Staatsrecht samenvatting

Staatsrecht
NIET KENNEN:
-Contraseign
-Hoofdvragen staatsrecht
-Bronnen staatsrecht
-Wie welke bevoegdheid heeft (uitvoerend, wetgevend etc)
-Rechterlijke organen, college van beroep van bedrijf etc.
-Raad van state enzo
Democratische rechtsstaat
Je hebt meerdere bronnen van het staatsrecht:
 Wetten:
 Provinciewet
 Gemeentewet
 Kieswet
 Wet op rechterlijke organisatie
 Statuut
 Grondwet
 Reglementen van orde van de tweede kamer
 Ongeschreven recht
 Vertrouwensregel
 Verdragen
 EU-recht

Nederland is een democratische rechtstaat: de inwoners kiezen de volksvertegenwoordigers,
in een rechtsstaat worden de rechten en vrijheden van alle inwoners beschermd
 Hiermee hebben we het dus ook over het legaliteitsbeginsel: wat de overheid
doet moet altijd op een wettelijke grondslag -> dit doordat er wantrouwen is
bij de burgers
 Legaliteitsbeginsel: De staat treedt alleen op, op basis van een democratisch
tot stand komend wet: de overheid moet zich dus ook aan de wet houden.
Dus, ieder overheidsoptreden berust op een daaraan voorafgegane regel. De
regel moet wel democratisch tot stand zijn gekomen (= dat de regel gemaakt
mag worden, moet staan in de grondwet)
 Verder zijn we als Nederland ook een parlementaire democratie: burgers worden via
gekozen vertegenwoordigers vertegenwoordigd in het parlement. Er is dus een
parlement aanwezig die hen vertegenwoordigd en hierdoor is het een democratie
Rechtstaat
Legaliteitsbeginsel Grondrechten Machtenscheiding Onafhankelijke rechter
Bij een rechtstaat is de overheid ook gebonden aan het recht (om misbruik te voorkomen),
rechters worden in Nederland benoemd door de koning
Democratie
Directe democratie (de Indirecte democratie (de Combinatie (indirecte met bijv.
burgers kiezen direct) burgers worden referendum)
vertegenwoordigd)

Democratische rechtsstraat
Democratie Recht Staat

,Wij als Nederland zijn democratisch: de burgers bepalen hoe het land moet worden
bestuurd en er zijn minstens elke 4 jaar verkiezingen. Verder zijn wij als Nederland ook een
rechtsstaat doordat er grondrechten en bescherming voor de burgers is, verder is er
onafhankelijke rechtspraak, het legaliteitsbeginsel en de trias politica.


Een staat
Een staat is een organisatie, je hebt 3 voorwaarden om een als staat aangemerkt te kunnen
worden:
1. Op een bepaald grondgebied
2. Er is éen overheid die overheidsgezag uitoefent
3. Er is een bevolking aanwezig
 Binnen internationaal recht moet je door andere landen ook erkend worden als
staat
Verder zijn er nog een aantal eisen voor een staat:
1. Een organisatie
2. Die betrekking heeft op een bepaald grondgebied
3. De organisatie oefent gezag uit op een grondgebied
4. Er geldt een geweldsmonopolie
5. Er geldt interne soevereiniteit
6. Er is een eenheid van de bevolking
7. Erkenning van andere staten
8. Sprake van externe soevereiniteit
Wij als Nederland zijn een democratische rechtsstaat, binnen een representatieve
democratie is er sprake van een kiesstelsel, waarbij:
 Verkiezingen regelmatig zijn
 Verkiezingen geheim zijn
 Iedere stem even zwaar weegt
 Toegang tot verkiezingen algemeen gewaarborgd is
 Kandidaatstelling transparant geregeld is en algemeen toegankelijk
 Het tellen met waarborgen omkleed is

 De hoofdvragen van het staatsrecht zijn hiermee dus de volgende:
1. Welke bevoegdheid komt toe aan een orgaan? (=wettelijke toestemming
om een handeling te mogen verrichten)
2. Wat is de reikwijdte van die bevoegdheid? (= hoe ver de uitoefening van
de bevoegdheid volgens de wet mag gaan)
3. Wat zijn de grenzen van de bevoegdheid? (=andere regels/ grondrechten
of (rechts)beginselen waarmee de bevoegdheid niet in strijd mag zijn)
4. Wie ziet toe op de naleving van de bevoegdheidsgrond? (=instantie die
kan controleren of de overheid zich aan het geschreven/ ongeschreven
recht heeft gehouden)

Binnen een staat heb je vaak te maken met een machtenscheiding, je hebt 3 machten:
1. Wetgevende macht: deze maakt de regels
2. Uitvoerende macht: voert de regels uit

, 3. Rechtsprekende macht: controleert de uitvoering van de regels in concrete gevallen

De constitutie is een soort staatsinrichting: het geheel van de regels waarin deze
staatsinrichting is uitgedrukt
 De grondwet is een onderdeel van de constitutie, het is dus MEER DAN alleen de
grondwet
 Ook ongeschreven recht kan onderdeel maken van de constitutie
Begrippen
 Eenheidsstaat: een staat waarvan de macht uitsluitend bij een centrale
overheid ligt
 Vertrouwensregel in het staatsrecht: de Nederlandse regering kan alleen
functioneren als die het vertrouwen heeft van de tweede kamer
 Als een motie van wantrouwen wordt ingediend, zal er een stemming
plaatsvinden. Als de meerderheid voor is, is er vertrouwen, zoniet= wantrouw
en zal de desbetreffende ontslagen worden.
 Recht: het is het geheel van geldende rechtsregels

Koninkrijk der Nederlanden
Het koninkrijk der Nederlanden bestaat uit 4 landen:
1. Nederland
2. Aruba
3. Curaçao
4. Sint-Maarten
 Deze 4 landen zijn ieder zelf voor realiseren van fundamentele rechten,
rechtszekerheid en deugdelijkheid van bestuur (art 43 lid 1 Statuut)
 Functie Koninkrijk als land in gebreke blijft art 43 lid 2 Statuut)
 Toezicht is achteraf om wettelijke regels van een land achteraf te vernietigen als ze in
strijd zijn met een hogere regeling (art 41 statuut)
Je hebt ook bijzondere gemeenten, deze worden in de kern behandeld als een Nederlandse
gemeente. Dit zijn ook de landen die onder Caribisch Nederland vallen, namelijk:
1. Bonaire
2. Sint-Eustatius
3. Saba
 Deze 7 landen samen vormen het Caribisch deel van het koninkrijk. Het
statuut geld voor al deze 7 landen.

Je hebt een aantal hoofdkenmerken voor het Koninkrijk der Nederlanden:
1. Vrijwilligheid
2. Autonomie
3. Gelijkwaardigheid
4. Onderlinge bijstand en samenwerking

Regeling van het Koninkrijk der Nederlanden
Het statuut heeft verschillende soorten organen:
1. Rijkswetgever: koninkrijksregering en Staten-Generaal
2. Koninkrijksregering: de koning, de Nederlandse ministers
 let op: niet de gevolmachtigde ministers die staan in art 7 en 9 van
het statuut