100% tevredenheidsgarantie Direct beschikbaar na je betaling Lees online óf als PDF Geen vaste maandelijkse kosten 4,6 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Inleiding pedagogiek literatuur samenvatting

Beoordeling
-
Verkocht
-
Pagina's
31
Geüpload op
23-01-2026
Geschreven in
2025/2026

Dit is een duidelijke samenvatting van alle literatuur van inleiding pedagogiek voor de studie pedagogische wetenschappen. Dit vak komt van de Radboud Universiteit in Nijmegen. De literatuur bevat zo'n 13 gelezen artikelen, die allemaal nodig zijn voor het tentamen.

Meer zien Lees minder

Voorbeeld van de inhoud

College 1 - Wat is opvoeding?

De term ‘opvoeding’ functioneert als een overkoepelende term voor een geheel van
daden, activiteiten of praktijken – een geheel dat loopt vanaf de vroege kindertijd tot aan
de volwassenheid, en dat bedoeld is om bij te dragen aan de ontwikkeling van het kind
tot een volwassen persoon. Soms wordt de nadruk gelegd op de vorm van dat geheel,
dus op de manier waarop dingen worden overgedragen of tot ontwikkeling gebracht.
Soms wordt de nadruk gelegd op inhoud en vorm in hun samenhang. Maar in plaats van
het geheel, kan het ook gebruikt worden voor een individuele handeling of een beperkte
reeks van daden of activiteiten, zoals iets verbieden. Dat wil zeggen dat opvoeding op 2
manieren gebruikt kan worden: een brede (opvoeding) en een smalle (opvoeden).

‘opvoeden’ is een handelingsbegrip, dat wil zeggen een begrip dat betrekking heeft op
een handeling, waarbij het zowel kan gaan om het voltrekken van een handeling als het
achterwege laten van een handeling. Bij opvoeden worden middelen gebruikt en
doelbewust gedrag waardoor een resultaat wordt bereikt. Opvoeden is iedere invloed die
mensen, bedoeld of onbedoeld, uitoefenen op de ontwikkeling van een kind.
In paradigmatische gevallen (concrete voorbeelden) van opvoeden is degene die opvoedt
een volwassene en degene die wordt opgevoed een kind. Bij de smalle betekenis van kind
wordt iedereen die de kleuterperiode achter zich gelaten heeft maar nog geen puber is.
De brede betekenis van kind heeft betrekking op iedereen die nog niet volwassen is. Het
verschil tussen volwassenheid en kind-zijn ligt aan de morele status van de persoon, de
een heeft bepaalde rechten en plichten die de andere nog niet heeft. Opvoeden staat
voor het handelen van de opvoeder, en niet voor interacties tussen opvoeder en
opvoedeling.

Datgene wat tijdens het opvoeden wordt nagestreefd kunnen we beschouwen als een
opvoedingsdoel, dit doel heeft bepaalde conceptuele kenmerken:

1. Bestaat in bepaald gedrag van het kind
2. Dat de omgang met het kind elk oment kan omslaan in opvoeden
3. Een relatief blijvend effect op het gedrag van het kind wordt nagestreefd
4. Opvoeden is een poging om invloed uit te oefenen op de wil van het kind, waarbij
het zowel kan gaan om de richting van het willen als de kracht van het willen.

Opvoeden heeft als doel het kind bepaalde morele regels bij te brengen, bepaalde
conventies en regels van prudentie. Het is de bedoeling dat het kind pro-gezindheden
verwerft ten aanzien van gedrag dat met deze regels in overeenstemming is, en anti-
gezindheden ten aanzien van gedragingen die met deze regels in strijd zijn.

Opvoeden gaat gepaard met een tweetal normatieve claims:

1. De opvoeder is van mening dat het nagestreefde effect van zijn handelen
wenselijk is, als ingrijpen succesvol zijn is er sprake van een positieve
ontwikkeling.
2. Opvoeden gaat gepaard met een gezagsclaim, zowel formeel (=betrekking op
gedrag van mensen) als inhoudelijk (=betrekking op overtuigingen of opvattingen
van mensen)

Opvoeding heeft betrekking op een geheel van daden, activiteiten of praktijken,
startend in de vroege kindertijd en eindigend bij de volwassenheid.
Niet alleen is de opvoeder een volwassene, ook is volwassenheid zowel het einddoel als
het overkoepelende doel van opvoeding. Het onderscheid volwassene-kind is dus een
tweeledige grondslag voor daden die deel uitmaken van de opvoeding: het zijn niet alleen
daden die worden voltrokken door een volwassene en gericht op een kind, ze zijn

,bovendien bedoeld om het kind op naar zijn weg naar de volwassenheid te begeleiden.
Volwassenheid is een statusbegrip, die is afhankelijk van de samenleving waarin het kind
wordt grootgebracht. Of er sprake is van een goede of slecht opvoeding, is dus
afhankelijk van de vraag of die voorbereiding goed of slecht is.

Het gaat echter niet alleen over het bijbrengen van competenties die de grondslag
vormen voor de toekenning van volwassen rechten en verantwoordelijkheden. Wat
iemand competent maakt zijn bepaalde vermogens, capaciteiten of vaardigheden.
Opvoeding als voorbereiding op een volwassen status kan echter evenzeer tot doel
hebben om bepaalde gezindheden of attituden te cultiveren, kwaliteiten die maken dat
iemand bepaalde dingen wel of niet zal willen.

Dus, als het doel van opvoeding de volwassenheid is, en we begrijpen die term in de
statusbetekenis, dan omvat opvoeding al die daden, activiteiten en praktijken die het
kind voorbereiden op zijn toekomstige status van een volwassen persoon. Opvoeding
hoeft niet beperkt te blijven tot het aanleren van vermogens en bekwaamheden die
maken dat het kind zich ontwikkelt tot een competente volwassene, het kan ook bestaan
uit pogingen om het kind te laten uitgroeien tot een volwassen persoon met bepaalde
gezindheden, attituden en loyaliteiten.

Volgens Langeveld openbaart volwassenheid zich als vorm. Een volwassen persoon wordt
gekenmerkt door een zekere stabiliteit en geslotenheid, vooral in normatief opzicht, dus
een stabiele levensoriëntatie, die bevat prudentiele, morele, esthetische, intellectuele en
religieuze waarden. Het hebben van een eigen levensoriëntatie gaat niet iets unieks, het
betekent juist dat de oriëntatie het product is van zelfstandige, kritische reflectie. Het is
een oriëntatie die de persoon in prakrijk brengt omdat hij er zelf achter staat. Als
volwassenheid op deze manier geïnterpreteerd wordt, kan de opvoeding worden
begrepen als het bieden van hulp aan het kind bij zijn ontwikkeling in de richting van een
persoon met een eigen levensoriëntatie.

Naast het feit dat de opvoeder een volwassene is en de opvoedeling een kind, zijn er nog
enkele andere conceptuele kenmerken die opvoeden en opvoeding met elkaar delen:

1. Opvoeding is ook een doelbegrip en geen resultaatbegrip
2. Degene die bijdraagt aan de opvoeding maakt soortgelijke normatieve claims als
degene die een daad van opvoeden voltrekt.

Vergelijking:

Beide typen van daden hebben een ander doel: bij opvoeden wordt ernaar gestreefd het
gedrag van het kind aan te passen aan bepaalde regels, terwijl bijdragen aan de
opvoeding bedoeld zijn om het kind te ondersteunen op weg naar volwassenheid.
Opvoeden maakt per definitief deel uit van het grotere geheel dat opvoeding heet. Zodra
we een handeling vanwege de achterliggende intentie als instantie van opvoeden
begrijpen, zien we die handeling tegelijk als del van de opvoeding. Het hoeft echter niet
zo te zijn dat tijdens het opvoeden de opvoeder zich er helder van bewust is dat zijn
handelen bedoel is als bijdrage aan de ontwikkeling van het kind richting volwassenheid.
De opvoeding naast opvoeden tal van andere activiteiten omvat. Hoewel alle instanties
van opvoeden deel uitmaken van de opvoeding, vormen die instanties niet meer dan een
subklasse van alle daden die bedoeld kunnen zijn als bijdrage aan de ontwikkeling van
het kind in de richting van volwassenheid.

College 2 - Hoe voed je op?

De manier waarop een ouder zich gedraagt tegenover een kind
in verschillende opvoedsituaties, wordt de opvoedstijl genoemd. De opvoedstijl van

,ouders is een weergave van het algemene patroon en de aard van opvoeden, maar staat
niet gelijk aan het opvoedgedrag dat ouders in specifieke situaties vertonen, het is ook
erg situatie gebonden.

Het belang van opvoedervaringen in de vroege kindertijd voor de mentale en fysieke
ontwikkeling van kinderen is een algemeen geaccepteerd gegeven. vroege ervaringen en
een goede kwaliteit van de opvoedomgeving zijn essentieel voor de sociale en cognitieve
ontwikkeling van kinderen. de opvoedomgeving van kinderen kan de hersenontwikkeling,
hersenfunctie en de expressie van genetisch materiaal van kinderen beïnvloeden.

Een belangrijke vraag die onbeantwoord blijft, is hoe deze opvoeding zou moeten worden
vormgegeven om een optimale ontwikkeling van kinderen te kunnen
waarborgen. Opvoeding wordt gezien als het gedrag van de ouder dat een kind helpt zich
goed te ontwikkelen en zijn doelen te behalen. Er zijn verschillende pedagogische
basisdoelen of functies van opvoeding die algemeen gelden voor kinderen:

1. een opvoeder moeten zorg dragen voor de voeding en verzorging van het kind en
het bieden van een fysiek veilige en stabiele omgeving.
2. Emotionele ondersteuning, waaronder het waarborgen van emotionele veiligheid
wordt verstaan en het ervaren van een warme, affectieve relatie met de ouders 
ontwikkeling van gehechtsheidrelatie.
3. Stimulering: dit zorgt voor cognitieve, verbale, psychomotorische en sociaal-
emotionele vaardigheden. Met stimulering wordt bedoeld: boeken thuis, onderwijs
op school, woordenschat van ouders en onderzoekende houding stimuleren.
4. opvoedomgeving moet de mogelijkheid geven om sociale vaardigheden te
ontwikkelen, toezicht te houden en hanteren en overdragen van normen, grenzen
en regels. Het gezin is een soort microsamenleving waarin het kind de
gedragsregels van de maatschappij kan leren kennen en hiermee oefenen. De
opvoedomgeving moet afgestemd zijn op de ontwikkelingsfase van het kind en op
de individuele behoeften van het kind.

Een opvoedomgeving die optimale mogelijkheden biedt voor de ontwikkeling van een
kind voorziet in alle bovenstaande pedagogische basisbehoeften, echter is het wel
belangrijk dat er wordt afgestemd op het kind en de ontwikkelingsfase om gewenste
resultaten te bereiken.
Zo is de babytijd intens en is de baby volledig afhankelijk, daarna neemt de ouderlijke
verantwoordelijkheid geleidelijk af en ontwikkelen de kinderen zicht tot zelfstandig en
autonoom. Langeveld: Het kind ondersteunen om een moreel en betrouwbaar deelnemer
te worden van de maatschappij via een geleidelijk proces van stapsgewijs de
verantwoordelijkheid voor deze morele keuzes aan het kind laten, tot het kind n staat is
tot zelfverantwoordelijke zelfbepaling.

In de ontwikkeling staan ontwikkelingsopgaven centraal, vaardigheden of opdrachten die
een kind moet leren beheersen of ontwikkelen. Het afstemmen van opvoedgedrag op de
behoeften en signalen van een kind wordt binnen de pedagogiek aangeduid met
sensitiviteit (=het vermogen van ouders om de signalen van hun kind te herkennen en
hier gepast en tijdig op te reageren).

Er zijn ook verschillende opvoedstijlen, die is in te
delen op basis van evenwicht tussen 2 peilers:
ondersteunen en structureren  warmte en
controle

,  ondersteunen: gevoelsrelatie tussen ouders en kind, zoals mate van
betrokkenheid, emotionele ondersteuning enz.
 structureren: belang van structuur en houvast in de vorm van regels en grenzen
stellen en toezicht houden.

Het beste lijkt een autoritatieve opvoedstijl te zijn

Wat bepaalt het gedrag van ouders en wat is goed genoeg? Er zijn veel verschillen in
opvoedstijl en opvoedgedrag tussen ouders, de meeste verschillen zijn niet problematisch
voor het kind, maar sommige wel, of kunne van invloed zijn op de kwaliteit van de
opvoedomgeving. De kwaliteit en aard van opvoeding wordt volgens het procesmodel van
Belsky bepaald door 3 elementen:

1. kenmerken van de ouders (persoonlijkheid)
2. kenmerken van het kind (temperament)
3. bronnen van stress en steun in de omgeving van het gezin

Deze factoren samen bepalen hoe competent ouders kunnen zijn in het opvoeden van
hun kind: er kan sprake zijn van een optelsom van optimale of minder optimale
omstandigheden.
Wanneer is de opvoeding van voldoende kwaliteit? Als ze in staat zijn om een stabiele
omgeving te bieden en zo de emotionele en cognitieve ontwikkeling van hun kinderen te
faciliteren. De ondergrens van wanneer het niet goed genoeg is, is niet helder.

Opvoeding werkt wederzijds, er is dus ook ruimte voor de invloed die kinderen kunnen
hebben op de ouders en op de opvoeding die zij doen, in plaats van dat de ouders alleen
de kinderen opvoeden. Door de wederzijdse invloeden van ouders en kinderen op elkaar
is het vaak niet mogelijk om een duidelijk oorzaak aan te wijzen op het moment dat er
problemen zijn in de ontwikkeling van kinderen. Het samenspel en de afstemming tussen
kenmerken van het kind, van de ouders en van hun relatie en interactie onderling bepaalt
in hoeverre een kind zich optimaal kan ontwikkelen. Dit transactionele kader vormt
daarom een belangrijke basis voor het begrijpen van ontwikkelingsprocessen en
eventuele problemen bij deze processen.

De meeste ouders leren het opvoeden met vallen en opstaan, net als het kind. Er komen
altijd onzekerheden bij eigen opvoedvaardigheden kijken.

College 2 – The principles of Developmental psychology

Life-span developmental psychology is een onderdeel van psychologie die gaat over het
onderzoek over de constantheden en veranderingen in menselijk gedrag gedurende het
hele leven. Het doel van deze onderzoekers is om meer informatie te krijgen over de
ontwikkeling van mensen, met daarin het inzicht krijgen in verschillen en
overeenkomsten tussen individuen. Deze tekst gaat over the study of child development.

Development / ontwikkeling is het veranderen van patronen over de tijd heen die het hele
leven plaatsvinden. Dat gebeurt op verschillende domeinen, zoals biologisch, sociaal,
emotioneel en cognitief. Werner gelooft dat ontwikkeling uit 2 processen bestaat:

1. integration (integratie) = het idee dat ontwikkeling bestaat uit de integratie van
meer basale, eerder verworven gedrag naar nieuw structuren op hoger niveau.
2. differentiation (differentiatie) = het idee dat ontwikkeling ook bestaat uit het
progressieve vermogen om meer onderscheid tussen dingen te maken

Charles Darwin is begonnen met de studie over kinderen, hij hield de ontwikkeling van
zijn zoon bij om de menselijke ontwikkeling te begrijpen. Maturation = ontwikkeling is

Documentinformatie

Geüpload op
23 januari 2026
Aantal pagina's
31
Geschreven in
2025/2026
Type
Samenvatting

Onderwerpen

€6,74
Krijg toegang tot het volledige document:

100% tevredenheidsgarantie
Direct beschikbaar na je betaling
Lees online óf als PDF
Geen vaste maandelijkse kosten

Maak kennis met de verkoper
Seller avatar
loesgrootkoerkamp

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
loesgrootkoerkamp Radboud Universiteit Nijmegen
Bekijk profiel
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
Nieuw op Stuvia
Lid sinds
2 weken
Aantal volgers
0
Documenten
5
Laatst verkocht
-

0,0

0 beoordelingen

5
0
4
0
3
0
2
0
1
0

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo makkelijk kan het dus zijn.”

Alisha Student

Veelgestelde vragen