Aantekeningen hoorcollege jeugdcriminaliteit en jeugdbescherming
Hoorcollege 1: Cijfers, informanten en definities
Deel 1: jeugdcriminaliteit
Wat is jeugdcriminaliteit?
“een verzamelnaam voor strafbaar gedrag van minderjarigen. Denk aan vernieling, winkeldiefstal,
zware mishandeling en moord, zodra een delict is gepleegd door een minderjarige betreft het
jeugdcriminaliteit. In Nederland kan niemand worden vervolgd voor strafbare feiten gepleegd voor
zijn twaalfde jaar.”
Een hele heterogene groep kinderen, met heterogene acties en heterogene oorzaken, het is dus echt
een verzamelnaam voor allemaal verschillende soorten kinderen, acties en oorzaken. De gemene
deler is dat het gedrag altijd strafbaar is. Geweld is het gene waar de meeste mensen aan denken,
maar de grotere hoeveelheden liggen bij andere acties.
- In strijd met het strafrecht
- Sociale constructie, jeugdcriminaliteit is een sociaal construct bedacht door mensen, dus
mensen bedenken wat strafbaar is, net zoals een corrigerende tik, dat was vroeger normaal
maar nu strafbaar.
- Wisselende taxatie, dingen zijn niet altijd strafbaar overal. Softdrugs is iets wat gedoogd is in
Nederland, maar in veel landen niet, net zoals abortus of euthanasie
Profielen van jeugdige delinquenten
- Experimenteerder: één keer nooit weer
- Risicojongeren: Meer dan één keer maar niet echt vaak
- Veelpleger; nog meer dan een risicojongeren
- Zeer actieve pleger: verstoren van de strafrecht en dus echt de grote
Jeugdcriminaliteit: wat dan? (zelfrapportage)
12-18 grootste groep
met plegers.
Naarmate de
adolescentie vordert
hebben kinderen
meer behoefte
dingen te doen die
risico’s met zich mee
brengen.
Allemaal niet heel veel, geweld is wel beangstigend, cijfers zijn niet hoog, maar individueel kan het
zeker veel impact hebben
Neemt de jeugdcriminaliteit toe of af?
- Volgens de krantenkoppen neemt het alleen maar af
- Voorbeelden van krantenkoppen
o “Recidive onder jongeren neem toe “, Parool, 2019
o “Jeugdcriminaliteit neemt af, maar delicten worden ernstiger” nu.nl, mei 2021
, o “Politie bezorgd over criminaliteit onder jongeren” AD, 15-1-2020
o “Jongeren vaker de cel in, druk op gevangenissen hoog”. Volkskrant , 12-06-2021
o “Jongeren in criminaliteit door tolerant drugsbeleid” 12-2-2018, Parool
o “Steeds meer kinderen in de cocaïnehandel”, RTL nieuws 27-7-2019
- Verschillende antwoorden op de vraag, want ligt er aan welke bron je leest en welke cijfers je
bekijkt.
Wat zegt de wetenschap?
Van 2000-2023, dan zie je dat
het van 2000-2007 de
criminaliteit toe nam.
Vervolgens is het tot 2019
afgenomen, maar vanaf 2019
tot 2023 lijkt het te
stabiliseren, rondjes zijn
geregistreerd en de vierkantjes
zijn strafrechtelijke daders, de
streepjes aan het einde zijn
zelf gerapporteerde daders,
want de andere gegevens zijn
alleen wie er ook zijn
aangehouden en niet alle
daders worden natuurlijk
aangehouden/geregistreerd.
Zelfrapportages blijven over de
jaren aardig stabiel
,tot aan 2023
- lichtere vormen niet meer zien toenemen (zelfs beetje daling). De toename hiervan in 2021
zijn vooral vermogensdelicten (winkeldiefstal).
- Enkele vormen ernstige criminaliteit nemen tot aan 2023 nog toe (beroving, ernstige
mishandeling, (poging) doodslag). Joris Beijers e.a. (2023) [cijfers t/m 2021] en Van der Laan
e.a. (2024) [MJC 2024 cijfers t/m 2023]
Tien belangrijkste bevindingen volgens WODC (tot 2021):
- 1. Jeugdcriminaliteit is in de jaren 2015-2020 lager dan in de periode daarvoor. Dit geldt voor
alle leeftijdsgroepen. De daling lijkt te stagneren vanaf 2018/2019.
- 2. De daling in (geregistreerde) jeugdcriminaliteit is in de meeste bevolkingsgroepen te zien,
hoewel niet binnen alle groepen even sterk.
- 3. De sterkte van daling varieert tussen geografische gebieden.
- 4. Vergeleken met andere landen kent Nederland een sterke daling van geregistreerde
minderjarige verdachten.
- 5. De afname in jeugdcriminaliteit geldt voor de meeste typen delicten.
- 6. De ernst van de feiten onder jongvolwassen veroordeelde daders is stabiel.
- 7. Er is vanaf 2017 een lichte toename van enkele ernstige vormen van geweld onder
minderjarige daders.
- 8. Het aantal minderjarige strafrechtelijke daders van gedigitaliseerde delicten – bijvoorbeeld
WhatsAppfraude, marktplaatsfraude of digitale stalking - is gering, maar neemt wel toe. Het
zelfgerapporteerd daderschap voor deze delicten daalt.
- 9. Er is geen waarneembare verplaatsing van daderschap naar de digitale wereld.
- 10. Er is meer verwevenheid tussen cybercriminaliteit en traditionele criminaliteit.
En de update in 2025
- In de MJC 2024 hebben we ons vooral gericht op verjonging (vinden we niet)
- Verharding (toename enkele ernstige vormen van geweld vanaf 2018, maar in 2023 nog
steeds onder niveau van de piekjaren)
- Concentratie (zien we in specifieke buurten)
, In deze gegevens zie je weer andere
dingen, omdat er hier wordt gezien dat
het voornamelijk daalt en stabiliseert.
Het fluctueert ontzettend. Jongens
plegen wel veel meer delicten dan
meiden en jongen zijn is dus ook echt
een risicofactor voor jeugdcriminaliteit
Ontwikkeling 2015-2020 (zelfrapportage)
- Het percentage twaalfminners dader van een traditioneel delict is in 2020 vergelijkbaar met
het niveau van 2015 en 2005.
- Toename in de prevalentie van agressie- en vermogensdelicten bij jongens en twaalfminners
met een Nederlandse achtergrond ten opzichte van 2015.
- Het percentage twaalfminners dat een cyber- en/of gedigitaliseerde delict rapporteert is in
2020 afgenomen ten opzichte van 2015 en is vergelijkbaar met het niveau van vandalisme.
- 12-18: Het percentage zelfgerapporteerde daders van cyber- of gedigitaliseerde delicten is in
2020 afgenomen ten opzichte van 2015 (van 24,7% naar 19,5%).
- Het percentage minderjarigen dat zegt dader te zijn van andere cyberdelicten (‘virus
versturen’, ‘DDoS-aanval uitvoeren’ of ‘na inloggen gegevens veranderen’) wijkt in 2020 niet
af van 2015. Ook wijkt het percentage daders van gedigitaliseerde delicten in 2020 niet af van
dat in 2015.
- Verhouding j/m 5:1, dus vijf jongens plegen iets tegenover één meisje
Ontwikkeling update 2024 (zelfrapportage)
- gaat over ontwikkelingen op basis van zelfrapportage. Die kunnen we in de nieuwste MJC
(2024) nog niet maken vanwege methodebreuk.
- Misschien wel aardig is dat we op basis van nieuwste zelfrapportagecijfers concluderen dat
cyber en gedigitaliseerde delinquentie tot de veelvoorkomende delicten behoort.
- Voor jongeren is er een gelegenheidscontext bijgekomen: de digitale wereld.
Hoorcollege 1: Cijfers, informanten en definities
Deel 1: jeugdcriminaliteit
Wat is jeugdcriminaliteit?
“een verzamelnaam voor strafbaar gedrag van minderjarigen. Denk aan vernieling, winkeldiefstal,
zware mishandeling en moord, zodra een delict is gepleegd door een minderjarige betreft het
jeugdcriminaliteit. In Nederland kan niemand worden vervolgd voor strafbare feiten gepleegd voor
zijn twaalfde jaar.”
Een hele heterogene groep kinderen, met heterogene acties en heterogene oorzaken, het is dus echt
een verzamelnaam voor allemaal verschillende soorten kinderen, acties en oorzaken. De gemene
deler is dat het gedrag altijd strafbaar is. Geweld is het gene waar de meeste mensen aan denken,
maar de grotere hoeveelheden liggen bij andere acties.
- In strijd met het strafrecht
- Sociale constructie, jeugdcriminaliteit is een sociaal construct bedacht door mensen, dus
mensen bedenken wat strafbaar is, net zoals een corrigerende tik, dat was vroeger normaal
maar nu strafbaar.
- Wisselende taxatie, dingen zijn niet altijd strafbaar overal. Softdrugs is iets wat gedoogd is in
Nederland, maar in veel landen niet, net zoals abortus of euthanasie
Profielen van jeugdige delinquenten
- Experimenteerder: één keer nooit weer
- Risicojongeren: Meer dan één keer maar niet echt vaak
- Veelpleger; nog meer dan een risicojongeren
- Zeer actieve pleger: verstoren van de strafrecht en dus echt de grote
Jeugdcriminaliteit: wat dan? (zelfrapportage)
12-18 grootste groep
met plegers.
Naarmate de
adolescentie vordert
hebben kinderen
meer behoefte
dingen te doen die
risico’s met zich mee
brengen.
Allemaal niet heel veel, geweld is wel beangstigend, cijfers zijn niet hoog, maar individueel kan het
zeker veel impact hebben
Neemt de jeugdcriminaliteit toe of af?
- Volgens de krantenkoppen neemt het alleen maar af
- Voorbeelden van krantenkoppen
o “Recidive onder jongeren neem toe “, Parool, 2019
o “Jeugdcriminaliteit neemt af, maar delicten worden ernstiger” nu.nl, mei 2021
, o “Politie bezorgd over criminaliteit onder jongeren” AD, 15-1-2020
o “Jongeren vaker de cel in, druk op gevangenissen hoog”. Volkskrant , 12-06-2021
o “Jongeren in criminaliteit door tolerant drugsbeleid” 12-2-2018, Parool
o “Steeds meer kinderen in de cocaïnehandel”, RTL nieuws 27-7-2019
- Verschillende antwoorden op de vraag, want ligt er aan welke bron je leest en welke cijfers je
bekijkt.
Wat zegt de wetenschap?
Van 2000-2023, dan zie je dat
het van 2000-2007 de
criminaliteit toe nam.
Vervolgens is het tot 2019
afgenomen, maar vanaf 2019
tot 2023 lijkt het te
stabiliseren, rondjes zijn
geregistreerd en de vierkantjes
zijn strafrechtelijke daders, de
streepjes aan het einde zijn
zelf gerapporteerde daders,
want de andere gegevens zijn
alleen wie er ook zijn
aangehouden en niet alle
daders worden natuurlijk
aangehouden/geregistreerd.
Zelfrapportages blijven over de
jaren aardig stabiel
,tot aan 2023
- lichtere vormen niet meer zien toenemen (zelfs beetje daling). De toename hiervan in 2021
zijn vooral vermogensdelicten (winkeldiefstal).
- Enkele vormen ernstige criminaliteit nemen tot aan 2023 nog toe (beroving, ernstige
mishandeling, (poging) doodslag). Joris Beijers e.a. (2023) [cijfers t/m 2021] en Van der Laan
e.a. (2024) [MJC 2024 cijfers t/m 2023]
Tien belangrijkste bevindingen volgens WODC (tot 2021):
- 1. Jeugdcriminaliteit is in de jaren 2015-2020 lager dan in de periode daarvoor. Dit geldt voor
alle leeftijdsgroepen. De daling lijkt te stagneren vanaf 2018/2019.
- 2. De daling in (geregistreerde) jeugdcriminaliteit is in de meeste bevolkingsgroepen te zien,
hoewel niet binnen alle groepen even sterk.
- 3. De sterkte van daling varieert tussen geografische gebieden.
- 4. Vergeleken met andere landen kent Nederland een sterke daling van geregistreerde
minderjarige verdachten.
- 5. De afname in jeugdcriminaliteit geldt voor de meeste typen delicten.
- 6. De ernst van de feiten onder jongvolwassen veroordeelde daders is stabiel.
- 7. Er is vanaf 2017 een lichte toename van enkele ernstige vormen van geweld onder
minderjarige daders.
- 8. Het aantal minderjarige strafrechtelijke daders van gedigitaliseerde delicten – bijvoorbeeld
WhatsAppfraude, marktplaatsfraude of digitale stalking - is gering, maar neemt wel toe. Het
zelfgerapporteerd daderschap voor deze delicten daalt.
- 9. Er is geen waarneembare verplaatsing van daderschap naar de digitale wereld.
- 10. Er is meer verwevenheid tussen cybercriminaliteit en traditionele criminaliteit.
En de update in 2025
- In de MJC 2024 hebben we ons vooral gericht op verjonging (vinden we niet)
- Verharding (toename enkele ernstige vormen van geweld vanaf 2018, maar in 2023 nog
steeds onder niveau van de piekjaren)
- Concentratie (zien we in specifieke buurten)
, In deze gegevens zie je weer andere
dingen, omdat er hier wordt gezien dat
het voornamelijk daalt en stabiliseert.
Het fluctueert ontzettend. Jongens
plegen wel veel meer delicten dan
meiden en jongen zijn is dus ook echt
een risicofactor voor jeugdcriminaliteit
Ontwikkeling 2015-2020 (zelfrapportage)
- Het percentage twaalfminners dader van een traditioneel delict is in 2020 vergelijkbaar met
het niveau van 2015 en 2005.
- Toename in de prevalentie van agressie- en vermogensdelicten bij jongens en twaalfminners
met een Nederlandse achtergrond ten opzichte van 2015.
- Het percentage twaalfminners dat een cyber- en/of gedigitaliseerde delict rapporteert is in
2020 afgenomen ten opzichte van 2015 en is vergelijkbaar met het niveau van vandalisme.
- 12-18: Het percentage zelfgerapporteerde daders van cyber- of gedigitaliseerde delicten is in
2020 afgenomen ten opzichte van 2015 (van 24,7% naar 19,5%).
- Het percentage minderjarigen dat zegt dader te zijn van andere cyberdelicten (‘virus
versturen’, ‘DDoS-aanval uitvoeren’ of ‘na inloggen gegevens veranderen’) wijkt in 2020 niet
af van 2015. Ook wijkt het percentage daders van gedigitaliseerde delicten in 2020 niet af van
dat in 2015.
- Verhouding j/m 5:1, dus vijf jongens plegen iets tegenover één meisje
Ontwikkeling update 2024 (zelfrapportage)
- gaat over ontwikkelingen op basis van zelfrapportage. Die kunnen we in de nieuwste MJC
(2024) nog niet maken vanwege methodebreuk.
- Misschien wel aardig is dat we op basis van nieuwste zelfrapportagecijfers concluderen dat
cyber en gedigitaliseerde delinquentie tot de veelvoorkomende delicten behoort.
- Voor jongeren is er een gelegenheidscontext bijgekomen: de digitale wereld.
