Samenvatting Leerdoelen blok gezondheid

Week 1: de gamer
College 1.1: inleiding anatomie
m.b.t. vlakken, assen en bewegingen:
frontaal, sagittaal, transversaal, longitudinaal, ab- en adductie,
ante- en retroflexie, endo- en exorotatie;
Frontaal vlak
 verdeelt voor/achter (ventraal/dorsaal)
 abductie, adductie

Sagittaal vlak
 verdeelt links/rechts
 flexie, extensie

Transversaal vlak
 verdeelt boven/onder (craniaal/caudaal)
 rotaties

Longitudinale as
 van boven naar beneden
 endorotatie, exorotatie

Transversale as
 van links naar rechts
 flexie, extensie

Sagittale as
 van voor naar achter
 abductie, adductie

Abductie = van de middenlijn af
Adductie = naar de middenlijn toe
Anteflexie = naar voren bewegen
Retroflexie = naar achteren bewegen
Endorotatie = naar binnen draaien
Exorotatie = naar buiten draaien

m.b.t. richtingaanduidende termen: ventraal, dorsaal, mediaal, lateraal,
distaal, proximaal, craniaal, caudaal enz. zie pag. 7 van
het Werkboek Speciële Anatomie;
Ventraal = aan de voorzijde
Dorsaal = aan de achterzijde
Mediaal = naar de middenlijn toe
Lateraal = van de middenlijn af
Proximaal = dichter bij het lichaamscentrum (bij armen/benen)
Distaal = verder van het lichaamscentrum
Craniaal = richting het hoofd
Caudaal = richting staart/bekken

m.b.t. de typen verbindingen tussen botstukken: junctura ossea, fibrosa,
cartilaginea en synovialis.

,Junctura fibrosa (bindweefsel)
 Weinig of geen beweging
 v.b. schedelnaden
 Zeer stabiel, weinig mobiel

Junctura cartilaginea (kraakbeen)
 beperkte beweging
 v.b. symyfse, discus
 redelijke stabiliteit, beperkte mobiliteit

Junctura synovialis (gewricht)
 synoviale ruimte, veel beweging
 v.b. knie, schouder
 minder stabiel, hoog mobiel

De relatie tussen het type verbinding van de botstukken en de
anatomische/passieve stabiliteit (d.w.z. zonder inmenging van
spieren) en de mobiliteit van het ‘gewricht’;
Hoe vaster het weefsel (fibrosa  cartilaginea  synovialis), hoe meer
stabiliteit maar minder beweging

Synoviale gewrichten zijn functioneel het meest bewegelijk maar hebben
de minste passieve stabiliteit

m.b.t. de typen synoviale gewrichten: articulatio (= art.)
cylindrica (ginglymus en art. trochoidea), art. sphaeroidea, art.
ellipsoidea, art. sellaris en art. plana;
Relatie tussen het type synoviale verbinding en de anatomische
cq passieve stabiliteit;
Art. cylindrica
 Scharnier/rolgewrichten
 Een beweginsas
 Ginglymus (scharniergewricht, elleboog), trochoidea (rolgewricht,
procimale radius/ulna)

Art. sphaeroidea
 Kogelgewricht
 3 assen (zeer bewegelijk)
 Schouder,heup

Art. ellipsoidea
 Eivormig
 2 assen
 Pols

Art. sellaris
 Zadelvorm
 2 assen
 Carpometacarpale duim

,Art. plana
 Vlak
 Translaties/glijden
 Facetgewrichten wervels

Hoe ronder/meer ‘ball and socket’ een gewricht is, hoe meer mobiliteit,
minder passieve stabiliteit

Hoe vlakker of cilindrischer, hoe stabieler (maar minder vrij)

m.b.t. de bouw van een synoviaal gewricht: capsula articularis bestaand
uit een membrana fibrosa en een membrana synovialis, cavum
articulare met synovia, cartilago articularis, ligamenten
(capsulair, extra- en intra-capsulair), meniscus, bursa;
een synoviaal gewricht bestaat uit:
1. Capsula articularis (gewrichtskapsel)
 Membrana fibrosa  buitenste laag, stevig bindweefsel (passieve
stabiliteit)
 Membrana synovialis  binnenste laag, produceert synovia

2. Cavum articulare
 Gewrichtsholte, gevuld met synovia (smeert en voedt kraakbeen)

3. Cartilago articularis
 Hyalien kraakbeen, vermindert wrijving


4. Ligamenten
 Capsulair (versteken kapsel)
 Extra capsulair (buiten kapsel)
 Intra capsulair (binnen kapsel, v.b. kruisbanden)

5. Meniscus/discus
 Vezelig kraakbeen, shockabsorptie, congruentie

6. Bursa
 Slijmbeurs, vermindert wrijving tussen structuren




m.b.t. de standen van een synoviaal gewricht: Close-Packed-Position
(C.P.P.) en Maximally Loose Packed Position (M.L.P.P.) van een
gewricht in relatie met congruentie/discongruentie van
gewrichtsvlakken en in relatie met de stabiliteit/instabiliteit van
het gewricht;
C.P.P. – close-packed position
 Gewrichtsvlakken maximaal congruent, kapsel/ligamenten strak,
nauwelijks beweging

,  Maximale stabiliteit

M.L.P.P. – Maximally Loose Packed Position
 Gewrichtsvlakken minst congruent, kapsel/ligamenten ontspannen
 Minimale stabiliteit, maximale speling

m.b.t. de bewegingsmogelijkheden in een synoviaal gewricht: Active Range
of Motion (AROM) en Passive Range of Motion (PROM).
AROM – active range of motion
 Beweging uitgevoerd door eigen spieren
 Spierkracht, coördinatie, pijn bepalen de grens

PROM – passive range of motion
 Beweging uitgevoerd door externe kracht
 Kapsel, ligamenten, anatomische blokken bepalen de grens

PROM is bijna altijd groter dan AROM