Werken met netwerken
1. Inleiding
Er is altijd sprake van ‘invloed’ van het netwerk binnen het hulpverleningsproces.
1.1 Actuele context
100j geleden in defect paradigma werden mensen met beperking uit hun
omgeving gehaald in instituten geplaatst. Hierdoor geen zicht op familie en geen
zicht op hun rol.
In 1970, ontwikkelingsparadigma merken ze dat personen met beperking wel
mogelijkheden hebben en bieden ze maximale ontwikkelingskansen.
Bij het burgerschapsparadigma is iedereen welkom binnen de samenleving.
Iedereen heeft eigen mogelijkheden en eigen verantwoordelijkheden.
1.2 Het begrip netwerk
Met netwerk komt men los van het kerngezin en ga je ruimer kijken naar wie
allemaal in het leven van de cliënt een bepaalde rol opneemt of zou kunnen
opnemen.
Hendrickx (1997)
Een sociaal netwerk is een groep mensen met wie één persoon min of
meer duurzame banden onderhoudt voor de vervulling van noodzakelijke
levensbehoeften. (Praktische hulp, emotionele steun, ontspannende
activiteiten,… (Quality of Life))
Van Gennep (1999)
‘het hebben en behouden van een netwerk is één van de belangrijkste
pijlers voor de begeleiding van personen met een beperking of personen
die in een moeilijke situatie verkeren.’
Men komt los van het kerngezin en kijkt wie allemaal in het leven van een
cliënt een bepaalde rol opneemt of zou kunnen opnemen.
Exosysteem is heel belangrijk: Mensen die je zelf niet kent kunnen ook veel
invloed hebben. Bv: ouders die over kinderen praten en info delen over kinderen
en thuis ook doorvertellen.
! Systeemtheoretische benadering:
o Zeggen wat je ziet, beschrijving geven, niet oordelen over situaties.
o Vanuit verschillende brillen kijken met aandacht voor:
Verbreden/verdiepen, samenwerken met de context en
handelen in partnerschap (bv eetstoornis: gezinnen samen
zetten met zelfde probleem, verbinding opzoeken)
Invloed/effect, door oorzaak-gevolg verband om te buigen
naar ‘circulair verband’ (bv depressie binnen gezin: luisteren
wat ze nodig hebben ipv tips geven)
, Inzet, meestal uit zorg dat mensen dit doen (bv vader met
zweepje, vroeger ook zo opgevoed en had goed leven dus
doorzetten) (film Ponette)
TIPS: - Misbruik altijd op tafel leggen en niet goedkeuren. Vragen van waar dit
komt.
- Onderscheid proberen maken tussen persoon en gedrag. “Help mij te
begrijpen van waar het gedrag komt.”
Het in kaart brengen en visualiseren is het netwerk is de eerste stap als je het
netwerk wil betrekken. Ecogram, sociogram, genogram of netwerkcirkels.
In het boek “netwerken van mensen met een verstandelijke handicap” geven de
auteurs (Smet en Gennep) een vijftal activiteiten of strategieën om dit aan te
pakken, samengevat onder RADIOU:
Reanimeren van het netwerk: vervaagd contact nieuw leven inblazen of
een bestaand voorspelbaar contact nieuwe impuls geven (bv vroegere
vrienden terug opzoeken na NAH, vroegere hobby’s, geen zaken laten
doen waar ze geen interesse in hebben)
Activeren van het netwerk: kwaliteiten inzetten van netwerk lid en
cliënt en/of betrokkenheid tussen beide vergroten(bv nm naar voetbal
meegaan door zelfde interesse, sterktes binnen netwerk zoeken en in kaart
brengen)
Deblokkeren van netwerk: verstoringen in het netwerk bespreken en
bemiddelen, praktische of emotionele blokkades opheffen (bv geen
vervoer beschikbaar, niet voldoende centen zo veel mogelijk proberen
wegwerken, 2x CO voor gescheiden ouders)
Intensiveren van netwerk: contacten verdiepen of voorrang geven aan
diepgaande contacten of ook een intieme relatie met iemand willen
aangaan. (bv verjaardagskalender voor cliënt en kaartjes versturen begl
zorgt voor juiste moment, zorgen voor gezellige ruimte voor ontmoeting)
Onderhouden van het netwerk: energie besteden aan de relatie tussen
netwerk lid en cliënt (bv regelmatig bellen, afspreken, wij hen aan het werk
zetten of zelf initiatief nemen, ik wekelijks bellen ouders)
Uitbreiden van het netwerk: vaak een noodzakelijke stap (bv kijken wie
ja in netwerk kan toevoegen, aan ons om ogen open te trekken en
betrekken of koppelen aan elkaar, constant exosysteem in vizier om
netwerk uit te breiden)
2. Basishouding bij het werken met netwerken
2.1 Empowerment
= Geen éénduidige definitie. Een kader dat, samen met de onderliggende
waarden en principes, ons denken en handelen aanstuurt.
‘Empowerment is een proces van versterking waarbij individuen, organisaties
en gemeenschappen greep krijgen op hun eigen situatie en omgeving en
dit via een verwerven van controle, het aanscherpen van een kritisch bewustzijn
en het stimuleren van participatie.’
, Kort: preventief versterken, autonomie, nieuwsgierig, talenten, energie, vrije
keuze.
Power from within: zelfvertrouwen, zelfzekerheid, kritische bewustwording in
het netwerk
Power with: door de sociale steun van de omgeving, de context van de context
Power to: om invloed uit te oefenen op samenlevingsniveau (vb. groep van
mensen in armoede)
Verschil tussen empowerment en krachtgericht werken is !
Heel vaak heeft netwerk alleen maar negatieve ervaringen meegemaakt
waardoor krachtgericht werken heel moeilijk wordt ! meegaan in proces, heeft
tijd nodig.
2.2 Klant is koning?
Rekening houden met wat de cliënt vraagt, impliceert niet dat alles klakkeloos
nagestreefd wordt.
WEL: respectvolle houding, ‘vraag achter de vraag’ beluisteren, onderhandeld
‘mandaat’
De begeleider evolueert
Nadruk op de kracht i.p.v. de tekortkomingen
Constructieve manier van werken die invloedsbesef vergroot
waardigheid behouden & meer greep en controle op eigen leven
Cliënt en cliëntsysteem: ervaringsdeskundig en volwaardige partner.
Basishouding = vergroten en versterken van cliënt en het netwerk
3. De Sociaal netwerkenmethodiek van Maria Scheffers
3.1 Inleiding
De sociale netwerkmethodiek = Stelt begeleiders in staat om op doelgerichte,
planmatige, procesmatige en systematische wijze samen met de cliënt zijn
netwerkwerk zichtbaar te maken, in kaart te brengen en te analyseren, om daar
vervolgens, wederom met de cliënt, een traject op uit te zetten.
Doelgericht In kaart brengen, versterken van het netwerk, regie over zijn eigen
leven (terug) te krijgen.
Verloopt min of meer in fasen waarbij de interactie tussen cliënt en begeleider er
als volgt uitziet:
- Cliënt heeft in hulpverleningsproces de leidende rol waardoor de
hulpverlening een coproductie wordt: cliënt bepaalt inhoud en begeleider
creëert de juiste voorwaarden en begeleidt proces
- Begeleider sluit aan op de leef- en belevingswereld van cliënt
- Begeleider zet zijn eigen sterke kanten, kwaliteiten en vaardigheden in bij
het werken met deze methodiek.
1. Inleiding
Er is altijd sprake van ‘invloed’ van het netwerk binnen het hulpverleningsproces.
1.1 Actuele context
100j geleden in defect paradigma werden mensen met beperking uit hun
omgeving gehaald in instituten geplaatst. Hierdoor geen zicht op familie en geen
zicht op hun rol.
In 1970, ontwikkelingsparadigma merken ze dat personen met beperking wel
mogelijkheden hebben en bieden ze maximale ontwikkelingskansen.
Bij het burgerschapsparadigma is iedereen welkom binnen de samenleving.
Iedereen heeft eigen mogelijkheden en eigen verantwoordelijkheden.
1.2 Het begrip netwerk
Met netwerk komt men los van het kerngezin en ga je ruimer kijken naar wie
allemaal in het leven van de cliënt een bepaalde rol opneemt of zou kunnen
opnemen.
Hendrickx (1997)
Een sociaal netwerk is een groep mensen met wie één persoon min of
meer duurzame banden onderhoudt voor de vervulling van noodzakelijke
levensbehoeften. (Praktische hulp, emotionele steun, ontspannende
activiteiten,… (Quality of Life))
Van Gennep (1999)
‘het hebben en behouden van een netwerk is één van de belangrijkste
pijlers voor de begeleiding van personen met een beperking of personen
die in een moeilijke situatie verkeren.’
Men komt los van het kerngezin en kijkt wie allemaal in het leven van een
cliënt een bepaalde rol opneemt of zou kunnen opnemen.
Exosysteem is heel belangrijk: Mensen die je zelf niet kent kunnen ook veel
invloed hebben. Bv: ouders die over kinderen praten en info delen over kinderen
en thuis ook doorvertellen.
! Systeemtheoretische benadering:
o Zeggen wat je ziet, beschrijving geven, niet oordelen over situaties.
o Vanuit verschillende brillen kijken met aandacht voor:
Verbreden/verdiepen, samenwerken met de context en
handelen in partnerschap (bv eetstoornis: gezinnen samen
zetten met zelfde probleem, verbinding opzoeken)
Invloed/effect, door oorzaak-gevolg verband om te buigen
naar ‘circulair verband’ (bv depressie binnen gezin: luisteren
wat ze nodig hebben ipv tips geven)
, Inzet, meestal uit zorg dat mensen dit doen (bv vader met
zweepje, vroeger ook zo opgevoed en had goed leven dus
doorzetten) (film Ponette)
TIPS: - Misbruik altijd op tafel leggen en niet goedkeuren. Vragen van waar dit
komt.
- Onderscheid proberen maken tussen persoon en gedrag. “Help mij te
begrijpen van waar het gedrag komt.”
Het in kaart brengen en visualiseren is het netwerk is de eerste stap als je het
netwerk wil betrekken. Ecogram, sociogram, genogram of netwerkcirkels.
In het boek “netwerken van mensen met een verstandelijke handicap” geven de
auteurs (Smet en Gennep) een vijftal activiteiten of strategieën om dit aan te
pakken, samengevat onder RADIOU:
Reanimeren van het netwerk: vervaagd contact nieuw leven inblazen of
een bestaand voorspelbaar contact nieuwe impuls geven (bv vroegere
vrienden terug opzoeken na NAH, vroegere hobby’s, geen zaken laten
doen waar ze geen interesse in hebben)
Activeren van het netwerk: kwaliteiten inzetten van netwerk lid en
cliënt en/of betrokkenheid tussen beide vergroten(bv nm naar voetbal
meegaan door zelfde interesse, sterktes binnen netwerk zoeken en in kaart
brengen)
Deblokkeren van netwerk: verstoringen in het netwerk bespreken en
bemiddelen, praktische of emotionele blokkades opheffen (bv geen
vervoer beschikbaar, niet voldoende centen zo veel mogelijk proberen
wegwerken, 2x CO voor gescheiden ouders)
Intensiveren van netwerk: contacten verdiepen of voorrang geven aan
diepgaande contacten of ook een intieme relatie met iemand willen
aangaan. (bv verjaardagskalender voor cliënt en kaartjes versturen begl
zorgt voor juiste moment, zorgen voor gezellige ruimte voor ontmoeting)
Onderhouden van het netwerk: energie besteden aan de relatie tussen
netwerk lid en cliënt (bv regelmatig bellen, afspreken, wij hen aan het werk
zetten of zelf initiatief nemen, ik wekelijks bellen ouders)
Uitbreiden van het netwerk: vaak een noodzakelijke stap (bv kijken wie
ja in netwerk kan toevoegen, aan ons om ogen open te trekken en
betrekken of koppelen aan elkaar, constant exosysteem in vizier om
netwerk uit te breiden)
2. Basishouding bij het werken met netwerken
2.1 Empowerment
= Geen éénduidige definitie. Een kader dat, samen met de onderliggende
waarden en principes, ons denken en handelen aanstuurt.
‘Empowerment is een proces van versterking waarbij individuen, organisaties
en gemeenschappen greep krijgen op hun eigen situatie en omgeving en
dit via een verwerven van controle, het aanscherpen van een kritisch bewustzijn
en het stimuleren van participatie.’
, Kort: preventief versterken, autonomie, nieuwsgierig, talenten, energie, vrije
keuze.
Power from within: zelfvertrouwen, zelfzekerheid, kritische bewustwording in
het netwerk
Power with: door de sociale steun van de omgeving, de context van de context
Power to: om invloed uit te oefenen op samenlevingsniveau (vb. groep van
mensen in armoede)
Verschil tussen empowerment en krachtgericht werken is !
Heel vaak heeft netwerk alleen maar negatieve ervaringen meegemaakt
waardoor krachtgericht werken heel moeilijk wordt ! meegaan in proces, heeft
tijd nodig.
2.2 Klant is koning?
Rekening houden met wat de cliënt vraagt, impliceert niet dat alles klakkeloos
nagestreefd wordt.
WEL: respectvolle houding, ‘vraag achter de vraag’ beluisteren, onderhandeld
‘mandaat’
De begeleider evolueert
Nadruk op de kracht i.p.v. de tekortkomingen
Constructieve manier van werken die invloedsbesef vergroot
waardigheid behouden & meer greep en controle op eigen leven
Cliënt en cliëntsysteem: ervaringsdeskundig en volwaardige partner.
Basishouding = vergroten en versterken van cliënt en het netwerk
3. De Sociaal netwerkenmethodiek van Maria Scheffers
3.1 Inleiding
De sociale netwerkmethodiek = Stelt begeleiders in staat om op doelgerichte,
planmatige, procesmatige en systematische wijze samen met de cliënt zijn
netwerkwerk zichtbaar te maken, in kaart te brengen en te analyseren, om daar
vervolgens, wederom met de cliënt, een traject op uit te zetten.
Doelgericht In kaart brengen, versterken van het netwerk, regie over zijn eigen
leven (terug) te krijgen.
Verloopt min of meer in fasen waarbij de interactie tussen cliënt en begeleider er
als volgt uitziet:
- Cliënt heeft in hulpverleningsproces de leidende rol waardoor de
hulpverlening een coproductie wordt: cliënt bepaalt inhoud en begeleider
creëert de juiste voorwaarden en begeleidt proces
- Begeleider sluit aan op de leef- en belevingswereld van cliënt
- Begeleider zet zijn eigen sterke kanten, kwaliteiten en vaardigheden in bij
het werken met deze methodiek.
