Week 17 – Prostaatkanker
Opdracht (30’) (in duo’s)
Je gaat stagelopen op de afdeling oncologie. Om je goed voor te bereiden op deze stage
I maak je voor jezelf overzichtskaartjes met daarop de belangrijkste informatie over
veelvoorkomende soorten kanker. Vandaag maak je zo’n overzicht voor prostaatkanker.
Gebruik de website www.kanker.nl om dit overzicht te maken.
- Deze informatie moet je ook leren voor de moduletoets.
Risicofactoren
Leeftijd: de kans neemt sterk toe naarmate mannen ouder worden; zeldzaam onder
de 50, maar komt voor bij ongeveer 80% van de mannen boven de 80.
Erfelijkheid: een familiegeschiedenis van prostaatkanker (vader, broer) verhoogt
het risico; bij 5-10% is er een erfelijke aanleg.
Etniciteit: mannen van Afrikaanse afkomst en met Ashkenazi Joodse voorouders
hebben een hoger risico dan blanke mannen.
Hormonen: testosteron speelt een belangrijke rol in de groei van de prostaat.
Leefstijl- en omgevingsfactoren:
Voeding: een westers dieet met veel rood vlees, dierlijke vetten, en mogelijk
zuivelproducten verhoogt het risico; weinig groente en fruit is een risico.
Overgewicht en roken: beide zijn mogelijk risicoverhogend.
Blootstelling aan chemicaliën: bepaalde groepen met blootstelling aan
pesticiden of cadmium kunnen het risico verhogen.
Minder duidelijke verbanden:
Een tekort aan vitamine D en een hoge bloeddruk worden onderzocht, maar de
verbanden zijn minder eenduidig.
Symptomen
Plasklachten:
Vaker moeten plassen, vooral ‘s-nachts (nachtelijk plassen).
Moeite met het starten van het plassen.
Een zwakke of onderbroken urinestraal.
Het gevoel dat de blaas niet volledig leeg is.
Plotselinge aandrang om te plassen (plas niet lang kunnen ophouden).
Nadruppelen.
Pijn/oncomfortabel gevoel:
Pijn of een branderig gevoel tijdens het plassen of ejaculatie.
Zeurende pijn in het bekken, de rug, heupen of liezen (vaak bij uitzaaiingen).
Bloed:
Bloed in de urine (hematurie).
Bloed in het sperma (hematospermie).
Seksuele klachten:
Minder ejaculaat.
Moeite met het krijgen of behouden van een erectie.
PSA-test
Een bloedtest die de hoeveelheid van een bepaald eiwit in het bloed meet; dit eiwit
wordt door de prostaat gemaakt. Een verhoogde PSA-waarde kan een indicatie zijn voor
prostaatkanker, maar ook een teken van een goedaardige prostaatvergroting,
ontsteking (prostatitis), of het kan schommelen door leeftijd. Het is een eerste stap in
het opsporen van prostaatproblemen, maar een afwijkende waarde leidt vaak tot
vervolgonderzoek, zoals een biopt, omdat een hoge waarde niet automatisch kanker
betekent. PSA-waarde is sowieso wat hoger naarmate de leeftijd hoger is, dus altijd de
leeftijd weten in combinatie met de PSA-waarde.
Diagnostiek bij de huisarts veelvoorkomend: rectaal voelen of de prostaat vergroot
Opdracht (30’) (in duo’s)
Je gaat stagelopen op de afdeling oncologie. Om je goed voor te bereiden op deze stage
I maak je voor jezelf overzichtskaartjes met daarop de belangrijkste informatie over
veelvoorkomende soorten kanker. Vandaag maak je zo’n overzicht voor prostaatkanker.
Gebruik de website www.kanker.nl om dit overzicht te maken.
- Deze informatie moet je ook leren voor de moduletoets.
Risicofactoren
Leeftijd: de kans neemt sterk toe naarmate mannen ouder worden; zeldzaam onder
de 50, maar komt voor bij ongeveer 80% van de mannen boven de 80.
Erfelijkheid: een familiegeschiedenis van prostaatkanker (vader, broer) verhoogt
het risico; bij 5-10% is er een erfelijke aanleg.
Etniciteit: mannen van Afrikaanse afkomst en met Ashkenazi Joodse voorouders
hebben een hoger risico dan blanke mannen.
Hormonen: testosteron speelt een belangrijke rol in de groei van de prostaat.
Leefstijl- en omgevingsfactoren:
Voeding: een westers dieet met veel rood vlees, dierlijke vetten, en mogelijk
zuivelproducten verhoogt het risico; weinig groente en fruit is een risico.
Overgewicht en roken: beide zijn mogelijk risicoverhogend.
Blootstelling aan chemicaliën: bepaalde groepen met blootstelling aan
pesticiden of cadmium kunnen het risico verhogen.
Minder duidelijke verbanden:
Een tekort aan vitamine D en een hoge bloeddruk worden onderzocht, maar de
verbanden zijn minder eenduidig.
Symptomen
Plasklachten:
Vaker moeten plassen, vooral ‘s-nachts (nachtelijk plassen).
Moeite met het starten van het plassen.
Een zwakke of onderbroken urinestraal.
Het gevoel dat de blaas niet volledig leeg is.
Plotselinge aandrang om te plassen (plas niet lang kunnen ophouden).
Nadruppelen.
Pijn/oncomfortabel gevoel:
Pijn of een branderig gevoel tijdens het plassen of ejaculatie.
Zeurende pijn in het bekken, de rug, heupen of liezen (vaak bij uitzaaiingen).
Bloed:
Bloed in de urine (hematurie).
Bloed in het sperma (hematospermie).
Seksuele klachten:
Minder ejaculaat.
Moeite met het krijgen of behouden van een erectie.
PSA-test
Een bloedtest die de hoeveelheid van een bepaald eiwit in het bloed meet; dit eiwit
wordt door de prostaat gemaakt. Een verhoogde PSA-waarde kan een indicatie zijn voor
prostaatkanker, maar ook een teken van een goedaardige prostaatvergroting,
ontsteking (prostatitis), of het kan schommelen door leeftijd. Het is een eerste stap in
het opsporen van prostaatproblemen, maar een afwijkende waarde leidt vaak tot
vervolgonderzoek, zoals een biopt, omdat een hoge waarde niet automatisch kanker
betekent. PSA-waarde is sowieso wat hoger naarmate de leeftijd hoger is, dus altijd de
leeftijd weten in combinatie met de PSA-waarde.
Diagnostiek bij de huisarts veelvoorkomend: rectaal voelen of de prostaat vergroot
