Samenvatting Biologie VIVO 2 VWO hoofdstuk 2 Inzoomen

Biologie samenvatting H2 Inzoomen
Organen zijn delen in je lichaam die een specifieke
functie hebben. Vb hart, maag, longen, hersenen.
Hersenen hebben meerdere functies. Ook je huid is
een orgaan, je grootste orgaan en heeft als functie
het beschermen van de rest van je lichaam.

Orgaanstelsel = als organen samenwerken om
een bepaalde taak uit te voeren. Er zijn 11
orgaanstelsels:

 Het bloedvatenstelsel vervoert bloed door
het lichaam.
 Het ademhalingsstelsel neemt zuurstof op
en scheidt koolstofdioxide uit.
 Het spijsverteringsstelsel verteert
voedsel.
 Het uitscheidingsstelsel filtert afvalstoffen uit het bloed en scheidt deze
uit.
 Het zintuigstelsel neemt de omgeving waar.
 Het zenuwstelsel verwerkt informatie uit de zintuigen en stuurt het
lichaam aan.
 Het beenderenstelsel (skelet) geeft vorm en stevigheid aan het lichaam.
 Het spierstelsel zorgt samen met het skelet ervoor dat je kunt bewegen.
 Het voortplantingsstelsel zorgt ervoor dat het lichaam nakomelingen
kan krijgen.
 Het hormoonstelsel regelt de werking van andere organen en
orgaanstelsels.
 Het lymfevatenstelsel regelt de afweer.

,Andere organismen hebben ook orgaanstelsels maar die werken soms iets
anders. De koe heeft 1 maag die uit 4 delen bestaat.

Soms hebben organismen organen die mensen niet hebben; vissen hebben
kieuwen ipv longen om zuurstof binnen te krijgen. Of organismen die
orgaanstelsels missen die mensen wel hebben. Wormen hebben geen
ademhalingsstelsel, ze ademen via de huid. Sponzen hebben helemaal geen
organen.

Ook planten en schimmels hebben organen en orgaanstelsels. Veel planten
hebben een vatenstelsel waarmee ze voedingsstoffen door hun lichaam
vervoeren. Planten hebben ook organen waarmee ze zich voortplanten: bloemen.
Paddenstoelen zijn ook organen, namelijk organen waarmee veel soorten
schimmels zich voortplanten.

Je kunt op verschillende manieren inzoomen op een lichaam:

- Nauwkeurig tekenen
- Een torso in en uit elkaar halen

Weten hoe iets van binnen eruit ziet kan met:

- Bij een lengtedoorsnede snijd je een organisme of voorwerp in de lengte
door
- Bij een dwarsdoorsnede snijd je een organisme of voorwerp dwars door

Artsen gebruiken verschillende manieren om in het lichaam te kijken:

- Röntgenonderzoek, waarbij röntgenstralen door het lichaam heengaan.
Bot en kraakbeen houden de röntgenstraling tegen en zijn daardoor te
zien.
- Echografie, waarbij geluidsgolven door de lichaamsweefsels worden
teruggekaatst en daarna worden omgezet in videobeeld
- MRI-scan, waarbij beelden worden gemaakt met behulp van een sterk
magneetveld en radiogolven

, Elk orgaan bestaat uit verschillende weefsels. Een weefsel is een groep cellen
die er allemaal hetzelfde uitzien en hetzelfde doen. Samen zorgen de weefsels
ervoor dat het orgaan goed werkt.

4 typen weefsels: Het dekweefsel beschermt, het spierweefsel zorgt voor de
beweging, het zenuwweefsel stuurt signalen naar de weefsels en het
steunweefsel zorgt voor de stevigheid.
In sommige organen, bijvoorbeeld de maag en de neus, heeft dekweefsel ook
een andere functie. Daar produceert het dekweefsel bepaalde stoffen om het
orgaan goed te laten werken. In de maag is dat maagsap, in de neus is dat slijm.

Bij een hart (functie is bloed door het lichaam pompen) werkt het als volgt:

 Het dekweefsel zit aan de
buitenkant en beschermt het
orgaan.
 Het spierweefsel zorgt voor de
pompbeweging van het hart.
 Het zenuwweefsel geeft signalen
aan het spierweefsel, zodat het
zich samentrekt.
 Het steunweefsel geeft
stevigheid, zodat de andere
hartweefsels op hun plek blijven.



Weefsels bestaan weer uit cellen, de bouwstenen van een weefsel. Cellen in een
weefsel hebben allemaal dezelfde vorm. Die vorm past het best bij de functie
van het weefsel. In een aantal weefsels zit er een stof tussen de cellen. Dat is de
tussencelstof. Tussencelstof draagt bij aan de functie van het weefsel.
Botweefsel heeft tussencelstof met veel kalk, waardoor het bot heel hard is. In
kraakbeen is de tussencelstof stevig en toch soepel. Kraakbeen zit bijvoorbeeld
aan het uiteinde van botten. Het kraakbeen heeft daar een glad oppervlak,
waardoor de botten goed heen en weer kunnen bewegen.
Bindweefsel heeft een nog zachtere tussencelstof met meer of minder stevige
vezels (collageen). In en om elk orgaan ligt bindweefsel. Binnenin het orgaan is
bindweefsel zacht en beweeglijk. Rondom een orgaan vormt bindweefsel een
stevige, soepele laag.
In bloedweefsel bestaat de tussencelstof grotendeels uit water, waardoor
bloedcellen vrij door het bloedvatenstelsel kunnen stromen.

Elke cel heeft een eigen functie en locatie; zoals een spiercel, bloedcel, huidcel.
Elke cel in je lichaam is de kleinst mogelijke levende eenheid. Een levende cel
vertoont levenskenmerken. De cel kan namelijk ademen, zich voeden,
afvalstoffen afgeven, waarnemen, reageren, voortplanten (= delen) en groeien.
Als je nog verder inzoomt, bekijk je de cel vanbinnen. Dan kun je de
levenskenmerken niet meer waarnemen. Je ontdekt dan de delen waaruit de cel