Hoorcollege 3 Wat is leren? Hoe leren kinderen?
Leertheorieën
Verschillende opvattingen/stromingen hoe mensen leren:
1. Behaviorisme
Pavlov/Skinner is hiervan de theorie. Het behaviorisme is een stroming die de
psychologie ziet als de wetenschap van het zintuiglijk waarneembare. Het
onderzoek richt zich dus op het waarneembare gedrag. Het idee is dat je gedrag
en leren kan beïnvloeden en trainen. Fred Skinner (1904-1990) stelt de
persoonlijkheid gelijk aan het gedrag dat mensen vertonen. Dat gedrag wordt
weer bepaald door de gevolgen van dat gedrag (stimulus-respons). Daardoor kun
je mensen en dieren dan ook bijna alles leren, zolang je maar het juiste gedrag
bekrachtigt of beloont. In honderden onderzoeken met dieren ontdekte Skinner
dat gedrag dat geregeld wordt beloond, vaker wordt uitgeoefend. Voorbeelden in
het onderwijs: straffen en belonen, directe feedback, toetsen, docent gestuurd,
nadruk op oefenen.
Kritiek: Ze gaan weinig op diep begrip in. Je traint kinderen eigenlijk, maar
begrijpen ze dingen ook echt? Kunnen ze toepassen in nieuwe situaties? Het is
ook te veel eenzaam leren. Te weinig toepassen en te veel toetsen.
2. Cognitivisme
Bij het cognitivisme wordt er naar het gedrag gekeken, en de manier waarop
leerlingen informatie verwerken en opslaan in hun hersenen. Er wordt dus meer
gekeken naar de mentale processen bij het leren. Zij zien leren als een black box
die je kunt vullen met kennis. Je hebt input en output bij het leren; hersenen zijn
als een computer. De leerkracht die stuurt het leren. Leerlingen nemen het beste
informatie op als ze er actief mee bezig zijn. Als leerlingen hun aandacht op de
informatie focussen en de nieuwe informatie koppelen aan de voorkennis leren zij
het makkelijkst en het snelst. Er zijn ook meerdere soorten intelligenties.
Voorbeelden: feedback geven, voortbouwen op voorkennis, vragen stellen om
denken te bevorderen, duidelijke doelen, gestructureerde informatie
Kritiek: Je leert te weinig over wat er in de buitenwereld gebeurt. Er is ook te
weinig aandacht voor emotie, beleving en waardering.
3. Constructivisme
Het constructivisme is een stroming, waarbij leren wordt gezien als een actief
proces van kennisverwerving. Een van de principes is dat leren een proces is van
kennis construeren. Daarbij wordt voortgebouwd op de aanwezige kennis. Het
leren vindt steeds meer onder de eigen verantwoordelijkheid van de leerling
plaats. Het is belangrijk om te leren in de context, een krachtige leeromgeving
onmisbaar. Ook ziet het constructivisme leren als een sociaal proces, waarbij de
kennis ontstaat en gedeeld wordt met anderen. Het constructivisme wordt
daarom ook wel sociaal constructivisme genoemd. Voorbeeld: projectonderwijs,
reflecteren op het geleerde, werken in groepen, vragen van leerlingen als
uitgangpunt nemen
Neurowetenschap en leren
Hoe werkt het leren nu eigenlijk biologisch gezien?
Onderzoek over hersenen biedt veel nieuwe inzichten voor het onderwijs. Het is
vaak nog theorie, die slechts een beetje in de praktijk is uitgetest. We weten
vaak nog meer niet dan wel over de werking van de hersenen, omdat het een
nieuw onderzoeksgebied is. Probeer en kijk of het werkt of niet.
Neurale netwerken
De hersenen bestaan uit netwerken van zenuwcellen (86 miljard). Al die 86
miljard neuronen maken verbinding met elkaar en wanneer er een prikkeling is,
neemt de snelheid toe van doorgeven van signalen. Die verbindingen zijn de
Leertheorieën
Verschillende opvattingen/stromingen hoe mensen leren:
1. Behaviorisme
Pavlov/Skinner is hiervan de theorie. Het behaviorisme is een stroming die de
psychologie ziet als de wetenschap van het zintuiglijk waarneembare. Het
onderzoek richt zich dus op het waarneembare gedrag. Het idee is dat je gedrag
en leren kan beïnvloeden en trainen. Fred Skinner (1904-1990) stelt de
persoonlijkheid gelijk aan het gedrag dat mensen vertonen. Dat gedrag wordt
weer bepaald door de gevolgen van dat gedrag (stimulus-respons). Daardoor kun
je mensen en dieren dan ook bijna alles leren, zolang je maar het juiste gedrag
bekrachtigt of beloont. In honderden onderzoeken met dieren ontdekte Skinner
dat gedrag dat geregeld wordt beloond, vaker wordt uitgeoefend. Voorbeelden in
het onderwijs: straffen en belonen, directe feedback, toetsen, docent gestuurd,
nadruk op oefenen.
Kritiek: Ze gaan weinig op diep begrip in. Je traint kinderen eigenlijk, maar
begrijpen ze dingen ook echt? Kunnen ze toepassen in nieuwe situaties? Het is
ook te veel eenzaam leren. Te weinig toepassen en te veel toetsen.
2. Cognitivisme
Bij het cognitivisme wordt er naar het gedrag gekeken, en de manier waarop
leerlingen informatie verwerken en opslaan in hun hersenen. Er wordt dus meer
gekeken naar de mentale processen bij het leren. Zij zien leren als een black box
die je kunt vullen met kennis. Je hebt input en output bij het leren; hersenen zijn
als een computer. De leerkracht die stuurt het leren. Leerlingen nemen het beste
informatie op als ze er actief mee bezig zijn. Als leerlingen hun aandacht op de
informatie focussen en de nieuwe informatie koppelen aan de voorkennis leren zij
het makkelijkst en het snelst. Er zijn ook meerdere soorten intelligenties.
Voorbeelden: feedback geven, voortbouwen op voorkennis, vragen stellen om
denken te bevorderen, duidelijke doelen, gestructureerde informatie
Kritiek: Je leert te weinig over wat er in de buitenwereld gebeurt. Er is ook te
weinig aandacht voor emotie, beleving en waardering.
3. Constructivisme
Het constructivisme is een stroming, waarbij leren wordt gezien als een actief
proces van kennisverwerving. Een van de principes is dat leren een proces is van
kennis construeren. Daarbij wordt voortgebouwd op de aanwezige kennis. Het
leren vindt steeds meer onder de eigen verantwoordelijkheid van de leerling
plaats. Het is belangrijk om te leren in de context, een krachtige leeromgeving
onmisbaar. Ook ziet het constructivisme leren als een sociaal proces, waarbij de
kennis ontstaat en gedeeld wordt met anderen. Het constructivisme wordt
daarom ook wel sociaal constructivisme genoemd. Voorbeeld: projectonderwijs,
reflecteren op het geleerde, werken in groepen, vragen van leerlingen als
uitgangpunt nemen
Neurowetenschap en leren
Hoe werkt het leren nu eigenlijk biologisch gezien?
Onderzoek over hersenen biedt veel nieuwe inzichten voor het onderwijs. Het is
vaak nog theorie, die slechts een beetje in de praktijk is uitgetest. We weten
vaak nog meer niet dan wel over de werking van de hersenen, omdat het een
nieuw onderzoeksgebied is. Probeer en kijk of het werkt of niet.
Neurale netwerken
De hersenen bestaan uit netwerken van zenuwcellen (86 miljard). Al die 86
miljard neuronen maken verbinding met elkaar en wanneer er een prikkeling is,
neemt de snelheid toe van doorgeven van signalen. Die verbindingen zijn de
