatrische opnamen en gelijktijdig verbetering van
de ambulante zorg en ondersteuning.
,Transmuralisatie: Transmuralisatie verwijst naar het organiseren en coördineren van zorg
over de grenzen van instellingen en zorgniveaus heen, vooral tussen eerste- en
tweedelijnszorg. Het doel is dat patiënten continuïteit en samenhang in de zorg ervaren,
ongeacht waar zij worden behandeld, door nauwe samenwerking tussen bijvoorbeeld
huisartsen, ziekenhuizen, verpleeghuizen en thuiszorg. Voor complexe dingen kan je de
zorg ook thuis aangeboden krijgen.
Decentralisatie: Decentralisatie is het proces waarbij bevoegdheden en taken van de
centrale overheid worden overgedragen aan lagere overheden, zoals gemeenten of
provincies. Binnen organisaties kan het ook betekenen dat besluitvorming en
verantwoordelijkheden worden verschoven van het centrale niveau naar afdelingen of
teams.
Substitutie: Substitutie in de zorg betekent dat zorg wordt verplaatst van een hoger naar
een lager zorgniveau, bijvoorbeeld van de tweede lijn (zoals het ziekenhuis) naar de eerste
lijn (zoals de huisarts), of van de eerste lijn naar nuldelijn en zelfzorg (bijvoorbeeld naar
mantelzorgers of digitale zelfhulpmiddelen).
- Nuldelijnszorg: Verwijst naar zorg en ondersteuning die wordt geboden vóórdat
professionele hulpverleners in beeld komen. Het gaat dus om niet-professionele, vrij
toegankelijke hulp in de directe leefomgeving (Mantelzorgers, GGD, vrijwilligers,
etc).
- Eerstelijnszorg: Zorg waarvan iedereen gebruik kan maken zonder verwijzing
(huisarts, tandarts, fysiotherapie, apotheek, thuiszorg).
- Tweedelijnszorg: Zorg van hulpverleners waarvoor je een verwijzing nodig hebt
(specialisten in het ziekenhuis of in een kliniek, revalidatie, psychische hulp).
Uitdagingen GGZ:
- Beperkte capaciteit.
- Afstand/nabijheid.
- Therapietrouw.
- Veiligheid omgeving.
- Versnippering, overlap in taken.
- Cliënten weten vaak zelf de regie niet te pakken.
Transities zijn de veranderingen binnen de GGZ die eraan bijdragen dat we van een
verzorgingsstaat naar participatiestaat gaan.
- Zorg gericht op herstel.
- Zorg gericht op deelname in de maatschappij: De GGZ werkt nauw samen met
werkgevers.
- Meer eigen regie en shared decision making binnen het zorgproces van de cliënt.
,Waar gaat het om? FACT, wijk GGD, HIC, sociaal wijkteam, praktijkondersteuner.
FACT: Specialistische GGZ-teams die langdurige zorg bieden aan mensen met ernstige
psychiatrische aandoeningen (EPA). Werken outreachend, dat wil zeggen: hulpverlening
vindt plaats in de thuissituatie of direct leefomgeving. Inzet van intensieve of minder
intensieve zorg, afhankelijk van de situatie van de cliënt, snel op te schalen.
Waar staat FACT (Flexible Assertive Community Treatment) voor:
Flexible (Flexibel): Hulp wordt aangepast aan wat de cliënt nodig heeft, op het
moment dat het nodig is, en kan intensief zijn (bijvoorbeeld thuis, op straat).
Assertive (Assertief/Ondersteunend): Teams bieden proactief hulp aan, zelfs als de
cliënt er nog niet om vraagt, om crises te voorkomen.
Community (Gemeenschap): De zorg vindt plaats in de eigen leefomgeving van de
cliënt, in plaats van alleen in een kliniek.
Treatment (Behandeling/Ondersteuning): Het doel is herstel en ondersteuning op
alle levensgebieden (wonen, werken, sociaal, etc.).
Wijk GGD: Verpleegkundigen of andere professionals die nauw samenwerken met
gemeente en politie. Gericht op mensen met verward gedrag in de wijk (nog) geen reguliere
zorg ontvangen. Belangrijke rol in vroegsignalering en het voorkomen van escalatie of
crisissituaties. Opent deuren, heeft korte lijntjes
HIC (High & Intensive Care): Onderdeel van specialistische GGZ-instellingen. Biedt
kortdurende, intensieve klinische opname bij acute psychiatrische crisis. Werkt nauw samen
met ambulante teams om terugval en heropname te voorkomen.
Sociaal wijkteam: Een heterogeen, generalistisch team. Werkt met levensdomeinen als
financiën en opvoeding. Zij ondersteunen bewoners met complexe hulpvragen. Zijn vaak de
schakel tussen de burger en formele zorginstanties. Vooral duidelijk zichtbaar in wijken met
een lagere sociaal-economische status.
Praktijkondersteuner: Eerste aanspreekpunt voor psychische klachten. Deze persoon biedt
kortdurende begeleiding, verwijst zo nodig door naar de generalistische of specialistische
GGZ. Doel is het vroegtijdig remediëren, voorkomen dat problemen onnodig verergeren.
Ook tegengaan van wachtlijsten en vervangen van duurdere zorg zijn doel.
Verschil tussen FACT, wijk GGD, HIC, sociaal wijkteam, praktijkondersteuner:
- FACT: Langdurige, specialistische ambulante GGZ voor mensen met ernstige
psychiatrische aandoeningen; outreachend en flexibel in zorgintensiteit.
, - Wijk GGD: Vroegsignalering en verbinding bij mensen met verward gedrag die nog
niet in zorg zijn; schakelt snel met gemeente en politie.
- HIC: Kortdurende, intensieve klinische opname bij acute psychiatrische crisis.
- Sociaal wijkteam: Generalistische ondersteuning bij meerdere levensdomeinen
(zoals financiën, opvoeding, wonen); geen specialistische GGZ.
- Praktijkondersteuner (POH-GGZ): Eerste lijn bij de huisarts voor lichte tot matige
psychische klachten; kortdurende begeleiding en zo nodig doorverwijzing.
CanMEDS-rollen GGZ:
Zorgverlener ---> de verpleegkundige in de GGZ verleent directe zorg aan cliënten, met
focus op psychisch en lichamelijk welzijn. Taken omvatten:
- Observeren en analyseren van gedrag.
- Toepassen van interventies, zoals gesprekstechnieken of crisisinterventie.
- Begeleiding bij medicatietrouw en zelfzorg.
- Ondersteunen van herstelgerichte zorg door cliënten te helpen bij autonomie en
zelfredzaamheid.
Samenwerkingspartner ---> een GGZ-verpleegkundige werkt nauw samen met cliënten, hun
families, collega's en andere zorgverleners. Dit betekent:
- Multidisciplinair samenwerken (psychiaters, psychologen, maatschappelijke werkers,
etc.).
- Betrekken van naasten bij het zorgproces, met respect voor privacy en autonomie
van de client.
- Bevorderen van teamcommunicatie en gedeelde besluitvorming.
Reflectieve EBP-professional ---> reflecteren op eigen handelen is cruciaal in de GGZ. Dit
omvat:
- Herkennen van eigen emoties en biases tijdens interacties met cliënten.
- Evalueren van behandelingen en zorgplannen om effectiviteit te waarborgen.
- Deelname aan intervisies, supervisies en scholing.
Gezondheidsbevorderaar ---> de verpleegkundige stimuleert gezondheid en welzijn door:
- Educatie over psychische gezondheid, leefstijl en coping mechanismen.
- Signaleren van en preventief handelen bij suïciderisico of verslavingsproblematiek.
- Bevorderen van maatschappelijke participatie en het normaliseren van psychische
aandoeningen.
Organisator ---> binnen de GGZ coördineert de verpleegkundige de zorgverlening door:
- Opstellen en bewaken van zorgplannen en dagprogramma's.
