Aantekeningen Inleiding Sociaalwetenschappelijk
Onderzoek
Blok 2.
Wee Hoofdstuk Vanaf
k pagina
1 Hoofdstuk 1: Waarom onderzoek doen? 2
2 Hoofdstuk 3: Theorie en onderzoek 7
Hoofdstuk 6: Strategieën voor het onderzoeksontwerp
3 Hoofdstuk 2: Wat zijn de voornaamste typen van sociaal 18
wetenschappelijk onderzoek?
Hoofdstuk 9: Experimenteel onderzoek
4 Hoofdstuk 4: De betekenissen van methodologie 26
Hoofdstuk 5: Hoe beoordeel je literatuur en voer je ethisch
onderzoek uit?
5 Hoofdstuk 7: Kwalitatieve en kwantitatieve metingen 34
Hoofdstuk 8: Kwalitatieve en kwantitatieve
sampling/steekproeven
6 Hoofdstuk 10: Survey/Enquêteonderzoek 42
Hoofdstuk 13: Veldonderzoek en focus groep onderzoek
7 Hoofdstuk 15: Het schrijven van het onderzoeksrapport en 54
de politiek van sociale wetenschap
1
,Week 1
Het doel van wetenschap
- Nieuwe kennis produceren: inzicht krijgen in de wereld om ons heen.
- Algemene uitspraken: uitspraken die gelden voor een hele groep of categorie,
gebaseerd op systematische waarnemingen of gegevens.
- Sociaalwetenschappelijk onderzoek: is een academische discipline die zich
bezighoudt met het bestuderen van menselijk gedrag en maatschappelijke
structuren om complexe sociale vraagstukken te begrijpen en oplossingen te
vinden. Het combineert kennis uit diverse vakgebieden zoals sociologie,
psychologie, politicologie en antropologie om te analyseren hoe individuen en
groepen interageren binnen hun sociale omgeving.
- Fundamenteel vs. praktijkgericht onderzoek:
o Fundamenteel: kennis opbouwen en verklaren.
o Praktijkgericht: kennis toepassen voor oplossingen en beleid.
Alternatieven voor sociale wetenschap
Mensen verkrijgen kennis niet alleen via onderzoek. Er zijn verschillende alternatieve
bronnen, maar die hebben beperkingen:
1. Persoonlijke ervaringen en algemene kennis
o Overgeneralisatie: iets kleins als universeel aannemen.
o Selectieve observatie: alleen opmerken wat je verwachtingen bevestigt.
o Voorbarige conclusies: snel een oorzaak-gevolg verband trekken zonder
bewijs.
o Halo-effect: een positieve indruk op één eigenschap beïnvloedt je oordeel
over andere eigenschappen.
o Valse consensus: denken dat iedereen hetzelfde denkt of doet als jij.
2. Kennis van experts en autoriteiten
o Kan nuttig zijn, maar ook bevooroordeeld of foutief.
3. Kennis uit populaire media
o Vaak oppervlakkig, sensationeel en niet systematisch.
4. Kennis ondergeschikt aan ideologie of waarden
o Als men overtuigingen belangrijker vindt dan bewijs, kan dit de objectiviteit
beperken.
Conclusie: Sociale wetenschap is nodig om systematisch, kritisch en betrouwbaar kennis
te verkrijgen.
Wat hebben we nodig om deze problemen te voorkomen/op te lossen
Wetenschappelijke geletterdheid
Betekenis: het vermogen om wetenschappelijke kennis, concepten, principes en
theorieën te begrijpen en toe te passen om problemen op te lossen, en beslissingen te
nemen op basis van wetenschappelijk redeneren.
- Quantitative literacy (numeracy): het vermogen om met cijfers en wiskundige
concepten te redeneren, data te interpreteren, en grafieken of tabellen te
begrijpen. Een gebrek hieraan wordt innumeracy genoemd.
- Scientific literacy: het vermogen om wetenschappelijke kennis te begrijpen en
toe te passen, wetenschappelijke processen te gebruiken om problemen op te
lossen en beslissingen te nemen, en handelen in overeenstemming met
kernwaarden van de wetenschap.
Wetenschap vs pseudo/junk science
Wetenschap is een systematische, objectieve methode om kennis te produceren.
Pseudo science / junk science: ogenschijnlijke wetenschap, maar niet toetsbaar of
methodologisch correct.
2
,De Wetenschappelijke gemeenschap
Een groep mensen die een systeem van houdingen, overtuigingen, en regels delen dat de
productie en vooruitgang van wetenschappelijke kennis bevorderd.
Normen en waarden
1. Universalism (Universeel beoordelen)
o Onderzoek wordt beoordeeld op inhoudelijke kwaliteit, ongeacht wie het
uitvoert of waar het wordt uitgevoerd.
2. Organized skepticism (Georganiseerd scepticisme)
o Wetenschappers accepteren geen nieuwe ideeën of bewijs zonder
kritische evaluatie.
o Kritiek is gericht op methoden, niet op personen, en waarborgt
zorgvuldigheid en betrouwbaarheid.
3. Disinterestedness (Onpartijdigheid)
o Wetenschappers blijven neutraal en open voor onverwachte
resultaten.
o Ze accepteren bewijs dat hun standpunten tegenspreekt en baseren
conclusies op kwalitatief hoogstaand onderzoek.
4. Communalism (Gemeenschappelijk bezit van kennis)
o Wetenschappelijke kennis behoort aan iedereen en moet gedeeld
worden.
o Resultaten worden pas formeel geaccepteerd na peer review en
publicatie.
5. Honesty (Eerlijkheid)
o Eerlijkheid is essentieel in onderzoek; fraude of bedrog is een groot
taboe.
Regels over methodes
Deze regels gaan over hoe onderzoek op een systematische en betrouwbare
manier wordt uitgevoerd. Ze helpen ervoor te zorgen dat bevindingen geldig en
controleerbaar zijn:
- Observatie: Wetenschappers moeten objectief en zorgvuldig waarnemen wat er
gebeurt. Bijvoorbeeld: systematisch registreren van gedrag of gebeurtenissen in
een studie, in plaats van te vertrouwen op willekeurige indrukken.
- Dataverzameling: Gegevens moeten consistent, volledig en op een
reproduceerbare manier verzameld worden. Dit kan via experimenten, enquêtes,
interviews, of veldonderzoek.
- Betrouwbaarheid en validiteit: Onderzoekers moeten methoden gebruiken die
ervoor zorgen dat resultaten betrouwbaar zijn (zelfde resultaat bij herhaling) en
valide (het meten van wat je wilt meten).
Houding van de onderzoeker
De houding van de onderzoeker is cruciaal voor goede wetenschap. Belangrijke aspecten:
- Georganiseerde scepsis: Altijd kritisch zijn op bevindingen, zowel van anderen
als van jezelf. Je accepteert niets blindelings.
- Belangeloosheid: Onderzoekers laten persoonlijke voorkeuren, politieke of
financiële belangen niet meespelen in de interpretatie van data.
- Eerlijkheid en transparantie: Onderzoekers moeten open zijn over hun
methoden, data en conclusies. Fouten of beperkingen moeten worden gemeld.
- Wetenschappelijke houding: nauwkeurig, logisch, flexibel, open,
langetermijnperspectief, en bereid om kennis te delen.
- Nonscientific thinking: ongeduldig, wil snelle antwoorden, deelt informatie
terughoudend.
Oriëntatie van de wetenschap
Dit gaat over hoe wetenschappers wetenschap zien en wat het doel van
onderzoek is:
- Communalisme: Wetenschappelijke kennis is een gemeenschappelijk bezit.
Resultaten worden gedeeld zodat anderen kunnen leren en voortbouwen.
- Doelgerichtheid: Wetenschap streeft naar het verklaren, begrijpen of
voorspellen van verschijnselen in de werkelijkheid.
3
, - Universalisme: Beoordeling van kennis gebeurt op basis van inhoud en bewijs,
niet op basis van status, afkomst of reputatie van de onderzoeker.
Variaties van sociale wetenschap
- Kwantitatief: meetbare data, cijfers, statistieken, statistische analyse, causale
verbanden.
- Kwalitatief: woorden, afbeeldingen, diepgaande, contextuele kennis, begrip van
betekenis en sociale processen.
Grounded theory: is een kwalitatieve onderzoeksmethode waarbij een theorie wordt
ontwikkeld op basis van verzamelde data, in plaats van dat je begint met een bestaande
theorie
Stappen in een kwantitatief onderzoeksproces
1. Select a topic (Kies een onderwerp)
o Begin met een breed interessegebied zoals armoede, criminaliteit, media of
scheiding.
o Nog geen concrete onderzoeksvraag, alleen een algemeen thema.
2. Focus the question (Focus de onderzoeksvraag)
o Vernauw het brede onderwerp tot een specifieke onderzoeksvraag.
o Hulpmiddelen: literatuuronderzoek, theorie, formuleren van hypotheses.
o Voorbeeld:
Brede vraag: “Redenen voor delinquentie”
Specifieke vraag: “Zijn tiener-immigranten uit Oost-Azië met sterke
cultuurbanden vaker delinquent dan die met zwakke banden?”
3. Design the study (Ontwerp de studie)
o Kies de methode en aanpak:
Wie of wat wordt onderzocht (steekproef)
Hoe variabelen gemeten worden
Methode (enquête, experiment, etc.)
o Alles wordt vooraf gestructureerd.
4. Collect data (Verzamel data)
o Systematisch verzamelen van numerieke data:
cijfers, meetresultaten, gestructureerde
antwoorden.
o Data worden opgeslagen in datasets of software.
5. Analyze the data (Analyseer data)
o Statistische verwerking: tabellen, grafieken,
correlaties, regressies.
o Geeft een samengevat beeld van de bevindingen.
6. Interpret the data (Interpreteer data)
o Betekenis geven aan resultaten:
Ondersteunen ze de hypothese?
Hoe verhouden ze zich tot eerdere studies?
Zijn er alternatieve verklaringen?
o Verbindt data met theorie.
7. Inform others (Rapporteer resultaten)
o Schrijf een gestructureerd rapport of artikel: doel, methode, resultaten,
discussie.
o Communiceer bevindingen naar academische of professionele
gemeenschap
Stappen in een kwalitatief onderzoeksproces
1. Acknowledge self and context (Erken jezelf en de context)
o Begin met een onderwerp én zelfreflectie: jouw achtergrond, waarden en
ervaringen.
o Plaats het onderwerp in een sociaal-historische context.
o Vaak persoonlijke motivatie of maatschappelijke kwestie als startpunt.
2. Adopt a perspective (Adopteer een perspectief)
4
Onderzoek
Blok 2.
Wee Hoofdstuk Vanaf
k pagina
1 Hoofdstuk 1: Waarom onderzoek doen? 2
2 Hoofdstuk 3: Theorie en onderzoek 7
Hoofdstuk 6: Strategieën voor het onderzoeksontwerp
3 Hoofdstuk 2: Wat zijn de voornaamste typen van sociaal 18
wetenschappelijk onderzoek?
Hoofdstuk 9: Experimenteel onderzoek
4 Hoofdstuk 4: De betekenissen van methodologie 26
Hoofdstuk 5: Hoe beoordeel je literatuur en voer je ethisch
onderzoek uit?
5 Hoofdstuk 7: Kwalitatieve en kwantitatieve metingen 34
Hoofdstuk 8: Kwalitatieve en kwantitatieve
sampling/steekproeven
6 Hoofdstuk 10: Survey/Enquêteonderzoek 42
Hoofdstuk 13: Veldonderzoek en focus groep onderzoek
7 Hoofdstuk 15: Het schrijven van het onderzoeksrapport en 54
de politiek van sociale wetenschap
1
,Week 1
Het doel van wetenschap
- Nieuwe kennis produceren: inzicht krijgen in de wereld om ons heen.
- Algemene uitspraken: uitspraken die gelden voor een hele groep of categorie,
gebaseerd op systematische waarnemingen of gegevens.
- Sociaalwetenschappelijk onderzoek: is een academische discipline die zich
bezighoudt met het bestuderen van menselijk gedrag en maatschappelijke
structuren om complexe sociale vraagstukken te begrijpen en oplossingen te
vinden. Het combineert kennis uit diverse vakgebieden zoals sociologie,
psychologie, politicologie en antropologie om te analyseren hoe individuen en
groepen interageren binnen hun sociale omgeving.
- Fundamenteel vs. praktijkgericht onderzoek:
o Fundamenteel: kennis opbouwen en verklaren.
o Praktijkgericht: kennis toepassen voor oplossingen en beleid.
Alternatieven voor sociale wetenschap
Mensen verkrijgen kennis niet alleen via onderzoek. Er zijn verschillende alternatieve
bronnen, maar die hebben beperkingen:
1. Persoonlijke ervaringen en algemene kennis
o Overgeneralisatie: iets kleins als universeel aannemen.
o Selectieve observatie: alleen opmerken wat je verwachtingen bevestigt.
o Voorbarige conclusies: snel een oorzaak-gevolg verband trekken zonder
bewijs.
o Halo-effect: een positieve indruk op één eigenschap beïnvloedt je oordeel
over andere eigenschappen.
o Valse consensus: denken dat iedereen hetzelfde denkt of doet als jij.
2. Kennis van experts en autoriteiten
o Kan nuttig zijn, maar ook bevooroordeeld of foutief.
3. Kennis uit populaire media
o Vaak oppervlakkig, sensationeel en niet systematisch.
4. Kennis ondergeschikt aan ideologie of waarden
o Als men overtuigingen belangrijker vindt dan bewijs, kan dit de objectiviteit
beperken.
Conclusie: Sociale wetenschap is nodig om systematisch, kritisch en betrouwbaar kennis
te verkrijgen.
Wat hebben we nodig om deze problemen te voorkomen/op te lossen
Wetenschappelijke geletterdheid
Betekenis: het vermogen om wetenschappelijke kennis, concepten, principes en
theorieën te begrijpen en toe te passen om problemen op te lossen, en beslissingen te
nemen op basis van wetenschappelijk redeneren.
- Quantitative literacy (numeracy): het vermogen om met cijfers en wiskundige
concepten te redeneren, data te interpreteren, en grafieken of tabellen te
begrijpen. Een gebrek hieraan wordt innumeracy genoemd.
- Scientific literacy: het vermogen om wetenschappelijke kennis te begrijpen en
toe te passen, wetenschappelijke processen te gebruiken om problemen op te
lossen en beslissingen te nemen, en handelen in overeenstemming met
kernwaarden van de wetenschap.
Wetenschap vs pseudo/junk science
Wetenschap is een systematische, objectieve methode om kennis te produceren.
Pseudo science / junk science: ogenschijnlijke wetenschap, maar niet toetsbaar of
methodologisch correct.
2
,De Wetenschappelijke gemeenschap
Een groep mensen die een systeem van houdingen, overtuigingen, en regels delen dat de
productie en vooruitgang van wetenschappelijke kennis bevorderd.
Normen en waarden
1. Universalism (Universeel beoordelen)
o Onderzoek wordt beoordeeld op inhoudelijke kwaliteit, ongeacht wie het
uitvoert of waar het wordt uitgevoerd.
2. Organized skepticism (Georganiseerd scepticisme)
o Wetenschappers accepteren geen nieuwe ideeën of bewijs zonder
kritische evaluatie.
o Kritiek is gericht op methoden, niet op personen, en waarborgt
zorgvuldigheid en betrouwbaarheid.
3. Disinterestedness (Onpartijdigheid)
o Wetenschappers blijven neutraal en open voor onverwachte
resultaten.
o Ze accepteren bewijs dat hun standpunten tegenspreekt en baseren
conclusies op kwalitatief hoogstaand onderzoek.
4. Communalism (Gemeenschappelijk bezit van kennis)
o Wetenschappelijke kennis behoort aan iedereen en moet gedeeld
worden.
o Resultaten worden pas formeel geaccepteerd na peer review en
publicatie.
5. Honesty (Eerlijkheid)
o Eerlijkheid is essentieel in onderzoek; fraude of bedrog is een groot
taboe.
Regels over methodes
Deze regels gaan over hoe onderzoek op een systematische en betrouwbare
manier wordt uitgevoerd. Ze helpen ervoor te zorgen dat bevindingen geldig en
controleerbaar zijn:
- Observatie: Wetenschappers moeten objectief en zorgvuldig waarnemen wat er
gebeurt. Bijvoorbeeld: systematisch registreren van gedrag of gebeurtenissen in
een studie, in plaats van te vertrouwen op willekeurige indrukken.
- Dataverzameling: Gegevens moeten consistent, volledig en op een
reproduceerbare manier verzameld worden. Dit kan via experimenten, enquêtes,
interviews, of veldonderzoek.
- Betrouwbaarheid en validiteit: Onderzoekers moeten methoden gebruiken die
ervoor zorgen dat resultaten betrouwbaar zijn (zelfde resultaat bij herhaling) en
valide (het meten van wat je wilt meten).
Houding van de onderzoeker
De houding van de onderzoeker is cruciaal voor goede wetenschap. Belangrijke aspecten:
- Georganiseerde scepsis: Altijd kritisch zijn op bevindingen, zowel van anderen
als van jezelf. Je accepteert niets blindelings.
- Belangeloosheid: Onderzoekers laten persoonlijke voorkeuren, politieke of
financiële belangen niet meespelen in de interpretatie van data.
- Eerlijkheid en transparantie: Onderzoekers moeten open zijn over hun
methoden, data en conclusies. Fouten of beperkingen moeten worden gemeld.
- Wetenschappelijke houding: nauwkeurig, logisch, flexibel, open,
langetermijnperspectief, en bereid om kennis te delen.
- Nonscientific thinking: ongeduldig, wil snelle antwoorden, deelt informatie
terughoudend.
Oriëntatie van de wetenschap
Dit gaat over hoe wetenschappers wetenschap zien en wat het doel van
onderzoek is:
- Communalisme: Wetenschappelijke kennis is een gemeenschappelijk bezit.
Resultaten worden gedeeld zodat anderen kunnen leren en voortbouwen.
- Doelgerichtheid: Wetenschap streeft naar het verklaren, begrijpen of
voorspellen van verschijnselen in de werkelijkheid.
3
, - Universalisme: Beoordeling van kennis gebeurt op basis van inhoud en bewijs,
niet op basis van status, afkomst of reputatie van de onderzoeker.
Variaties van sociale wetenschap
- Kwantitatief: meetbare data, cijfers, statistieken, statistische analyse, causale
verbanden.
- Kwalitatief: woorden, afbeeldingen, diepgaande, contextuele kennis, begrip van
betekenis en sociale processen.
Grounded theory: is een kwalitatieve onderzoeksmethode waarbij een theorie wordt
ontwikkeld op basis van verzamelde data, in plaats van dat je begint met een bestaande
theorie
Stappen in een kwantitatief onderzoeksproces
1. Select a topic (Kies een onderwerp)
o Begin met een breed interessegebied zoals armoede, criminaliteit, media of
scheiding.
o Nog geen concrete onderzoeksvraag, alleen een algemeen thema.
2. Focus the question (Focus de onderzoeksvraag)
o Vernauw het brede onderwerp tot een specifieke onderzoeksvraag.
o Hulpmiddelen: literatuuronderzoek, theorie, formuleren van hypotheses.
o Voorbeeld:
Brede vraag: “Redenen voor delinquentie”
Specifieke vraag: “Zijn tiener-immigranten uit Oost-Azië met sterke
cultuurbanden vaker delinquent dan die met zwakke banden?”
3. Design the study (Ontwerp de studie)
o Kies de methode en aanpak:
Wie of wat wordt onderzocht (steekproef)
Hoe variabelen gemeten worden
Methode (enquête, experiment, etc.)
o Alles wordt vooraf gestructureerd.
4. Collect data (Verzamel data)
o Systematisch verzamelen van numerieke data:
cijfers, meetresultaten, gestructureerde
antwoorden.
o Data worden opgeslagen in datasets of software.
5. Analyze the data (Analyseer data)
o Statistische verwerking: tabellen, grafieken,
correlaties, regressies.
o Geeft een samengevat beeld van de bevindingen.
6. Interpret the data (Interpreteer data)
o Betekenis geven aan resultaten:
Ondersteunen ze de hypothese?
Hoe verhouden ze zich tot eerdere studies?
Zijn er alternatieve verklaringen?
o Verbindt data met theorie.
7. Inform others (Rapporteer resultaten)
o Schrijf een gestructureerd rapport of artikel: doel, methode, resultaten,
discussie.
o Communiceer bevindingen naar academische of professionele
gemeenschap
Stappen in een kwalitatief onderzoeksproces
1. Acknowledge self and context (Erken jezelf en de context)
o Begin met een onderwerp én zelfreflectie: jouw achtergrond, waarden en
ervaringen.
o Plaats het onderwerp in een sociaal-historische context.
o Vaak persoonlijke motivatie of maatschappelijke kwestie als startpunt.
2. Adopt a perspective (Adopteer een perspectief)
4
