Hoorcollege 1A – Sociologie invloeden op opvoeden
Superdiversiteit (tentamen)
Superdiversiteit betekent volgens Vertovec (hij bestudeert de levenswijze en gedragingen van mensen)
een betere beschrijving van hoe de dingen nu zijn en dat ze altijd veranderen. Hij heeft dit idee speciaal
onderzocht in Londen, een stad die wordt gezien als 'The world is a city' vanwege de grote diversiteit die je
daar in de stad kunt vinden. Wat bedoelen we eigenlijk als we praten over superdiversiteit? Volgens
Vertovec wordt de term in de literatuur op verschillende manieren begrepen, en dit is niet altijd de
betekenis die hij bedoelde toen hij het introduceerde.
Superdiversiteit gaat over diversiteit binnen diversiteit, waarbij er voortdurende ontwikkeling en
verandering plaatsvindt.
Het idee ontstaat vanzelf. We zijn allemaal erg divers van elkaar op verschillende gebieden. We zijn niet
echt in te delen op één enkel verschil. Jij en ik kunnen wel verschillen van sekse, maar je zal zien dat we
op andere vlakken veel meer overeenkomsten hebben. Het is een best problematisch concept.
Superdiversiteit, het wil eigenlijk zeggen dat we allemaal divers zijn, zo divers dat we allemaal het zelfde
zijn. Dat is een positieve gedachte, zo van; we verschillen zoveel dat langzamerhand er ook veel
overeenkomsten zijn, dat is het idee. Bijvoorbeeld: je verschilt met elkaar in sekse en gender,maar je bent
het zelfde met talent en handicap.
Het probleem is dat je voorbijgaat aan de pijnlijke verschillen die we voelen. En daarmee komen we op de
term intersectionaliteit.
Intersectionaliteit (tentamen)
‘Het heeft met ons allemaal te maken. Bij intersectionaliteit gaat het namelijk om verschillen waar iedereen
mee te maken heeft in het contact met de ander. Veel meer dan vroeger hebben we nu te maken met
verschillen tussen mensen, als gevolg van de voortschrijdende globalisering (wereldwijd verbinden), die
een enorme verscheidenheid en meervoudigheid van moderne en veranderende migratiestromen met zich
meebrengt. Migranten komen nu uit alle windstreken van de wereld en trekken van land naar land. Zij
verschillen met de bewoners van het gastland, maar ook onderling sterk in taal, geslacht, etniciteit, religie,
seksuele identiteit, sociaaleconomische positie en migratiemotieven. Er is in toenemende mate sprake van
'diversiteit', een belangrijk kenmerk van de huidige (wereld)samenleving. Het zijn deze verschillen die kleur
geven aan de relaties bij het met elkaar samenleven en werken binnen een diverse context, waar wij niet
meer omheen kunnen. De diverse samenleving is inmiddels een feit!’.
Intersectionaliteit betekent dat je de diversiteitscirkel gebruikt om te kijken naar maatschappelijke posities
van voorrecht en sociale kwetsbaarheid.
Voorbeeld: Stel je voor dat je een dove vrouw bent. Het is niet alleen lastig omdat je niet goed kunt horen,
maar ook omdat sommige mensen je anders behandelen omdat je een vrouw bent. Het is een soort dubbel
gedoe door zowel je gehoorprobleem als genderongelijkheid.
Creolisering (tentamen)
Creolisering verwijst naar het proces waarbij verschillende culturen samenkomen en vermengen, waardoor
er een nieuwe, gemengde cultuur ontstaat. Het resultaat is vaak een unieke combinatie van tradities, talen
en gewoonten die voortkomen uit de interactie tussen diverse gemeenschappen.
Voorbeeld: lang geleden was het best wel normaal om een box te geven ipv een hand. Dit hoorde bij de
straatcultuur. Toen kwam Corona. Toen werd de box maatschappelijk sociaal gemeengoed. We hebben
iets overgenomen van de straatcultuur.
Wat is een combinatie van factoren dat je benadeeld (minder bevoorrecht) bent?
Bijvoorbeeld: arm, lichamelijke beperkingen ect.
Kenmerken van armoede (deze onderstaande vier dimensies moet je kennen voor het
tentamen, je hoeft niet alle theorie te kennen. Het gaat er meer om dat armoede meer is dan
alleen weinig geld).
Armoede:
- Relatief: Het gaat om je vermogen ten opzichte van de anderen in je leefwereld. Het gaat niet
letterlijk om hoeveel je hebt, maar ook om hoeveel het waard is in jouw context.
- Meerdimensionaal: Armoede wordt niet alleen bepaald door inkomen, maar ook door verschillende
factoren zoals onderwijsniveau, gezondheid, huisvesting en toegang tot basisbehoeften.
1
,- Gradueel: Armoede kent verschillende gradaties, variërend van milde ontberingen/armoede tot ernstige
materiële tekorten. Het is een continuüm waarop mensen zich op verschillende niveaus bevinden.
- Tijdsduur: armoede kan zowel kortstondig als langdurig zijn. De duur van armoede kan variëren en heeft
invloed op de impact ervan op het leven van mensen.
Sociaal-culturele uitsluiting
Sociale participatie
Sociale netwerken
Contacten
Sociale betrokkenheid
Normatieve integratie (of jij het gevoel hebt dat jij onderdeel bent van de maatschappij en jij je te houden
hebt aan de regels die hier gelden)
Naleven van regels
Normen en waarden hanteren
Oorzaken armoede (je moet onderscheid kunnen maken op macro, meso en microniveau) Macroniveau
Demografische ontwikkelingen
Scholing en arbeidsmarkt
Opvang, hulp en zorg
Cultuur t.o.v. armen
Meso niveau
Sociale perceptie
Toegankelijkheid van publieke goed een en diensten
Bekendheid, bereikbaarheid, betaalbaarheid, beschikbaarheid, begrijpbaarheid en betrouwbaarheid
Micro niveau
Ontoereikend kapitaal
Economisch, sociaal en cultureel
Bourdieu’s veldtheorie
Volgens Bourdieu hangen sociaal en economisch kapitaal af van cultureel kapitaal. Als je veel cultureel
kapitaal hebt, krijg je ook makkelijker sociaal en economisch kapitaal.
Typen kapitaal:
- Economisch kapitaal: geld, je kan onderscheid maken in gezinnen in het opzicht waarin ze geld hebben.
Geld wat op hun rekening staat, maar ook de spullen die ze hebben.
- Sociaal kapitaal: sociaal netwerk. De maten waarin iemand over voordelige sociale connecties beschikt
én competenties om deze te onderhouden.
- Cultureel kapitaal: beheersing van culturele competenties die eigen zijn aan hogere sociale posities.
Bekendheid met de dominante cultuur; Kennis en ‘snappen’, Bezit, Formele waardering (denk aan een
diploma).
Uitbreiding sociaal kapitaal (tentamen)
Typen verbindingen:
- Bonding sociaal kapitaal: kennen van mensen die op jou lijken die dezelfde maatschappelijke
achtergrond delen. Bijvoorbeeld: hoeveel vrienden die jij hebt die op jou lijken. Natuurlijk hebben we
allemaal een bepaalde bonding. Bonding als in het verbindt jou met mensen binnen jouw cultuur.
- Bridging sociaal kapitaal: mensen kennen die niet op jou lijken en verschillen qua sociale kenmerken.
- Linking sociaal kapitaal: de maten waarin jij mensen kent die jou in contact kunnen brengen die
anders zijn dan jij. De maten waarin jij sociale netwerk hebt die op jouw andere plekken kunnen brengen.
Linken naar andere kringen.
Opbrengsten van sociaal kapitaal: informatie, invloed, sociale accreditatie (als iemand een getuigenis aan
je kan geven, iemand die je kent die bepaalde functie heeft die bv kan zeggen ‘Ja, Maria dat is een goed
persoon neem maar aan’ of dat je omgaat met een vriend van
je broer en je weet dat, dat goed volk is) en sociale identiteit.
Capability approach model
De capability approach is een normatief-wetenschappelijke
benadering voor de evaluatie van het menselijk welzijn. Het
doel is om de kwaliteit van leven te bevorderen.
2
,Resources zijn de hulpbronnen om functionings te kunnen realiseren. Dit zijn concrete fundamentele
bronnen. Conversiefactoren zorgen ervoor dat mensen eigen keuzes kunnen realiseren. Ze zijn
intrapersoonlijk (talenten, motivatie), sociaal (normen, waarden) of omgeving gerelateerd (klimaat, politieke
organisatie). Capabilities zijn keuzemogelijkheden die mensen hebben om het leven dat ze wensen te
kunnen leiden. Functionings zijn vormen van ‘handelen’ en ‘zijn’, die mensen waardevol vinden en willen
bereiken.
Voorbeeld: Johan Cruyff Er worden kleine voetbalveldjes gemaakt voor kleine kinderen. Blijkt: er zijn
kinderen die niet eens op het veld durven te komen omdat ze bijvoorbeeld niet kunnen voetballen. Bronnen
en middelen: Cruyff court
Mogelijkheden: voetballen, andere spellen, ontmoeten en chillen, cultuurvorming
Functies: plezier hebben
Hoorcollege 1B - Ouderschap
Ouderschap
• is een van de grootste transities in het leven, een onomkeerbare levensgebeurtenis (life event)
• is een existentiële verandering (raakt je gehele mens-zijn) die ouders kwetsbaar maakt. Het raakt je
bestaan je hebt mensen die ouders worden en die zeggen ‘er is een voor en er is een na’. Je bent dezelfde
persoon, maar je verhoud je op een totaal andere manier tot de wereld dan daarvoor. Omdat ouder zijn je
hele mensheid raakt. Je bestaan wordt anders, je connecties met je familie veranderen en je kijkt niet meer
alleen, want je moet rekening houden met je kind ect. Het is een totale vernieuwing in je leven. Het
verandert je gedrag en mentaal, want er is iemand naast je in je relatie waar je liefde voor hebt.
• is een biologische en emotionele gebeurtenis met grote psychologische betekenis (beïnvloedt je gedrag
en geest).
• is ook een heel natuurlijke gebeurtenis.
Ouderschap
• is een nieuwe identiteit die het hele familiesysteem beïnvloedt
• is meer dan alleen opvoederschap
• naast het ouderschap heb je ook het partnerschap
• je draagt zorg voor de (geestelijke) gezondheid van je gezin
• je organiseert en plant zorg, werk, vrije tijd, sociale contacten en financiën
Waarom is er sinds kort belangstelling voor ouderschap?
• Aanvankelijk werd het fenomeen ouderschap weinig bestudeerd. De ontwikkeling van het kind stond
centraler, dan dat er aandacht was voor ouderschap. Pionier op dit gebied is ouderbegeleider,
gezinstherapeut en oprichter van het tijdschrift Ouderschap &Ouderbegeleiding.
• Belangstelling voor de aard en het verloop van ouderschap leert zorgvuldig en genuanceerd kijken als er
zich problemen voordoen.
• Het normaliseert (i.p.v. problematiseert) ons denken en handelen als professional (als pedagoog en
leraar).
• We zijn geneigd snel te oordelen over gedrag van de ander, zeker als er kinderen in het spel zijn.
Transactionele ontwikkelingstheorie (tentamen)
Bij het ontwikkelen van het kind speelt het kind mee, maar ook de omgeving. De kern van de transactionele
ontwikkelingstheorie is: A. we hebben kenmerken van de omgeving en B. we hebben kenmerken van het
kind. Deze twee beïnvloeden elkaar, dat is uitgedrukt in het model (zie onderstaande foto). Het is een vol
durende wisselwerking tussen kind en omgeving, beide beïnvloeden ze elkaar.
3
, 4
Superdiversiteit (tentamen)
Superdiversiteit betekent volgens Vertovec (hij bestudeert de levenswijze en gedragingen van mensen)
een betere beschrijving van hoe de dingen nu zijn en dat ze altijd veranderen. Hij heeft dit idee speciaal
onderzocht in Londen, een stad die wordt gezien als 'The world is a city' vanwege de grote diversiteit die je
daar in de stad kunt vinden. Wat bedoelen we eigenlijk als we praten over superdiversiteit? Volgens
Vertovec wordt de term in de literatuur op verschillende manieren begrepen, en dit is niet altijd de
betekenis die hij bedoelde toen hij het introduceerde.
Superdiversiteit gaat over diversiteit binnen diversiteit, waarbij er voortdurende ontwikkeling en
verandering plaatsvindt.
Het idee ontstaat vanzelf. We zijn allemaal erg divers van elkaar op verschillende gebieden. We zijn niet
echt in te delen op één enkel verschil. Jij en ik kunnen wel verschillen van sekse, maar je zal zien dat we
op andere vlakken veel meer overeenkomsten hebben. Het is een best problematisch concept.
Superdiversiteit, het wil eigenlijk zeggen dat we allemaal divers zijn, zo divers dat we allemaal het zelfde
zijn. Dat is een positieve gedachte, zo van; we verschillen zoveel dat langzamerhand er ook veel
overeenkomsten zijn, dat is het idee. Bijvoorbeeld: je verschilt met elkaar in sekse en gender,maar je bent
het zelfde met talent en handicap.
Het probleem is dat je voorbijgaat aan de pijnlijke verschillen die we voelen. En daarmee komen we op de
term intersectionaliteit.
Intersectionaliteit (tentamen)
‘Het heeft met ons allemaal te maken. Bij intersectionaliteit gaat het namelijk om verschillen waar iedereen
mee te maken heeft in het contact met de ander. Veel meer dan vroeger hebben we nu te maken met
verschillen tussen mensen, als gevolg van de voortschrijdende globalisering (wereldwijd verbinden), die
een enorme verscheidenheid en meervoudigheid van moderne en veranderende migratiestromen met zich
meebrengt. Migranten komen nu uit alle windstreken van de wereld en trekken van land naar land. Zij
verschillen met de bewoners van het gastland, maar ook onderling sterk in taal, geslacht, etniciteit, religie,
seksuele identiteit, sociaaleconomische positie en migratiemotieven. Er is in toenemende mate sprake van
'diversiteit', een belangrijk kenmerk van de huidige (wereld)samenleving. Het zijn deze verschillen die kleur
geven aan de relaties bij het met elkaar samenleven en werken binnen een diverse context, waar wij niet
meer omheen kunnen. De diverse samenleving is inmiddels een feit!’.
Intersectionaliteit betekent dat je de diversiteitscirkel gebruikt om te kijken naar maatschappelijke posities
van voorrecht en sociale kwetsbaarheid.
Voorbeeld: Stel je voor dat je een dove vrouw bent. Het is niet alleen lastig omdat je niet goed kunt horen,
maar ook omdat sommige mensen je anders behandelen omdat je een vrouw bent. Het is een soort dubbel
gedoe door zowel je gehoorprobleem als genderongelijkheid.
Creolisering (tentamen)
Creolisering verwijst naar het proces waarbij verschillende culturen samenkomen en vermengen, waardoor
er een nieuwe, gemengde cultuur ontstaat. Het resultaat is vaak een unieke combinatie van tradities, talen
en gewoonten die voortkomen uit de interactie tussen diverse gemeenschappen.
Voorbeeld: lang geleden was het best wel normaal om een box te geven ipv een hand. Dit hoorde bij de
straatcultuur. Toen kwam Corona. Toen werd de box maatschappelijk sociaal gemeengoed. We hebben
iets overgenomen van de straatcultuur.
Wat is een combinatie van factoren dat je benadeeld (minder bevoorrecht) bent?
Bijvoorbeeld: arm, lichamelijke beperkingen ect.
Kenmerken van armoede (deze onderstaande vier dimensies moet je kennen voor het
tentamen, je hoeft niet alle theorie te kennen. Het gaat er meer om dat armoede meer is dan
alleen weinig geld).
Armoede:
- Relatief: Het gaat om je vermogen ten opzichte van de anderen in je leefwereld. Het gaat niet
letterlijk om hoeveel je hebt, maar ook om hoeveel het waard is in jouw context.
- Meerdimensionaal: Armoede wordt niet alleen bepaald door inkomen, maar ook door verschillende
factoren zoals onderwijsniveau, gezondheid, huisvesting en toegang tot basisbehoeften.
1
,- Gradueel: Armoede kent verschillende gradaties, variërend van milde ontberingen/armoede tot ernstige
materiële tekorten. Het is een continuüm waarop mensen zich op verschillende niveaus bevinden.
- Tijdsduur: armoede kan zowel kortstondig als langdurig zijn. De duur van armoede kan variëren en heeft
invloed op de impact ervan op het leven van mensen.
Sociaal-culturele uitsluiting
Sociale participatie
Sociale netwerken
Contacten
Sociale betrokkenheid
Normatieve integratie (of jij het gevoel hebt dat jij onderdeel bent van de maatschappij en jij je te houden
hebt aan de regels die hier gelden)
Naleven van regels
Normen en waarden hanteren
Oorzaken armoede (je moet onderscheid kunnen maken op macro, meso en microniveau) Macroniveau
Demografische ontwikkelingen
Scholing en arbeidsmarkt
Opvang, hulp en zorg
Cultuur t.o.v. armen
Meso niveau
Sociale perceptie
Toegankelijkheid van publieke goed een en diensten
Bekendheid, bereikbaarheid, betaalbaarheid, beschikbaarheid, begrijpbaarheid en betrouwbaarheid
Micro niveau
Ontoereikend kapitaal
Economisch, sociaal en cultureel
Bourdieu’s veldtheorie
Volgens Bourdieu hangen sociaal en economisch kapitaal af van cultureel kapitaal. Als je veel cultureel
kapitaal hebt, krijg je ook makkelijker sociaal en economisch kapitaal.
Typen kapitaal:
- Economisch kapitaal: geld, je kan onderscheid maken in gezinnen in het opzicht waarin ze geld hebben.
Geld wat op hun rekening staat, maar ook de spullen die ze hebben.
- Sociaal kapitaal: sociaal netwerk. De maten waarin iemand over voordelige sociale connecties beschikt
én competenties om deze te onderhouden.
- Cultureel kapitaal: beheersing van culturele competenties die eigen zijn aan hogere sociale posities.
Bekendheid met de dominante cultuur; Kennis en ‘snappen’, Bezit, Formele waardering (denk aan een
diploma).
Uitbreiding sociaal kapitaal (tentamen)
Typen verbindingen:
- Bonding sociaal kapitaal: kennen van mensen die op jou lijken die dezelfde maatschappelijke
achtergrond delen. Bijvoorbeeld: hoeveel vrienden die jij hebt die op jou lijken. Natuurlijk hebben we
allemaal een bepaalde bonding. Bonding als in het verbindt jou met mensen binnen jouw cultuur.
- Bridging sociaal kapitaal: mensen kennen die niet op jou lijken en verschillen qua sociale kenmerken.
- Linking sociaal kapitaal: de maten waarin jij mensen kent die jou in contact kunnen brengen die
anders zijn dan jij. De maten waarin jij sociale netwerk hebt die op jouw andere plekken kunnen brengen.
Linken naar andere kringen.
Opbrengsten van sociaal kapitaal: informatie, invloed, sociale accreditatie (als iemand een getuigenis aan
je kan geven, iemand die je kent die bepaalde functie heeft die bv kan zeggen ‘Ja, Maria dat is een goed
persoon neem maar aan’ of dat je omgaat met een vriend van
je broer en je weet dat, dat goed volk is) en sociale identiteit.
Capability approach model
De capability approach is een normatief-wetenschappelijke
benadering voor de evaluatie van het menselijk welzijn. Het
doel is om de kwaliteit van leven te bevorderen.
2
,Resources zijn de hulpbronnen om functionings te kunnen realiseren. Dit zijn concrete fundamentele
bronnen. Conversiefactoren zorgen ervoor dat mensen eigen keuzes kunnen realiseren. Ze zijn
intrapersoonlijk (talenten, motivatie), sociaal (normen, waarden) of omgeving gerelateerd (klimaat, politieke
organisatie). Capabilities zijn keuzemogelijkheden die mensen hebben om het leven dat ze wensen te
kunnen leiden. Functionings zijn vormen van ‘handelen’ en ‘zijn’, die mensen waardevol vinden en willen
bereiken.
Voorbeeld: Johan Cruyff Er worden kleine voetbalveldjes gemaakt voor kleine kinderen. Blijkt: er zijn
kinderen die niet eens op het veld durven te komen omdat ze bijvoorbeeld niet kunnen voetballen. Bronnen
en middelen: Cruyff court
Mogelijkheden: voetballen, andere spellen, ontmoeten en chillen, cultuurvorming
Functies: plezier hebben
Hoorcollege 1B - Ouderschap
Ouderschap
• is een van de grootste transities in het leven, een onomkeerbare levensgebeurtenis (life event)
• is een existentiële verandering (raakt je gehele mens-zijn) die ouders kwetsbaar maakt. Het raakt je
bestaan je hebt mensen die ouders worden en die zeggen ‘er is een voor en er is een na’. Je bent dezelfde
persoon, maar je verhoud je op een totaal andere manier tot de wereld dan daarvoor. Omdat ouder zijn je
hele mensheid raakt. Je bestaan wordt anders, je connecties met je familie veranderen en je kijkt niet meer
alleen, want je moet rekening houden met je kind ect. Het is een totale vernieuwing in je leven. Het
verandert je gedrag en mentaal, want er is iemand naast je in je relatie waar je liefde voor hebt.
• is een biologische en emotionele gebeurtenis met grote psychologische betekenis (beïnvloedt je gedrag
en geest).
• is ook een heel natuurlijke gebeurtenis.
Ouderschap
• is een nieuwe identiteit die het hele familiesysteem beïnvloedt
• is meer dan alleen opvoederschap
• naast het ouderschap heb je ook het partnerschap
• je draagt zorg voor de (geestelijke) gezondheid van je gezin
• je organiseert en plant zorg, werk, vrije tijd, sociale contacten en financiën
Waarom is er sinds kort belangstelling voor ouderschap?
• Aanvankelijk werd het fenomeen ouderschap weinig bestudeerd. De ontwikkeling van het kind stond
centraler, dan dat er aandacht was voor ouderschap. Pionier op dit gebied is ouderbegeleider,
gezinstherapeut en oprichter van het tijdschrift Ouderschap &Ouderbegeleiding.
• Belangstelling voor de aard en het verloop van ouderschap leert zorgvuldig en genuanceerd kijken als er
zich problemen voordoen.
• Het normaliseert (i.p.v. problematiseert) ons denken en handelen als professional (als pedagoog en
leraar).
• We zijn geneigd snel te oordelen over gedrag van de ander, zeker als er kinderen in het spel zijn.
Transactionele ontwikkelingstheorie (tentamen)
Bij het ontwikkelen van het kind speelt het kind mee, maar ook de omgeving. De kern van de transactionele
ontwikkelingstheorie is: A. we hebben kenmerken van de omgeving en B. we hebben kenmerken van het
kind. Deze twee beïnvloeden elkaar, dat is uitgedrukt in het model (zie onderstaande foto). Het is een vol
durende wisselwerking tussen kind en omgeving, beide beïnvloeden ze elkaar.
3
, 4
