Hoorcolleges Successiewet en Estate Planning 2025/2026
Successiewet en estate planning: Hoorcollege 1
Historische en politieke standpunten over erfrecht en vermogen
3 grote rampen in het leven: De dood, schulden en scheidingen. Hier heb je bij
estateplanning mee te maken. De boel moet tijdig geregeld worden, zowel civielrechtelijk als
fiscaal.
Eerste cartoon slide: New England familie met hoofd van de familie die zegt: Having a fine
old name has been enough for me. → De kunst om rijk te blijven in families. Van vodde naar
rijk, en de volgende generatie verbrast de boel weer.
Gelijke kansen en vermogensongelijkheid: Rijke boomers met geld waarvan ze niet meer
weten wat ze moeten. Door belastingen of andere soorten wetgeving kun je deze ongelijkheid
minder maken. Toch zijn we nog niet gelijk, omdat er ook culturele, educatieve en medische
voorsprong achter deze ongelijkheid zit.
In estateplanning is het heel belangrijk wat de relationele verhoudingen zijn.
Wetswijziging gelijkstelt biologische kinderen aan juridische kinderen. Meerouderschap is
ook een heel belangrijk thema.
Wie mag eigenlijk erven? Art. 4:61 BW: notaris mag niet erven als hij de uiterste
wilsbeschikking afhandelt. Kunnen rechtsbetrekkingen tijdens leven verplichtingen creëren
op erfrechtelijk vlak? In Nederland kan dat niet. In andere landen kan dit wel. In Nederland
hebben wij de legitieme portie, in andere landen hebben we dit niet.
Vrijheid: In Amerika is het maken van een testament vormvrij en je kunt iedereen onterven.
Ook ongeborenen kunnen meedoen met testamenten.
De rechtvaardigheid van de heffingen
De sociale kwestie en het erfrecht 1904: Hij stelt een erfbelasting van 100%. Hij verwerpt het
gegeven van familie eigendom, overblijfsel van de feodale tijd. Hij propageert dus een heffing
van 100% omdat hij dan de verschillen gelijk kunnen worden getrokken tussen arm en rijk.
Sovjet Unie: Wet ingevoerd over erfrecht: Intestaat en testamentair erfrecht worden hierbij
afgeschaft. Bij het overlijden van de eigenaar vervalt zijn vermogen (roerend en onroerend)
en gaat het vermogen naar de staat. Dit heeft 4 jaar geduurd en daarna is men ermee
opgehouden, aangezien het elke prikkel om vermogen op te bouwen weghaalt. NU (oud
Sovjet-Unie): Gebaseerd op ons erfrecht
De presentatie bevat historische en politieke standpunten over vermogensheffing en erfrecht.
Er wordt verwezen naar een citaat uit 1 Sob. Uzak., RSFSR, No.34, punt 456, 26 april 1918,
waarin staat: "Intestaat en testamentair erfrecht wordt hierbij afgeschaft. Bij het overlijden
van de eigenaar vervalt zijn vermogen (roerend en onroerend) aan de RSFSR".
Verschillende prominenten uiten hun mening over de belasting van erfenissen:
● Theodore Roosevelt stelt dat het primaire doel moet zijn om een constantly
increasing burden te leggen op de erfenis van die "swollen fortunes" waarvan
het zeker van geen nut is voor dit land om ze te laten voortbestaan. Grote vermogens
moeten dus echt wel aangepakt worden.
● Andrew Carnegie merkt op dat door het zwaar belasten van nalatenschappen bij
overlijden de Staat haar veroordeling markeert van "the selfish millionaire’s
unworthy life". 2 belangrijke dingen:
1. Je had de robber bertrand age: Mensen die rijk zijn geworden ten koste van
anderen; en
2. De puriteinse gedachte: Ledigheid is des duivels oorkussen.
● Warren Buffet drukt de wens uit: "I want to leave my kids enough money so that
they feel they can do anything, but not so much that they can do nothing". Je geeft
1
, iemand de mogelijkheid om alles te kunnen doen, maar niet om op je luie reet te
kunnen gaan zitten.
● Anne L. Alstott van Yale Law School stelt dat geërfd vermogen een
ongerechtvaardigde voorsprong biedt voor sommige individuen ten koste van
anderen.
Er is ook een citaat opgenomen waarin wordt gesteld dat een groot deel van geërfd
vermogen, dat de spreker louter door geboorte tot een machtspositie verhief (wat in
tegenspraak is met elk democratisch principe), nu is herverdeeld in overeenstemming
met democratische waarden.
Anne L. Alstott: “Inherited wealth offers an unjustified head start for some individuals at the
expense of others.”
Boek: Voor wie is de erfenis: Schrijft over de babyboomers: Er is heel veel vermogen
overgegaan tussen generaties in de laatste jaren. De opbrengst van de successiewet levert dus
veel meer op aan de staat. Er vind veel discussie plaats. Zie krantenkoppen in de slides van
week 1.
Maatschappelijke ontwikkelingen en partijstandpunten
Onder het kopje Maatschappelijke ontwikkelingen wordt specifiek aandacht besteed
aan de standpunten van de partijen in deze verkiezingen in deze verkiezingen… en een
overzicht van de partijstandpunten ten aanzien van de erf- en schenkbelasting.
● Wendy van Eijk (VVD) stelt dat erf- en schenkbelasting geld betreft waar hard
voor gewerkt is en waar al belasting over is betaald. De vraag is of dit ook zo
is? met stilzitten wordt het geld meer waard.
● Hans Vijlbrief (D66) merkt op dat in de ideale wereld het voor het belastingtarief
niet uitmaakt aan wie de schenking wordt gedaan. Zij zeggen dus: Het moet
niet uitmaken naar wie de schenking gaat, kind, buurvrouw, verre achterneef.
● Het Verkiezingsprogramma GroenLinks - PvdA geeft aan dat gewone
erfenissen niet hoeven te worden belast, maar de belasting op de grote
erfenissen omhoog gaat.
Rechtsgronden en beginselen voor belastingheffing
Wat is nu eigenlijk de achterliggende gedachte? Wat is de rechtvaardigingsgrond voor de erf-
en schenkbelasting? → De staat heeft geld nodig.
De volgende wereldwijde beginselen worden opgesomd:
1. Budgettair aspect: De staat heeft geld nodig, en dit verkrijgen van geld staat dus
onder andere centraal. Het moet budgettair neutraal zijn, en hier moet je ook voor
rekenen. Dit speelt bij alle belastingaspecten een rol. Sommige landen gaan de
erfbelasting omhoog als er oorlogen zijn, er zit een soort verband tussen.
2. Draagkrachtbeginsel. De sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen.
Beginsel vind je ook terug in de successiewet.
3. Buitenkansbeginsel (beginsel van de bevoorrechte verkrijging). Windfall cirsium:
U doet er niets voor en u verwacht het niet, dus u moet betalen. Als u het verwacht
betaalt, u dan juist minder. Objectief: Als u iets krijgt van een ouder, valt dat te
verwachten, niet zo’n grote buitenkans. Als u iets krijgt van een buurvrouw, is dat een
grotere buitenkans en moet u dus meer betalen.
4. Sluis Gedachte: Als je iets krijgt, moet je ofwel inkomstenbelasting worden
geheven ofwel erf of schenkbelasting, want deze 3 elementen bovenstaande worden
het meest genoemd.
5. ‘’Loon naar werken’’. Als je niet werkt en wel iets krijgt, moet je ervoor betalen.
6. Beginsel van de minste pijn. Begrip geïntroduceerd door Adam Smith. Het is een
heel goed moment om toe te slaan, omdat mensen het niet echt voelen. Vaak na
executie krijgen de mensen een netto bedrag, zonder dat je er iets voor hebt gedaan.
Een moment waarop weinig weerstand wordt verwacht.
7. Wegnemen van ongelijkheden in de vermogensverdeling.
2
, 8. Eenmalige vervanging van een ontbrekende vermogensbelasting. Aan het
einde van de rit terugtrekken door erfbelasting als er geen loonbelasting of
vermogensbelasting wordt geheven.
9. Eenmalige vervanging van een vermogenswinstbelasting.
10.Prijs die betaald moet worden voor de bescherming van het instituut
‘erfrecht’. Komt uit Amerika. Er wordt iemand aangesteld om het vermogen te
verdelen. Deze procedure is langdurig en openbaar. De Trust wordt ingezet om dit te
vermijden. Er is een prijs die betaald moet worden om deze institutie te betalen.
11.Prijs die betaald moet worden voor het instituut ‘eigendom’. Er moet geld
worden betaald om ervoor te zorgen dat het eigendom beschermd moet worden, door
bijvoorbeeld organen als de politie.
12.Boete die betaald moet worden voor mogelijke belastingontduiking.
13.Gelijke kansen creëren (equal opportunies argument).
Het Boek
2 belastingen: Erfbelasting en schenkbelasting. (Vroeger zat hier ook het recht van overgang
bij, een buitenlandse belastingplicht is opgeheven, Het is afgeschaft omdat de complexiteit te
duur werd, eieren voor geld gekozen).
Erf en schenkbelasting zijn verkrijgingsbelastingen. We kijken niet naar wat iemand als
geheel achterlaat, maar naar wat iedere afzonderlijke verkrijger verkrijgt, en dat betrekken
we in de heffing. In tegenstelling tot een boedelbelasting, wordt gekeken wat je nalaat en is
de overledene eigenlijk de belastingplichtige. Wat je moet weten: Een zuivere
boedelbelasting bestaat niet, wat dat zou betekenen dat het helemaal niet uitmaakt waar het
heen gaat. In een boedelbelasting wordt toch met een schuin oog gekeken naar de verkrijger
en dan naar de partner (anglo: volledig vrijgesteld) en voor algemeen nut beogende
instellingen: die betalen in anglo ook niet. Voor de rest maakt het niet uit waar het heen gaat.
De boedel is dus belastingplichtig (ook als persoon), de boedel doet aangifte en gaat langs de
rechtbank voor de toestemming tot inkering. Vertegenwoordigd door een natuurlijk persoon.
Wat is het aanknopingspunt van de heffing, wanneer heffen we nu? Als er iemand doodgaat,
als inwoner van Nederland. Wij kijken naar de erflater, en niet naar de verkrijger. Dit is heel
raar, want we hebben een verkrijgingsbelasting. Waarom? Vroeger was het een
boedelbelasting, en keken we naar de erflater, en dit is gebleven: Dus: Als de erflater in
Nederland is overleden of een schenking doet is het belasting naar Nederlands recht.
Woonplaats
Wat is wonen? Art. 4. AWR: Waar iemand woont wordt naar de omstandigheden bepaald.
HR: Begrip is flexibel. Duurzame band van persoonlijke aard, het is niet belangrijk of de
maatschappelijke band met een ander land groter is.
Praktijk: Mensen zijn echt weg uit Nederland, maar worden ziek en komen naar Nederland
voor betere verzorging. Kijk naar objectieve feiten.
Is de woonplaats van de erflater logisch? Van Vijfeijken: Heel raar, de woonplaats van de
begiftigde (verkrijger) moet leidend worden, draagkrachtbeginsel komt tot uiting bij de
begiftigde, niet bij de erflater. Zij heeft volgens Sonneveld gelijk, maar veranderen wordt erg
ingewikkeld. Internationaal is de woonplaats van de erflater heel breed aanvaard.
Bent u het met van Vijfeijken eens: Is het reëel? Ja, de verkrijger ondergaat een verrijking en
dus heeft zij gelijk? Maar: Het is beter controleerbaar om de erflater met woonplaats als
uitgangspunt te nemen.
De successiewet is civielrechtelijk georiënteerd. “al wat u krachtens erfrecht verkrijgt.’ Er
wordt dus voor de verkrijging gekeken naar civiel recht. Zowel voor de erf als de
schenkbelasting. Het civiele recht is makkelijk te omzeilen. Je kunt dan bijvoorbeeld een
contract sluiten om het anders te regelen. De wetgever heeft onderkend dat er
ontduikingsmogelijkheden zijn en heeft de successiewet gedikt. De uitbreidingen om dit te
voorkomen zijn fictiebepalingen: de verkrijgingen niet onder het erfrecht vallen, worden ook
3
, dan ook meegenomen in het erfrecht in fiscale zin. Van Vijfeijken heeft hier heel veel over
geschreven.
Ander uitgangspunt: Nationaliteit
Als je in een ander land gaat wonen en dan alles gaat wegschenken, en vervolgens
terugkomen. Dit kan niet meer. 10-jaarstermijn: Een Nederlander die naar het buitenland
emigreert en binnen 10 jaar na overlijden komt te overlijden of een schenking doet, wordt
geacht in nederland te wonen, art. 3 lid 1 SW.
Art. 3 lid 2 SW: Als u geen Nederlander bent, en u verlaat Nederland, en u doet een
schenking binnen een jaar na het verlaten van Nederland, wordt deze belasting belast alsof u
nog in Nederland woont, en is deze naar Nederlands recht belast.
Progressies
1. Hoe verder u verwijdert bent van de erflater, hoe meer u betaalt.
2. Hoe meer je krijgt, hoe meer je betaalt
3. Hebben we niet, maar in de loop van de tijd is er meer discussie over een derde: Niet
alleen naar hoeveel je krijgt, maar wat het je als verkrijger al op het moment van de
schenking of erfenis hebt, als je al veel hebt, betaal je meer, als je minder hebt, betaal
je minder.
In Spanje heb je dit al wel. 3 redenen waarom dit niet in NL is niet gedaan:
I. Het is heel raar als 2 personen hetzelfde bedrag krijgen, en ze betalen daar
iets verschillend over (parlement gs);
II. Draagkracht is al tot uiting gebracht in de tweede progressie; en
III. Sparen wordt ontmoedigd (beetje een onzin argument).
Alstott
Wat is nou eigenlijk logisch? In het leven spelen 2 dingen een rol: keuze en kans; waar je
voor kiest en waar je geluk voor hebt. Wat je krijgt van je ouders is een kans, je hebt hier
geen vat op. Als je iets krijgt van de buurvrouw, betekent dit dat er een band is ontstaan, je
hebt de keuze gemaakt om een band te creëren. Waarom zou een kind minder betalen
vanwege de titel, tegenover iemand die zich heeft ingezet voor bijvoorbeeld een buurvrouw.
Zij draait het dus om.
Hoorcollege 2: Huwelijksvermogensrecht & Fiscaal partnerbegrip
Successiewet gaat uit van het civiele recht. Iets wat u verkrijgt krachtens erfrecht. Wat is dat?
Volgende week dieper op in. Makkelijk om aan het erfrecht te ontkomen door iets
contractueel af te spreken. Er zijn fictiebepalingen ontwikkeld waarmee fiscaalrechtelijk
bepaalde overeenkomsten worden gezien als een gift.
Als je erfrechtelijk iets gaat afwikkelen moet er worden gekeken naar het huwelijksregime
wat geld. Op grond daarvan kunnen we vaststellen hoe en wat. Alles wat de ander al heeft
blijft onbelast, daar kun je mee spelen.
Huwelijksvermogensrecht
De wettelijke regelingen inzake de gemeenschap van goederen worden onderscheiden naar
datum:
● Wettelijke algehele gemeenschap van goederen (vóór 1-1-2018): Het vermogen wat
tijdens het huwelijk wordt verkregen is gemeenschappelijk, alles van daarvoor is ook
gemeenschappelijk.
● Wettelijke beperkte gemeenschap van goederen (vanaf 1-1-2018): Het vermogen wat
tijdens het huwelijk wordt verkregen is gemeenschappelijk, alles van daarvoor blijft
privé.
● Huwelijkse voorwaarden.
4
Successiewet en estate planning: Hoorcollege 1
Historische en politieke standpunten over erfrecht en vermogen
3 grote rampen in het leven: De dood, schulden en scheidingen. Hier heb je bij
estateplanning mee te maken. De boel moet tijdig geregeld worden, zowel civielrechtelijk als
fiscaal.
Eerste cartoon slide: New England familie met hoofd van de familie die zegt: Having a fine
old name has been enough for me. → De kunst om rijk te blijven in families. Van vodde naar
rijk, en de volgende generatie verbrast de boel weer.
Gelijke kansen en vermogensongelijkheid: Rijke boomers met geld waarvan ze niet meer
weten wat ze moeten. Door belastingen of andere soorten wetgeving kun je deze ongelijkheid
minder maken. Toch zijn we nog niet gelijk, omdat er ook culturele, educatieve en medische
voorsprong achter deze ongelijkheid zit.
In estateplanning is het heel belangrijk wat de relationele verhoudingen zijn.
Wetswijziging gelijkstelt biologische kinderen aan juridische kinderen. Meerouderschap is
ook een heel belangrijk thema.
Wie mag eigenlijk erven? Art. 4:61 BW: notaris mag niet erven als hij de uiterste
wilsbeschikking afhandelt. Kunnen rechtsbetrekkingen tijdens leven verplichtingen creëren
op erfrechtelijk vlak? In Nederland kan dat niet. In andere landen kan dit wel. In Nederland
hebben wij de legitieme portie, in andere landen hebben we dit niet.
Vrijheid: In Amerika is het maken van een testament vormvrij en je kunt iedereen onterven.
Ook ongeborenen kunnen meedoen met testamenten.
De rechtvaardigheid van de heffingen
De sociale kwestie en het erfrecht 1904: Hij stelt een erfbelasting van 100%. Hij verwerpt het
gegeven van familie eigendom, overblijfsel van de feodale tijd. Hij propageert dus een heffing
van 100% omdat hij dan de verschillen gelijk kunnen worden getrokken tussen arm en rijk.
Sovjet Unie: Wet ingevoerd over erfrecht: Intestaat en testamentair erfrecht worden hierbij
afgeschaft. Bij het overlijden van de eigenaar vervalt zijn vermogen (roerend en onroerend)
en gaat het vermogen naar de staat. Dit heeft 4 jaar geduurd en daarna is men ermee
opgehouden, aangezien het elke prikkel om vermogen op te bouwen weghaalt. NU (oud
Sovjet-Unie): Gebaseerd op ons erfrecht
De presentatie bevat historische en politieke standpunten over vermogensheffing en erfrecht.
Er wordt verwezen naar een citaat uit 1 Sob. Uzak., RSFSR, No.34, punt 456, 26 april 1918,
waarin staat: "Intestaat en testamentair erfrecht wordt hierbij afgeschaft. Bij het overlijden
van de eigenaar vervalt zijn vermogen (roerend en onroerend) aan de RSFSR".
Verschillende prominenten uiten hun mening over de belasting van erfenissen:
● Theodore Roosevelt stelt dat het primaire doel moet zijn om een constantly
increasing burden te leggen op de erfenis van die "swollen fortunes" waarvan
het zeker van geen nut is voor dit land om ze te laten voortbestaan. Grote vermogens
moeten dus echt wel aangepakt worden.
● Andrew Carnegie merkt op dat door het zwaar belasten van nalatenschappen bij
overlijden de Staat haar veroordeling markeert van "the selfish millionaire’s
unworthy life". 2 belangrijke dingen:
1. Je had de robber bertrand age: Mensen die rijk zijn geworden ten koste van
anderen; en
2. De puriteinse gedachte: Ledigheid is des duivels oorkussen.
● Warren Buffet drukt de wens uit: "I want to leave my kids enough money so that
they feel they can do anything, but not so much that they can do nothing". Je geeft
1
, iemand de mogelijkheid om alles te kunnen doen, maar niet om op je luie reet te
kunnen gaan zitten.
● Anne L. Alstott van Yale Law School stelt dat geërfd vermogen een
ongerechtvaardigde voorsprong biedt voor sommige individuen ten koste van
anderen.
Er is ook een citaat opgenomen waarin wordt gesteld dat een groot deel van geërfd
vermogen, dat de spreker louter door geboorte tot een machtspositie verhief (wat in
tegenspraak is met elk democratisch principe), nu is herverdeeld in overeenstemming
met democratische waarden.
Anne L. Alstott: “Inherited wealth offers an unjustified head start for some individuals at the
expense of others.”
Boek: Voor wie is de erfenis: Schrijft over de babyboomers: Er is heel veel vermogen
overgegaan tussen generaties in de laatste jaren. De opbrengst van de successiewet levert dus
veel meer op aan de staat. Er vind veel discussie plaats. Zie krantenkoppen in de slides van
week 1.
Maatschappelijke ontwikkelingen en partijstandpunten
Onder het kopje Maatschappelijke ontwikkelingen wordt specifiek aandacht besteed
aan de standpunten van de partijen in deze verkiezingen in deze verkiezingen… en een
overzicht van de partijstandpunten ten aanzien van de erf- en schenkbelasting.
● Wendy van Eijk (VVD) stelt dat erf- en schenkbelasting geld betreft waar hard
voor gewerkt is en waar al belasting over is betaald. De vraag is of dit ook zo
is? met stilzitten wordt het geld meer waard.
● Hans Vijlbrief (D66) merkt op dat in de ideale wereld het voor het belastingtarief
niet uitmaakt aan wie de schenking wordt gedaan. Zij zeggen dus: Het moet
niet uitmaken naar wie de schenking gaat, kind, buurvrouw, verre achterneef.
● Het Verkiezingsprogramma GroenLinks - PvdA geeft aan dat gewone
erfenissen niet hoeven te worden belast, maar de belasting op de grote
erfenissen omhoog gaat.
Rechtsgronden en beginselen voor belastingheffing
Wat is nu eigenlijk de achterliggende gedachte? Wat is de rechtvaardigingsgrond voor de erf-
en schenkbelasting? → De staat heeft geld nodig.
De volgende wereldwijde beginselen worden opgesomd:
1. Budgettair aspect: De staat heeft geld nodig, en dit verkrijgen van geld staat dus
onder andere centraal. Het moet budgettair neutraal zijn, en hier moet je ook voor
rekenen. Dit speelt bij alle belastingaspecten een rol. Sommige landen gaan de
erfbelasting omhoog als er oorlogen zijn, er zit een soort verband tussen.
2. Draagkrachtbeginsel. De sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen.
Beginsel vind je ook terug in de successiewet.
3. Buitenkansbeginsel (beginsel van de bevoorrechte verkrijging). Windfall cirsium:
U doet er niets voor en u verwacht het niet, dus u moet betalen. Als u het verwacht
betaalt, u dan juist minder. Objectief: Als u iets krijgt van een ouder, valt dat te
verwachten, niet zo’n grote buitenkans. Als u iets krijgt van een buurvrouw, is dat een
grotere buitenkans en moet u dus meer betalen.
4. Sluis Gedachte: Als je iets krijgt, moet je ofwel inkomstenbelasting worden
geheven ofwel erf of schenkbelasting, want deze 3 elementen bovenstaande worden
het meest genoemd.
5. ‘’Loon naar werken’’. Als je niet werkt en wel iets krijgt, moet je ervoor betalen.
6. Beginsel van de minste pijn. Begrip geïntroduceerd door Adam Smith. Het is een
heel goed moment om toe te slaan, omdat mensen het niet echt voelen. Vaak na
executie krijgen de mensen een netto bedrag, zonder dat je er iets voor hebt gedaan.
Een moment waarop weinig weerstand wordt verwacht.
7. Wegnemen van ongelijkheden in de vermogensverdeling.
2
, 8. Eenmalige vervanging van een ontbrekende vermogensbelasting. Aan het
einde van de rit terugtrekken door erfbelasting als er geen loonbelasting of
vermogensbelasting wordt geheven.
9. Eenmalige vervanging van een vermogenswinstbelasting.
10.Prijs die betaald moet worden voor de bescherming van het instituut
‘erfrecht’. Komt uit Amerika. Er wordt iemand aangesteld om het vermogen te
verdelen. Deze procedure is langdurig en openbaar. De Trust wordt ingezet om dit te
vermijden. Er is een prijs die betaald moet worden om deze institutie te betalen.
11.Prijs die betaald moet worden voor het instituut ‘eigendom’. Er moet geld
worden betaald om ervoor te zorgen dat het eigendom beschermd moet worden, door
bijvoorbeeld organen als de politie.
12.Boete die betaald moet worden voor mogelijke belastingontduiking.
13.Gelijke kansen creëren (equal opportunies argument).
Het Boek
2 belastingen: Erfbelasting en schenkbelasting. (Vroeger zat hier ook het recht van overgang
bij, een buitenlandse belastingplicht is opgeheven, Het is afgeschaft omdat de complexiteit te
duur werd, eieren voor geld gekozen).
Erf en schenkbelasting zijn verkrijgingsbelastingen. We kijken niet naar wat iemand als
geheel achterlaat, maar naar wat iedere afzonderlijke verkrijger verkrijgt, en dat betrekken
we in de heffing. In tegenstelling tot een boedelbelasting, wordt gekeken wat je nalaat en is
de overledene eigenlijk de belastingplichtige. Wat je moet weten: Een zuivere
boedelbelasting bestaat niet, wat dat zou betekenen dat het helemaal niet uitmaakt waar het
heen gaat. In een boedelbelasting wordt toch met een schuin oog gekeken naar de verkrijger
en dan naar de partner (anglo: volledig vrijgesteld) en voor algemeen nut beogende
instellingen: die betalen in anglo ook niet. Voor de rest maakt het niet uit waar het heen gaat.
De boedel is dus belastingplichtig (ook als persoon), de boedel doet aangifte en gaat langs de
rechtbank voor de toestemming tot inkering. Vertegenwoordigd door een natuurlijk persoon.
Wat is het aanknopingspunt van de heffing, wanneer heffen we nu? Als er iemand doodgaat,
als inwoner van Nederland. Wij kijken naar de erflater, en niet naar de verkrijger. Dit is heel
raar, want we hebben een verkrijgingsbelasting. Waarom? Vroeger was het een
boedelbelasting, en keken we naar de erflater, en dit is gebleven: Dus: Als de erflater in
Nederland is overleden of een schenking doet is het belasting naar Nederlands recht.
Woonplaats
Wat is wonen? Art. 4. AWR: Waar iemand woont wordt naar de omstandigheden bepaald.
HR: Begrip is flexibel. Duurzame band van persoonlijke aard, het is niet belangrijk of de
maatschappelijke band met een ander land groter is.
Praktijk: Mensen zijn echt weg uit Nederland, maar worden ziek en komen naar Nederland
voor betere verzorging. Kijk naar objectieve feiten.
Is de woonplaats van de erflater logisch? Van Vijfeijken: Heel raar, de woonplaats van de
begiftigde (verkrijger) moet leidend worden, draagkrachtbeginsel komt tot uiting bij de
begiftigde, niet bij de erflater. Zij heeft volgens Sonneveld gelijk, maar veranderen wordt erg
ingewikkeld. Internationaal is de woonplaats van de erflater heel breed aanvaard.
Bent u het met van Vijfeijken eens: Is het reëel? Ja, de verkrijger ondergaat een verrijking en
dus heeft zij gelijk? Maar: Het is beter controleerbaar om de erflater met woonplaats als
uitgangspunt te nemen.
De successiewet is civielrechtelijk georiënteerd. “al wat u krachtens erfrecht verkrijgt.’ Er
wordt dus voor de verkrijging gekeken naar civiel recht. Zowel voor de erf als de
schenkbelasting. Het civiele recht is makkelijk te omzeilen. Je kunt dan bijvoorbeeld een
contract sluiten om het anders te regelen. De wetgever heeft onderkend dat er
ontduikingsmogelijkheden zijn en heeft de successiewet gedikt. De uitbreidingen om dit te
voorkomen zijn fictiebepalingen: de verkrijgingen niet onder het erfrecht vallen, worden ook
3
, dan ook meegenomen in het erfrecht in fiscale zin. Van Vijfeijken heeft hier heel veel over
geschreven.
Ander uitgangspunt: Nationaliteit
Als je in een ander land gaat wonen en dan alles gaat wegschenken, en vervolgens
terugkomen. Dit kan niet meer. 10-jaarstermijn: Een Nederlander die naar het buitenland
emigreert en binnen 10 jaar na overlijden komt te overlijden of een schenking doet, wordt
geacht in nederland te wonen, art. 3 lid 1 SW.
Art. 3 lid 2 SW: Als u geen Nederlander bent, en u verlaat Nederland, en u doet een
schenking binnen een jaar na het verlaten van Nederland, wordt deze belasting belast alsof u
nog in Nederland woont, en is deze naar Nederlands recht belast.
Progressies
1. Hoe verder u verwijdert bent van de erflater, hoe meer u betaalt.
2. Hoe meer je krijgt, hoe meer je betaalt
3. Hebben we niet, maar in de loop van de tijd is er meer discussie over een derde: Niet
alleen naar hoeveel je krijgt, maar wat het je als verkrijger al op het moment van de
schenking of erfenis hebt, als je al veel hebt, betaal je meer, als je minder hebt, betaal
je minder.
In Spanje heb je dit al wel. 3 redenen waarom dit niet in NL is niet gedaan:
I. Het is heel raar als 2 personen hetzelfde bedrag krijgen, en ze betalen daar
iets verschillend over (parlement gs);
II. Draagkracht is al tot uiting gebracht in de tweede progressie; en
III. Sparen wordt ontmoedigd (beetje een onzin argument).
Alstott
Wat is nou eigenlijk logisch? In het leven spelen 2 dingen een rol: keuze en kans; waar je
voor kiest en waar je geluk voor hebt. Wat je krijgt van je ouders is een kans, je hebt hier
geen vat op. Als je iets krijgt van de buurvrouw, betekent dit dat er een band is ontstaan, je
hebt de keuze gemaakt om een band te creëren. Waarom zou een kind minder betalen
vanwege de titel, tegenover iemand die zich heeft ingezet voor bijvoorbeeld een buurvrouw.
Zij draait het dus om.
Hoorcollege 2: Huwelijksvermogensrecht & Fiscaal partnerbegrip
Successiewet gaat uit van het civiele recht. Iets wat u verkrijgt krachtens erfrecht. Wat is dat?
Volgende week dieper op in. Makkelijk om aan het erfrecht te ontkomen door iets
contractueel af te spreken. Er zijn fictiebepalingen ontwikkeld waarmee fiscaalrechtelijk
bepaalde overeenkomsten worden gezien als een gift.
Als je erfrechtelijk iets gaat afwikkelen moet er worden gekeken naar het huwelijksregime
wat geld. Op grond daarvan kunnen we vaststellen hoe en wat. Alles wat de ander al heeft
blijft onbelast, daar kun je mee spelen.
Huwelijksvermogensrecht
De wettelijke regelingen inzake de gemeenschap van goederen worden onderscheiden naar
datum:
● Wettelijke algehele gemeenschap van goederen (vóór 1-1-2018): Het vermogen wat
tijdens het huwelijk wordt verkregen is gemeenschappelijk, alles van daarvoor is ook
gemeenschappelijk.
● Wettelijke beperkte gemeenschap van goederen (vanaf 1-1-2018): Het vermogen wat
tijdens het huwelijk wordt verkregen is gemeenschappelijk, alles van daarvoor blijft
privé.
● Huwelijkse voorwaarden.
4
