Mondzorgplan
METHODISCH WERKEN IN DE GEZONDHEIDSZORG (BOEKJE)
Betaalbaar en kwaliteitsvol zorgsysteem. Vormen van bekwame, invoelende en geëngageerde zorgverleners. Belangrijk dat alle
soorten zorgverleners dezelfde taal, visie, context en methologie hebben.
Inleiding
Als zorgverlener maak je een verschil in het leven en omgeving van een zorgvrager. De zorgvrager verwacht een
kwalitatieve oplossing, op maat van de zorgverlener.
Wat is mondzorgplan?
Een plan dat is opgesteld door een tandarts/mondhygiënist om de mondzorgbehandeling en -zorg voor een patiënt te
organiseren. Het is een individueel plan dat is afgestemd op de specifieke behoeften en de mondgezondheidstoestand
van de patiënt.
à Het kan verschillende aspecten omvatten zoals:
1. Preventieve maatregelen = advies over mondhygiëne, instructies tandenpoetsen, bespreken
voedingsgewoontes, …
2. Behandelingsstappen = specifieke behandeling om de mondproblemen te behandelen
3. Controleafspraken = schema voor regelmatige controleafspraken
4. Mondzorgadvies = hoe mondgezondheid thuis verbeteren
à Bedoeld om de patiënt te begeleiden bij het behalen en behouden van een goede mondgezondheid.
DOEL = mondzorgtraject om een gezond mondmilieu te verkrijgen, te handhaven en te bevorderen.
EIGENSCHAPPEN:
o Individueel = persoonlijkheid, leeftijd, verwachtingen/wensen, eet- en drinkgewoonten, …
o Holistisch = mentaal, emotioneel, fysisch, sociaal, omgevingsfactoren, … = kijken naar hoe alles samenhangt
o Patiëntgericht = patiënt staat centraal, keuzes respecteren, … à “Informed consent”
Wat is ‘methodisch werken’ in de gezondheidszorg?
Het gesystematiseerd en overwogen te werk gaan om een bepaald doel te bereiken. Het is een voorwaarde om
kwaliteitsvol zorg te verlenen en concretiseert zich in een strategie die ervaren zorgverleners hanteren.
Methodisch werken impliceert het integreren van theorie en praktijk, het toepassen van methoden en naderhand
kritisch reflecteren.
à Doelgericht, bewust (bewust van e]ecten), systematisch (stap-voor-stap) & procesmatig.
Zorgvraag staat centraal
Een methode = weldoordachte manier van handelen om een bepaald doel te bereiken of probleem op te lossen.
Methodiek = een hele reeks methode = een systematisch, toetsbaar samenhangend geheel
Methodologie = de wetenschap van de methodiek
Zorgvraag = klacht, hulpvraag, probleem, …
Zorgverlener = therapeut, hulpverlener, deskundige, professional, …
Zorgvrager = cliënt, patiënt, bewoner, …
1
,H1: inleiding in de gezondheidszorg
1.1 Gezondheidszorgsysteem
Definitie = “Diensten verstrekt door een beroepsbeoefenaar met het oog op het
bevorderen, vaststellen, herstellen of verbeteren van de gezondheidstoestand van een
patiënt en om de patiënt bij het sterven te begeleiden EN om het uiterlijk van een
patiënt om esthetische redenen te veranderen.”
OF andere definitie = “het geheel van activiteiten dat als rechtstreeks doel heeft de
gezondheid te bevorderen, te herstellen en te behouden.”
à Goed werkend gezondheidszorgsysteem = goede resultaten voor zowel voor
gezonde als zieke mensen
1.2 Gezond VS ziek
Ziek à je kan een ziekte hebben (objectief), of zijn (subjectief).
“Ziek zijn” is een subjectieve ervaring en de betekenis die het individu eraan geeft. Het gaat om perspectief. Gevoel dat
iets hapert.
Zelfzorg = Adequaat zorgen voor de eigen lichamelijke en geestelijke gezondheid. vb: iemand voelt zich ziek en neemt
een geneesmiddel zonder medicatie. à Als de zelfzorg niet de gewenste resultaten levert, zoek je professionele hulp.
Reguliere zorg = arts/tandarts/paramedicus
Alternatieve/complementaire zorg = er bestaan weinig wetenschappelijk bewijs
1.3 Cure, care & gezondheidsbevordering
Hebben als doel de genezing en verzorging, maar ook het bevorderen van de gezondheid.
Zorgsector = alle professionele aanbieders van zorg gericht op genezing of op langdurige zorg of verzorging.
o Cure/curatieve zorg
Gericht op onderzoek, diagnosticeren en behandelen van ziekte/aandoening met genezing als doel.
Zowel fysisch als psychologisch herstel. Kortdurend, bekostigd door sociale zekerheid, eerstelijns zorg.
o Care
Gericht op langdurige verzorging, revalidatie, complicaties van ziekten en ondersteunen van levenskwaliteit.
Langer dan 1 jaar, bestemd voor mensen met beperking, chronische zieken en ouderen.
o Gezondheidsbevordering
Ziektepreventie, gezondheidspromotie en gezondheidsbescherming.
o Ziektepreventie: voorkomen van een ziekte, aandoening wordt onderverdeeld naar de fase waarin de
ziekte zich bevindt.
1. Primaire = specifiek aandoening/ziekte voorkomen bij gezonde mensen. VB: vaccinatie
2. Secundaire = kans op ziekte, vroegtijdig opsporen en tijdig ingrijpen. VB: advies van duimzuigen
3. Tertiair = er is al een ziekte of stoornis aanwezig. Gevolgen beperken. VB: diabetespatiënt
o Gezondheidspromotie
Proces waarbij men probeert de gezondheidstoestand van een groep mensen te verbeteren zonder
individuele benadering. Poging tot gedragsbeïnvloeding. VB:
o Gezondheidsbescherming
Bescherming van individuen tegen schadelijke invloeden. VB: verbetering arbeidsomstandigheden
1.4 Toegankelijkheid van de zorg
Principe van echelonnering = toegankelijkheid van de zorg
- Nuldelijnszorg
Zorg voordat mensen gezondheidsklachten of hulpvraag hebben. Preventieve zorg. Zorg van vrijwilligers en
mantelzorgers. Mantelzorg zijn mensen uit de directe omgeving van personen, die chronische
gezondheidsproblemen, die praktische en emotionele steun gaan bieden. Ze worden niet betaald.
- Eerstelijnszorg
Direct toegankelijk. Aan huis of in de directe omgeving. Professionals; huisarts, vroedvrouw, spoeddiensten
- Tweedelijnszorg
Specialistische zorg, gezondheidsproblemen die meer expertise vereisen. Vaak gepaard met een opname.
- Derdelijnszorg
Universitaire ziekenhuizen. Zelfde als een normaal ziekenhuis, alleen wordt er meer onderzocht. Behandelt
ook ziekten die een heel gespecialiseerde behandeling vereisen. Verbonden aan Geneeskunde Faculteit.
2
, H2: Evoluties en trends in de gezondheidszorg en maatschappij
2.1 De gezondheidszorg komt budgettair onder druk te staan
Vermindering van het beschikbare budget à gevolg: zorgprocessen moeten anders georganiseerd worden.
Daardoor zijn, creativiteit, innovatie en digitalisering belangrijk om kwaliteitsvolle zorg te blijven verlenen.
2.2 Deïnstitutionalisering
Zo lang mogelijk thuis blijven wonen. De zorgt wordt hierdoor meer en meer in de 1ste lijn verleend.
2.3 Chronische zorg
We worden geconfronteerd met een ouder wordende populatie. Toename aan chronische ziekten
2.4 Een inclusieve samenleving
Defectmodel à duidelijk verschil tussen personen met een beperking en personen zonder beperking. (1945-1970)
Integratiemodel à personen met een beperking zich aanpast aan de norm. Personen meet een beperking zijn nog
steeds een aparte groep binnen de groep. De zij-groep moet zich aanpassen aan de wij-groep. (1990)
Burgerschapsmodel/ondersteuningsmodel à de omgeving past zich aan aan de personen met een beperking.
2.5 Zorg- en ondersteuningsnoden veranderen
Meer inzet nodig op samenwerking. Zorgverstrekkers van verschillende disciplines beter op elkaar afstemmen, voor een
betere samenwerking en zorg voor de patiënt. De cliënt is meer dan het probleem.
2.6 Van paternalisme naar autonomie en participatie
Paternalisme = beslissingen worden niet genomen door het individu.
Autonomie = persoonlijke vrijheid, waarbij een persoon zelf beslissingen kan maken op basis van zijn/haar voorkeuren.
Participatie = iemands deelname aan de maatschappij. Het is opgebouwd uit de levensdomeinen leren en toepassen
van kennis, algemene taken en eisen, communicatie, mobiliteit, …
àDoor de verschuiving van paternalisme naar autonomie, wordt de cliënt expert over zijn eigen situatie.
2.7 Gezondheidszorgbeleid
Maatschappelijke evoluties zorgen voor een verandering in visie op gezondheid.
Paradigma = blik op de werkelijkheid à wanneer die werkelijkheid verandert, spreken we van paradigmashift.
3
METHODISCH WERKEN IN DE GEZONDHEIDSZORG (BOEKJE)
Betaalbaar en kwaliteitsvol zorgsysteem. Vormen van bekwame, invoelende en geëngageerde zorgverleners. Belangrijk dat alle
soorten zorgverleners dezelfde taal, visie, context en methologie hebben.
Inleiding
Als zorgverlener maak je een verschil in het leven en omgeving van een zorgvrager. De zorgvrager verwacht een
kwalitatieve oplossing, op maat van de zorgverlener.
Wat is mondzorgplan?
Een plan dat is opgesteld door een tandarts/mondhygiënist om de mondzorgbehandeling en -zorg voor een patiënt te
organiseren. Het is een individueel plan dat is afgestemd op de specifieke behoeften en de mondgezondheidstoestand
van de patiënt.
à Het kan verschillende aspecten omvatten zoals:
1. Preventieve maatregelen = advies over mondhygiëne, instructies tandenpoetsen, bespreken
voedingsgewoontes, …
2. Behandelingsstappen = specifieke behandeling om de mondproblemen te behandelen
3. Controleafspraken = schema voor regelmatige controleafspraken
4. Mondzorgadvies = hoe mondgezondheid thuis verbeteren
à Bedoeld om de patiënt te begeleiden bij het behalen en behouden van een goede mondgezondheid.
DOEL = mondzorgtraject om een gezond mondmilieu te verkrijgen, te handhaven en te bevorderen.
EIGENSCHAPPEN:
o Individueel = persoonlijkheid, leeftijd, verwachtingen/wensen, eet- en drinkgewoonten, …
o Holistisch = mentaal, emotioneel, fysisch, sociaal, omgevingsfactoren, … = kijken naar hoe alles samenhangt
o Patiëntgericht = patiënt staat centraal, keuzes respecteren, … à “Informed consent”
Wat is ‘methodisch werken’ in de gezondheidszorg?
Het gesystematiseerd en overwogen te werk gaan om een bepaald doel te bereiken. Het is een voorwaarde om
kwaliteitsvol zorg te verlenen en concretiseert zich in een strategie die ervaren zorgverleners hanteren.
Methodisch werken impliceert het integreren van theorie en praktijk, het toepassen van methoden en naderhand
kritisch reflecteren.
à Doelgericht, bewust (bewust van e]ecten), systematisch (stap-voor-stap) & procesmatig.
Zorgvraag staat centraal
Een methode = weldoordachte manier van handelen om een bepaald doel te bereiken of probleem op te lossen.
Methodiek = een hele reeks methode = een systematisch, toetsbaar samenhangend geheel
Methodologie = de wetenschap van de methodiek
Zorgvraag = klacht, hulpvraag, probleem, …
Zorgverlener = therapeut, hulpverlener, deskundige, professional, …
Zorgvrager = cliënt, patiënt, bewoner, …
1
,H1: inleiding in de gezondheidszorg
1.1 Gezondheidszorgsysteem
Definitie = “Diensten verstrekt door een beroepsbeoefenaar met het oog op het
bevorderen, vaststellen, herstellen of verbeteren van de gezondheidstoestand van een
patiënt en om de patiënt bij het sterven te begeleiden EN om het uiterlijk van een
patiënt om esthetische redenen te veranderen.”
OF andere definitie = “het geheel van activiteiten dat als rechtstreeks doel heeft de
gezondheid te bevorderen, te herstellen en te behouden.”
à Goed werkend gezondheidszorgsysteem = goede resultaten voor zowel voor
gezonde als zieke mensen
1.2 Gezond VS ziek
Ziek à je kan een ziekte hebben (objectief), of zijn (subjectief).
“Ziek zijn” is een subjectieve ervaring en de betekenis die het individu eraan geeft. Het gaat om perspectief. Gevoel dat
iets hapert.
Zelfzorg = Adequaat zorgen voor de eigen lichamelijke en geestelijke gezondheid. vb: iemand voelt zich ziek en neemt
een geneesmiddel zonder medicatie. à Als de zelfzorg niet de gewenste resultaten levert, zoek je professionele hulp.
Reguliere zorg = arts/tandarts/paramedicus
Alternatieve/complementaire zorg = er bestaan weinig wetenschappelijk bewijs
1.3 Cure, care & gezondheidsbevordering
Hebben als doel de genezing en verzorging, maar ook het bevorderen van de gezondheid.
Zorgsector = alle professionele aanbieders van zorg gericht op genezing of op langdurige zorg of verzorging.
o Cure/curatieve zorg
Gericht op onderzoek, diagnosticeren en behandelen van ziekte/aandoening met genezing als doel.
Zowel fysisch als psychologisch herstel. Kortdurend, bekostigd door sociale zekerheid, eerstelijns zorg.
o Care
Gericht op langdurige verzorging, revalidatie, complicaties van ziekten en ondersteunen van levenskwaliteit.
Langer dan 1 jaar, bestemd voor mensen met beperking, chronische zieken en ouderen.
o Gezondheidsbevordering
Ziektepreventie, gezondheidspromotie en gezondheidsbescherming.
o Ziektepreventie: voorkomen van een ziekte, aandoening wordt onderverdeeld naar de fase waarin de
ziekte zich bevindt.
1. Primaire = specifiek aandoening/ziekte voorkomen bij gezonde mensen. VB: vaccinatie
2. Secundaire = kans op ziekte, vroegtijdig opsporen en tijdig ingrijpen. VB: advies van duimzuigen
3. Tertiair = er is al een ziekte of stoornis aanwezig. Gevolgen beperken. VB: diabetespatiënt
o Gezondheidspromotie
Proces waarbij men probeert de gezondheidstoestand van een groep mensen te verbeteren zonder
individuele benadering. Poging tot gedragsbeïnvloeding. VB:
o Gezondheidsbescherming
Bescherming van individuen tegen schadelijke invloeden. VB: verbetering arbeidsomstandigheden
1.4 Toegankelijkheid van de zorg
Principe van echelonnering = toegankelijkheid van de zorg
- Nuldelijnszorg
Zorg voordat mensen gezondheidsklachten of hulpvraag hebben. Preventieve zorg. Zorg van vrijwilligers en
mantelzorgers. Mantelzorg zijn mensen uit de directe omgeving van personen, die chronische
gezondheidsproblemen, die praktische en emotionele steun gaan bieden. Ze worden niet betaald.
- Eerstelijnszorg
Direct toegankelijk. Aan huis of in de directe omgeving. Professionals; huisarts, vroedvrouw, spoeddiensten
- Tweedelijnszorg
Specialistische zorg, gezondheidsproblemen die meer expertise vereisen. Vaak gepaard met een opname.
- Derdelijnszorg
Universitaire ziekenhuizen. Zelfde als een normaal ziekenhuis, alleen wordt er meer onderzocht. Behandelt
ook ziekten die een heel gespecialiseerde behandeling vereisen. Verbonden aan Geneeskunde Faculteit.
2
, H2: Evoluties en trends in de gezondheidszorg en maatschappij
2.1 De gezondheidszorg komt budgettair onder druk te staan
Vermindering van het beschikbare budget à gevolg: zorgprocessen moeten anders georganiseerd worden.
Daardoor zijn, creativiteit, innovatie en digitalisering belangrijk om kwaliteitsvolle zorg te blijven verlenen.
2.2 Deïnstitutionalisering
Zo lang mogelijk thuis blijven wonen. De zorgt wordt hierdoor meer en meer in de 1ste lijn verleend.
2.3 Chronische zorg
We worden geconfronteerd met een ouder wordende populatie. Toename aan chronische ziekten
2.4 Een inclusieve samenleving
Defectmodel à duidelijk verschil tussen personen met een beperking en personen zonder beperking. (1945-1970)
Integratiemodel à personen met een beperking zich aanpast aan de norm. Personen meet een beperking zijn nog
steeds een aparte groep binnen de groep. De zij-groep moet zich aanpassen aan de wij-groep. (1990)
Burgerschapsmodel/ondersteuningsmodel à de omgeving past zich aan aan de personen met een beperking.
2.5 Zorg- en ondersteuningsnoden veranderen
Meer inzet nodig op samenwerking. Zorgverstrekkers van verschillende disciplines beter op elkaar afstemmen, voor een
betere samenwerking en zorg voor de patiënt. De cliënt is meer dan het probleem.
2.6 Van paternalisme naar autonomie en participatie
Paternalisme = beslissingen worden niet genomen door het individu.
Autonomie = persoonlijke vrijheid, waarbij een persoon zelf beslissingen kan maken op basis van zijn/haar voorkeuren.
Participatie = iemands deelname aan de maatschappij. Het is opgebouwd uit de levensdomeinen leren en toepassen
van kennis, algemene taken en eisen, communicatie, mobiliteit, …
àDoor de verschuiving van paternalisme naar autonomie, wordt de cliënt expert over zijn eigen situatie.
2.7 Gezondheidszorgbeleid
Maatschappelijke evoluties zorgen voor een verandering in visie op gezondheid.
Paradigma = blik op de werkelijkheid à wanneer die werkelijkheid verandert, spreken we van paradigmashift.
3
