Zelfzorg
Aambeien
• Wat zijn aambeien: aambeien zijn uitstulpingen van het slijmvlies aan de binnenkant
van de darm, vlak voor de anus.
• Klachten: verlies van wat bloed en/of slijm bij de ontlasting, pijn, een drukkend
gevoel door het naar buiten zakken van een aambei, onverwacht verlies van een
beetje ontlasting, soms jeuk of een branderig gevoel rondom de anus.
• Natuurlijk beloop: aambeien verdwijnen meestal binnen enkele weken vanzelf.
• Oorzaken: aambeien ontstaan door een hoge druk rond de anus. De druk kan het
gevolg zijn van hard persen (zoals bij harde ontlasting of bij een bevalling),
zwangerschap of langdurig hoesten.
• Naar de huisarts verwijzen: bij bloed of slijm bij de ontlasting waarvan de klant niet
zeker weet of het door een aambei komt, bij veel pijn door een gezwollen aambei,
bij een uitstulping waarbij de klant twijfelt of het een aambei is en als de klachten
niet na 2 weken afnemen bij opvolgen van de adviezen.
Niet-medicamenteus advies
• Bij harde ontlasting: vezelrijke voeding (bruin brood, zemelen, groente en fruit),
voldoende vochtinname (1,5-2 liter per dag) en lichaamsbeweging (minimaal half uur
per dag).
• Direct naar het toilet gaan bij aandrang. Ophouden kan de ontlasting hard maken.
Verder niet hard persen.
• Gebruik bij irritatie of jeuk een nat doekje om af te vegen. Daarna goed
droogdeppen.
• Gebruik geen vochtig toiletpapier waar alcohol of parfum in zit.
• Zorg voor een goede houding bij de toiletgang. De voeten moeten recht op de grond
staan. Zo nodig kan de klant gebruik maken van een voetenkrukje.
• Pijn door een uitstulping kan soms minder worden door de uitstulping voorzichtig
naar binnen te duwen.
Medicamenteus advies
• Eerstekeuzemiddelen bij alleen pijn/jeuk tijdens ontlasting
- Vaselinecetomacrogolcrème FNA
- Zinksulfaatvaselinecrème
Werken verzachtend en jeukstillend. 2x per dag en na elke stoelgang aanbrengen.
• Eerstekeuzemiddelen bij voortdurende pijn/jeuk
- Lidocaïnevaselinecrème FNA
- Lidocaïnevaselinezinksulfaatcrème
- Lidocaïne met zinkoxide en bismutsubnitraat in vette zalf
Werken jeuk- en pijnstillend en verzachtend. 2x per dag en na elke stoelgang
aanbrengen, max. 20 g per dag.
• Uitgifte-informatie: vertel hoe de crème of zalf gebruikt moet worden en hoe vaak.
,Acne
• Wat is acne: puistjes, die meestal tijdens de puberteit ontstaan.
• Klachten: comedonen of mee-eters, pukkels en puistjes, en cysten en noduli, vooral
in het gezicht, soms ook op de rug, op de borst of op de schouders.
• Natuurlijk beloop: acne geneest meestal vanzelf rond het 25e levensjaar.
• Oorzaken: in de puberteit meer talgproductie, meer verhoorning en afschilfering van
cellen en ontsteking door bacteriën.
• Naar de huisarts verwijzen: wanneer zelfbehandeling gedurende 3 maanden geen
verbetering geeft, bij kinderen voor de puberteit en wanneer een vrouwelijke klant
voor het eerst de anticonceptiepil wil gaan gebruiken.
Niet-medicamenteus advies
• Hygiënische maatregelen: reinig de huid 1-2x per dag met lauw water en een pH-
neutrale wastablet of wasemulsie.
• Knijp puistjes en pukkels niet uit en krab of peuter er niet aan. Hierdoor kunnen
nieuwe puistjes of littekens ontstaan. Een open comedo kan voorzichtig met de
zijkant van de vingers worden
• Uitgedrukt of met een comedonen-quetscher, niet met de nagels.
Medicamenteus advies
• Eerstekeuzemiddel:
- Benzoylperoxide 5% gel
Werkt keratolytisch (= huidafschilferend), remt ontstekingsverschijnselen en is
bactericide. Aanbrengen op het hele gezicht en/of de andere acnegebieden. In het
begin alleen 's avonds aanbrengen na het wassen van het gezicht, na enkele dagen
2x per dag aanbrengen. Bij een donkere of gevoelige huid, in het begin om de dag
gebruiken. In de ochtend moet de gel van de huid gewassen worden. Het effect is
pas na een paar weken zichtbaar. De gel moet minimaal 6 weken gebruikt worden.
• Uitgifte-informatie: vertel hoe en hoe vaak benzoylperoxide gebruikt moet worden
en dat de gel textiel ontkleurt. Benzoylperoxide en tretinoïne zijn chemisch niet
verenigbaar. Als op voorschrift van een arts ook tretinoïne wordt gebruikt, moet dit
's avonds worden aangebracht en benzoylperoxide 's morgens.
Allergische rinitis
• Wat is allergische rinitis: allergische reactie waarbij het neusslijmvlies is ontstoken.
- Seizoengebonden allergische rinitis: hooikoorts. Bij hooikoorts is er een allergie voor
stuifmeelkorrels (= pollen).
- Niet-seizoengebonden allergische rinitis: allergie voor huisstofmijt, huisdieren of
schimmels
• Klachten:
- Algemeen: niezen, jeuk aan de neus, loopneus of juist een verstopte neus, oorpijn,
jeukende en tranende rode ogen, jeuk aan gehemelte en kriebelhoest; bij kinderen moeheid
en malaise.
, - Hooikoorts: vooral niezen, jeuk aan de neus, loopneus en jeukende, tranende ogen,
benauwdheid, moeheid. Hevigst in voorjaar en zomer, in de middag bij droog, warm en
winderig weer, minder klachten bij regen.
- Niet-seizoengebonden: vooral niezen, loopneus of verstopte neus. Zelden last van ogen of
keel. Klachten bij blootstelling aan allergenen.
• Naar de huisarts verwijzen: bij voortdurende en/of matig tot ernstige klachten en bij
klachten van benauwdheid of kortademigheid (mogelijk astma).
Niet-medicamenteus advies
• Prikkels zoveel mogelijk vermijden.
• Niet in de ogen wrijven (verergert klachten).
• Goed schoonmaken in huis.
• Bij een huisstofmijtallergie is reductie van huisstofmijt mogelijk door beddengoed
elke 2 weken op 60 °C te wassen en voor een gladvloeroppervlak in de slaapkamer te
zorgen.
• Bij een huisdierallergie is het huisdier uit huis plaatsen het meest effectief.
Medicamenteus advies
• Eerstekeuzemiddelen
- Cetirizine en loratadine
Orale antihistaminica, vooral effectief bij jeuk aan de neus, niezen en loopneus. Ook
bij oogklachten. Dagelijks gebruiken of voorafgaand aan blootstelling aan een
allergeen. Werken snel.
- Azelastine
Neusspray bij jeuk aan de neus, niezen en loopneus. Oogdruppels bij allergische
conjuctivitis.
• Tweedekeuzemiddel
- Fexofenadine
• Uitgifte-informatie: vertel hoe vaak en in welke dosering tabletten, drank, neusspray
of oogdruppels gebruikt kunnen worden.
Diarree
• Wat is diarree: (water)dunne ontlasting, vaker dan gewoonlijk. Diarree kan acuut of
chronisch zijn.
• Klachten:
- Acute diarree: plotseling frequent optredende waterdunne ontlasting.
- Chronische diarree: toegenomen hoeveelheid ontlasting die vaker komt en dunner
is dan normaal en langer dan 2 weken duurt.
• Natuurlijk beloop: acute diarree verbetert meestal binnen 72 uur en gaat meestal
binnen een week vanzelf weer over.
• Oorzaken:
- Acute diarree: vaak veroorzaakt door een virale of bacteriële infectie, vaak bij
reizigers en door besmet eten of drinken.
- Chronische diarree: meestal symptoom van onderliggende ziekte, geen zelfzorg.
Aambeien
• Wat zijn aambeien: aambeien zijn uitstulpingen van het slijmvlies aan de binnenkant
van de darm, vlak voor de anus.
• Klachten: verlies van wat bloed en/of slijm bij de ontlasting, pijn, een drukkend
gevoel door het naar buiten zakken van een aambei, onverwacht verlies van een
beetje ontlasting, soms jeuk of een branderig gevoel rondom de anus.
• Natuurlijk beloop: aambeien verdwijnen meestal binnen enkele weken vanzelf.
• Oorzaken: aambeien ontstaan door een hoge druk rond de anus. De druk kan het
gevolg zijn van hard persen (zoals bij harde ontlasting of bij een bevalling),
zwangerschap of langdurig hoesten.
• Naar de huisarts verwijzen: bij bloed of slijm bij de ontlasting waarvan de klant niet
zeker weet of het door een aambei komt, bij veel pijn door een gezwollen aambei,
bij een uitstulping waarbij de klant twijfelt of het een aambei is en als de klachten
niet na 2 weken afnemen bij opvolgen van de adviezen.
Niet-medicamenteus advies
• Bij harde ontlasting: vezelrijke voeding (bruin brood, zemelen, groente en fruit),
voldoende vochtinname (1,5-2 liter per dag) en lichaamsbeweging (minimaal half uur
per dag).
• Direct naar het toilet gaan bij aandrang. Ophouden kan de ontlasting hard maken.
Verder niet hard persen.
• Gebruik bij irritatie of jeuk een nat doekje om af te vegen. Daarna goed
droogdeppen.
• Gebruik geen vochtig toiletpapier waar alcohol of parfum in zit.
• Zorg voor een goede houding bij de toiletgang. De voeten moeten recht op de grond
staan. Zo nodig kan de klant gebruik maken van een voetenkrukje.
• Pijn door een uitstulping kan soms minder worden door de uitstulping voorzichtig
naar binnen te duwen.
Medicamenteus advies
• Eerstekeuzemiddelen bij alleen pijn/jeuk tijdens ontlasting
- Vaselinecetomacrogolcrème FNA
- Zinksulfaatvaselinecrème
Werken verzachtend en jeukstillend. 2x per dag en na elke stoelgang aanbrengen.
• Eerstekeuzemiddelen bij voortdurende pijn/jeuk
- Lidocaïnevaselinecrème FNA
- Lidocaïnevaselinezinksulfaatcrème
- Lidocaïne met zinkoxide en bismutsubnitraat in vette zalf
Werken jeuk- en pijnstillend en verzachtend. 2x per dag en na elke stoelgang
aanbrengen, max. 20 g per dag.
• Uitgifte-informatie: vertel hoe de crème of zalf gebruikt moet worden en hoe vaak.
,Acne
• Wat is acne: puistjes, die meestal tijdens de puberteit ontstaan.
• Klachten: comedonen of mee-eters, pukkels en puistjes, en cysten en noduli, vooral
in het gezicht, soms ook op de rug, op de borst of op de schouders.
• Natuurlijk beloop: acne geneest meestal vanzelf rond het 25e levensjaar.
• Oorzaken: in de puberteit meer talgproductie, meer verhoorning en afschilfering van
cellen en ontsteking door bacteriën.
• Naar de huisarts verwijzen: wanneer zelfbehandeling gedurende 3 maanden geen
verbetering geeft, bij kinderen voor de puberteit en wanneer een vrouwelijke klant
voor het eerst de anticonceptiepil wil gaan gebruiken.
Niet-medicamenteus advies
• Hygiënische maatregelen: reinig de huid 1-2x per dag met lauw water en een pH-
neutrale wastablet of wasemulsie.
• Knijp puistjes en pukkels niet uit en krab of peuter er niet aan. Hierdoor kunnen
nieuwe puistjes of littekens ontstaan. Een open comedo kan voorzichtig met de
zijkant van de vingers worden
• Uitgedrukt of met een comedonen-quetscher, niet met de nagels.
Medicamenteus advies
• Eerstekeuzemiddel:
- Benzoylperoxide 5% gel
Werkt keratolytisch (= huidafschilferend), remt ontstekingsverschijnselen en is
bactericide. Aanbrengen op het hele gezicht en/of de andere acnegebieden. In het
begin alleen 's avonds aanbrengen na het wassen van het gezicht, na enkele dagen
2x per dag aanbrengen. Bij een donkere of gevoelige huid, in het begin om de dag
gebruiken. In de ochtend moet de gel van de huid gewassen worden. Het effect is
pas na een paar weken zichtbaar. De gel moet minimaal 6 weken gebruikt worden.
• Uitgifte-informatie: vertel hoe en hoe vaak benzoylperoxide gebruikt moet worden
en dat de gel textiel ontkleurt. Benzoylperoxide en tretinoïne zijn chemisch niet
verenigbaar. Als op voorschrift van een arts ook tretinoïne wordt gebruikt, moet dit
's avonds worden aangebracht en benzoylperoxide 's morgens.
Allergische rinitis
• Wat is allergische rinitis: allergische reactie waarbij het neusslijmvlies is ontstoken.
- Seizoengebonden allergische rinitis: hooikoorts. Bij hooikoorts is er een allergie voor
stuifmeelkorrels (= pollen).
- Niet-seizoengebonden allergische rinitis: allergie voor huisstofmijt, huisdieren of
schimmels
• Klachten:
- Algemeen: niezen, jeuk aan de neus, loopneus of juist een verstopte neus, oorpijn,
jeukende en tranende rode ogen, jeuk aan gehemelte en kriebelhoest; bij kinderen moeheid
en malaise.
, - Hooikoorts: vooral niezen, jeuk aan de neus, loopneus en jeukende, tranende ogen,
benauwdheid, moeheid. Hevigst in voorjaar en zomer, in de middag bij droog, warm en
winderig weer, minder klachten bij regen.
- Niet-seizoengebonden: vooral niezen, loopneus of verstopte neus. Zelden last van ogen of
keel. Klachten bij blootstelling aan allergenen.
• Naar de huisarts verwijzen: bij voortdurende en/of matig tot ernstige klachten en bij
klachten van benauwdheid of kortademigheid (mogelijk astma).
Niet-medicamenteus advies
• Prikkels zoveel mogelijk vermijden.
• Niet in de ogen wrijven (verergert klachten).
• Goed schoonmaken in huis.
• Bij een huisstofmijtallergie is reductie van huisstofmijt mogelijk door beddengoed
elke 2 weken op 60 °C te wassen en voor een gladvloeroppervlak in de slaapkamer te
zorgen.
• Bij een huisdierallergie is het huisdier uit huis plaatsen het meest effectief.
Medicamenteus advies
• Eerstekeuzemiddelen
- Cetirizine en loratadine
Orale antihistaminica, vooral effectief bij jeuk aan de neus, niezen en loopneus. Ook
bij oogklachten. Dagelijks gebruiken of voorafgaand aan blootstelling aan een
allergeen. Werken snel.
- Azelastine
Neusspray bij jeuk aan de neus, niezen en loopneus. Oogdruppels bij allergische
conjuctivitis.
• Tweedekeuzemiddel
- Fexofenadine
• Uitgifte-informatie: vertel hoe vaak en in welke dosering tabletten, drank, neusspray
of oogdruppels gebruikt kunnen worden.
Diarree
• Wat is diarree: (water)dunne ontlasting, vaker dan gewoonlijk. Diarree kan acuut of
chronisch zijn.
• Klachten:
- Acute diarree: plotseling frequent optredende waterdunne ontlasting.
- Chronische diarree: toegenomen hoeveelheid ontlasting die vaker komt en dunner
is dan normaal en langer dan 2 weken duurt.
• Natuurlijk beloop: acute diarree verbetert meestal binnen 72 uur en gaat meestal
binnen een week vanzelf weer over.
• Oorzaken:
- Acute diarree: vaak veroorzaakt door een virale of bacteriële infectie, vaak bij
reizigers en door besmet eten of drinken.
- Chronische diarree: meestal symptoom van onderliggende ziekte, geen zelfzorg.
