Samenvatting SBR
Leerjaar 2 (2025-26)
,Inhoudsopgave
Jurisprudentie staatsrecht..............................................................................1
Jurisprudentie bestuursrecht........................................................................10
B-orgaan....................................................................................................................... 10
Staatsrecht.................................................................................................. 17
Systeem bijeenkomst 9.1: Toetsing door de rechter.....................................................17
C&V bijeenkomst 9: Grondrechten – Herhaling en verdieping......................................23
Systeem bijeenkomst 9.2: Horizontale werking en botsing van grondrechten..............29
Systeem bijeenkomst 10.1: Het EHRM..........................................................................37
C&V bijeenkomst 10: Het EVRM in Nederland...............................................................46
Systeem bijeenkomst 10.2: Samenloop van grondrechten...........................................53
Systeem bijeenkomst 11.1: Decentralisatie..................................................................60
C&V bijeenkomst 11: De gemeentelijke verordening....................................................69
Systeem bijeenkomst 11:2 Openbare orde...................................................................76
Systeem bijeenkomst 12.1: Supercasus – grondrechten en decentralisatie..................88
C&V bijeenkomst 12: Deel staatsrecht – bestuurlijk toezicht........................................89
Bestuursrecht.............................................................................................. 92
C&V week 12: Deel bestuursrecht – grondslagen, algemeen deel – bijzondere delen van
het bestuursrecht, structuur Awb en afwijzing aanvraag..............................................92
Systeem bijeenkomst 12.2: Bestuursrecht, kernbegrippen en concepten en het
bestuursorgaanbegrip................................................................................................... 99
Systeem bijeenkomst 13.1: Het besluitbegrip, legaliteitsbeginsel en het bestuurlijk
rechtsoordeel.............................................................................................................. 107
Systeem bijeenkomst 13.2: Dynamiek binnen de trias – Het evenredigheidsbeginsel en
de rechterlijke toetsing...............................................................................................121
Systeem 14.1: Privaatrechtelijk optreden van het bestuur.........................................127
Taak 2: Gewoon en bijzonder gebruik van openbare zaken.....................................138
Systeem 15.1: Schadevergoeding bij rechtmatige daad vanwege het bestuur –
nadeelcompensatie..................................................................................................... 152
C&V bijeenkomst 15: De invloed van het EU-recht en het EVRM op het Nederlandse
bestuursrechter.......................................................................................................... 158
Systeem bijeenkomst 15.2.......................................................................................... 163
Oefententamens.........................................................................................168
Oefententamen 2........................................................................................................ 173
Oefententamen 3........................................................................................................ 178
Oefententamen 4........................................................................................................ 183
,Jurisprudentie staatsrecht
Harmonisatiewet
Uit het arrest ‘Harmonisatiewet’ blijkt dat het toetsingsverbod van art.
120 Gw ook geldt voor het Statuut van het Koninkrijk. Daarnaast is in dit
arrest besloten dat het toetsingsverbod in beginsel ook geldt voor de
fundamentele rechtsbeginselen. Echter bestaat hierop een
uitzondering. Deze uitzondering is als volgt:
Sprake van niet-verdisconteerde omstandigheden: dit zijn
omstandigheden waar niet over is nagedacht/ geen rekening mee is
gehouden in een concreet scenario. Eigenlijk dus bij het maken van
de wet; bv niet opgenomen in het debat, de wetgevingsprocedure,
kamerstukken, memorie van toepassing etc.
Indien er volgens de rechter sprake is van niet-verdisconteerde
omstandigheden, kan hij een bepaalde bepaling buiten toepassing laten.
*LET OP: gaat hier dus om een bepaalde bepaling en niet de hele wet.
Landbouwvliegers
In het arrest ‘Landbouwvliegers’ is besloten dat lagere regelgeving dan
wetten in formele zin aan de algemene rechtsbeginselen mogen worden
getoetst.
*LET OP: uitgangspunt hierbij is dat de rechter terughoudend toetst.
De rechter mag niet de innerlijke waarde van de regelgeving beoordelen,
omdat hij in dat geval weer te veel op de stoel van de wetgever gaat
zitten. Indien er fundamentele rechtsbeginselen worden aangetast, kan de
rechter afscheid nemen van de terughoudende toetsing. Bv wanneer
iemand door een AVV-bepaling uit huis wordt gezet
Art. 11 Wet algemene bepalingen: in dit artikel betekent wet, iedere
wet. Terwijl het in de Grondwet alleen wet in formele zin betekent.
Waterpakt
In het arrest ‘Waterpakt’ wordt het volgende gezegd: laat de wetgever
na om een wet tot stand te brengen, dan mag de rechter hem niet
bevelen om dit alsnog te doen. In dat geval zou de rechter namelijk op
de stoel van de wetgever gaan zitten en dat is natuurlijk niet de bedoeling
(art. 81 jo. 94 Gw).
Maimonides Lyceum
Inhoud
Een vader wil zijn zoon naar een Joodse school sturen. Echter is de moeder
1
, van de jongen pas Joods geworden na het huwelijk. Om deze reden
weigert de school de jongen aan te nemen. Zodoende gaat het hier om
een botsing van de volgende grondrechten: art. 1 Gw jo. 14 EVRM
(gelijke behandeling) vs. vrijheid van stichting (art. 23 Gw).
Rechtsregel
Het recht op de vrijheid van oprichting en inrichting uit art. 23 Gw weegt
zwaar. Omdat het hier om een bijzondere school gaat, komt de horizontale
werking van dit artikel om de hoek kijken. Dit wordt ook bevestigd door
art. 6 Gw jo. 9 EVRM. Dit houdt in dat de persoon die verantwoordelijk is
voor een bijzondere instelling in principe het recht heeft om de
toelating van een kind te weigeren, indien deze niet voldoet aan
de religieuze normen van de instelling. LET OP: de criteria moeten
wel duidelijk en kenbaar zijn, oftewel iemand moet van tevoren kunnen
weten hoe en wat.
De Raad zegt hier dus dat de vrijheid van het onderwijs zwaarder
weegt dan de gelijke behandeling. Een bijzondere school mag dus zelf
bepalen welke voorwaarden er worden gesteld om een leerling wel of niet
toe te laten.
LET OP: op grond van art. 23 lid 5 Gw bestaat natuurlijk de vrijheid van
onderwijs. Echter gaat het hier om een bijzondere school.
Guerra
…..
Handyside
Inhoud
Handyside (eigenaar uitgeverij) gaf boekje uit ‘The Little Red Schoolbook’
over seks, homoseksualiteit, niet luisteren naar ouders etc. Na klachten
werd het boek in beslag genomen, kwamen er boetes voor het drukken en
verkopen van het boek en werden alle drukken vernietigd.
Rechtsvraag
Is dit een schending van art. 10 EVRM (vrijheid van meningsuiting)?
Oordeel Hof
Art. 10 EVRM strekt zich niet alleen tot informatie of ideeën die positief
ontvangen worden, die als onschuldig worde beschouwd of waar men
onverschillig tegenover staat. Het artikel strekt zich ook tot meningen die
de overheid of een deel van de bevolking beledigen, schokken of
verontrusten. Dit zijn nou eenmaal de eisen van pluraliteit van meningen
in een democratische samenleving.
In dit arrest ging het om de goede zeden. Hier bestaat geen Europese
norm voor, daarom is er een grote mate van margin of appreciation.
2
Leerjaar 2 (2025-26)
,Inhoudsopgave
Jurisprudentie staatsrecht..............................................................................1
Jurisprudentie bestuursrecht........................................................................10
B-orgaan....................................................................................................................... 10
Staatsrecht.................................................................................................. 17
Systeem bijeenkomst 9.1: Toetsing door de rechter.....................................................17
C&V bijeenkomst 9: Grondrechten – Herhaling en verdieping......................................23
Systeem bijeenkomst 9.2: Horizontale werking en botsing van grondrechten..............29
Systeem bijeenkomst 10.1: Het EHRM..........................................................................37
C&V bijeenkomst 10: Het EVRM in Nederland...............................................................46
Systeem bijeenkomst 10.2: Samenloop van grondrechten...........................................53
Systeem bijeenkomst 11.1: Decentralisatie..................................................................60
C&V bijeenkomst 11: De gemeentelijke verordening....................................................69
Systeem bijeenkomst 11:2 Openbare orde...................................................................76
Systeem bijeenkomst 12.1: Supercasus – grondrechten en decentralisatie..................88
C&V bijeenkomst 12: Deel staatsrecht – bestuurlijk toezicht........................................89
Bestuursrecht.............................................................................................. 92
C&V week 12: Deel bestuursrecht – grondslagen, algemeen deel – bijzondere delen van
het bestuursrecht, structuur Awb en afwijzing aanvraag..............................................92
Systeem bijeenkomst 12.2: Bestuursrecht, kernbegrippen en concepten en het
bestuursorgaanbegrip................................................................................................... 99
Systeem bijeenkomst 13.1: Het besluitbegrip, legaliteitsbeginsel en het bestuurlijk
rechtsoordeel.............................................................................................................. 107
Systeem bijeenkomst 13.2: Dynamiek binnen de trias – Het evenredigheidsbeginsel en
de rechterlijke toetsing...............................................................................................121
Systeem 14.1: Privaatrechtelijk optreden van het bestuur.........................................127
Taak 2: Gewoon en bijzonder gebruik van openbare zaken.....................................138
Systeem 15.1: Schadevergoeding bij rechtmatige daad vanwege het bestuur –
nadeelcompensatie..................................................................................................... 152
C&V bijeenkomst 15: De invloed van het EU-recht en het EVRM op het Nederlandse
bestuursrechter.......................................................................................................... 158
Systeem bijeenkomst 15.2.......................................................................................... 163
Oefententamens.........................................................................................168
Oefententamen 2........................................................................................................ 173
Oefententamen 3........................................................................................................ 178
Oefententamen 4........................................................................................................ 183
,Jurisprudentie staatsrecht
Harmonisatiewet
Uit het arrest ‘Harmonisatiewet’ blijkt dat het toetsingsverbod van art.
120 Gw ook geldt voor het Statuut van het Koninkrijk. Daarnaast is in dit
arrest besloten dat het toetsingsverbod in beginsel ook geldt voor de
fundamentele rechtsbeginselen. Echter bestaat hierop een
uitzondering. Deze uitzondering is als volgt:
Sprake van niet-verdisconteerde omstandigheden: dit zijn
omstandigheden waar niet over is nagedacht/ geen rekening mee is
gehouden in een concreet scenario. Eigenlijk dus bij het maken van
de wet; bv niet opgenomen in het debat, de wetgevingsprocedure,
kamerstukken, memorie van toepassing etc.
Indien er volgens de rechter sprake is van niet-verdisconteerde
omstandigheden, kan hij een bepaalde bepaling buiten toepassing laten.
*LET OP: gaat hier dus om een bepaalde bepaling en niet de hele wet.
Landbouwvliegers
In het arrest ‘Landbouwvliegers’ is besloten dat lagere regelgeving dan
wetten in formele zin aan de algemene rechtsbeginselen mogen worden
getoetst.
*LET OP: uitgangspunt hierbij is dat de rechter terughoudend toetst.
De rechter mag niet de innerlijke waarde van de regelgeving beoordelen,
omdat hij in dat geval weer te veel op de stoel van de wetgever gaat
zitten. Indien er fundamentele rechtsbeginselen worden aangetast, kan de
rechter afscheid nemen van de terughoudende toetsing. Bv wanneer
iemand door een AVV-bepaling uit huis wordt gezet
Art. 11 Wet algemene bepalingen: in dit artikel betekent wet, iedere
wet. Terwijl het in de Grondwet alleen wet in formele zin betekent.
Waterpakt
In het arrest ‘Waterpakt’ wordt het volgende gezegd: laat de wetgever
na om een wet tot stand te brengen, dan mag de rechter hem niet
bevelen om dit alsnog te doen. In dat geval zou de rechter namelijk op
de stoel van de wetgever gaan zitten en dat is natuurlijk niet de bedoeling
(art. 81 jo. 94 Gw).
Maimonides Lyceum
Inhoud
Een vader wil zijn zoon naar een Joodse school sturen. Echter is de moeder
1
, van de jongen pas Joods geworden na het huwelijk. Om deze reden
weigert de school de jongen aan te nemen. Zodoende gaat het hier om
een botsing van de volgende grondrechten: art. 1 Gw jo. 14 EVRM
(gelijke behandeling) vs. vrijheid van stichting (art. 23 Gw).
Rechtsregel
Het recht op de vrijheid van oprichting en inrichting uit art. 23 Gw weegt
zwaar. Omdat het hier om een bijzondere school gaat, komt de horizontale
werking van dit artikel om de hoek kijken. Dit wordt ook bevestigd door
art. 6 Gw jo. 9 EVRM. Dit houdt in dat de persoon die verantwoordelijk is
voor een bijzondere instelling in principe het recht heeft om de
toelating van een kind te weigeren, indien deze niet voldoet aan
de religieuze normen van de instelling. LET OP: de criteria moeten
wel duidelijk en kenbaar zijn, oftewel iemand moet van tevoren kunnen
weten hoe en wat.
De Raad zegt hier dus dat de vrijheid van het onderwijs zwaarder
weegt dan de gelijke behandeling. Een bijzondere school mag dus zelf
bepalen welke voorwaarden er worden gesteld om een leerling wel of niet
toe te laten.
LET OP: op grond van art. 23 lid 5 Gw bestaat natuurlijk de vrijheid van
onderwijs. Echter gaat het hier om een bijzondere school.
Guerra
…..
Handyside
Inhoud
Handyside (eigenaar uitgeverij) gaf boekje uit ‘The Little Red Schoolbook’
over seks, homoseksualiteit, niet luisteren naar ouders etc. Na klachten
werd het boek in beslag genomen, kwamen er boetes voor het drukken en
verkopen van het boek en werden alle drukken vernietigd.
Rechtsvraag
Is dit een schending van art. 10 EVRM (vrijheid van meningsuiting)?
Oordeel Hof
Art. 10 EVRM strekt zich niet alleen tot informatie of ideeën die positief
ontvangen worden, die als onschuldig worde beschouwd of waar men
onverschillig tegenover staat. Het artikel strekt zich ook tot meningen die
de overheid of een deel van de bevolking beledigen, schokken of
verontrusten. Dit zijn nou eenmaal de eisen van pluraliteit van meningen
in een democratische samenleving.
In dit arrest ging het om de goede zeden. Hier bestaat geen Europese
norm voor, daarom is er een grote mate van margin of appreciation.
2
