Bedrijfsfiscaliteit
Examen: een combina.e van mul.ple choice vragen en open vragen.
1. Begrippen en principes
1.1 Belas)ng
Belas.ng = Een door de overheid eenzijdig opgelegde en verplichte bijdrage op personen of feiten die een band
hebben met het territorium waarop de overheid gezag uitoefent en die bestemd is om diensten van algemeen
nut te financieren.
Een belas.ng wordt al.jd opgelegd door de overheid (federaal, gewest, provincie, gemeenschap en gemeente)
als enige drager van soevereiniteit.
Een belas.ng is ook al.jd eenzijdig en verplicht, de reden voor de verplich.ng is dat niemand vrijwillig belas.ngen
zou betalen, wat zou leiden tot een risico op markEalen bij publieke goederen zoals straatverlich.ng. De overheid
kan dus ook sanc.es en dwangmaatregelen opleggen als iemand weigert om belas.ngen te betalen.
Een belas.ng heeG ook een territoriaal kenmerk, dit betekent dat de overheid slechts kan belasten als er een
voldoende band (nexus) is met het territorium. Dit betekent concreet dat de Belgische overheid de inwoners in
België mag belasten.
Een belas.ng wordt opgelegd voor algemeen nut, het is dus de bedoeling dat de bijdragen door de overheid
gebruikt worden om kosten zoals pensioenen, wegen en onderwijs te dekken. Een belas.ng heeG niet direct een
bepaalde tegenpresta.e, men zal nooit weten waar een specifieke belas.ng voor gebruikt werd.
1.2 Andere heffingen en bijzondere categorieën
Retribu.e = Een vergoeding die de overheid vordert voor een tegenpresta.e in rechtstreeks en onmiddellijk
belang van de beguns.gde.
Een retribu.e is geen belas.ng omdat er een tegenpresta.e aan vasthangt. Het bedrag van de retribu.e moet in
redelijke verhouding staan tot de verleende dienst.
Voorbeelden:
. Tolgelden
. Betalende parkeerplaats
Sociale zekerheidsbijdrage = Een heffing op het loon van de werknemer en werkgever dat wordt gebruikt om de
bevolking van een vervangingsinkomen bij loonverlies (werkloos, pensioen, arbeidsongeschikt) of een aanvulling
op het inkomen (kinderen, ziektekosten) te voorzien.
Een sociale zekerheidsbijdrage is geen belas.ng omdat er wel een specifiek doel is voor de bijdrage. Het steunt
op het solidariteits- en verzekeringsbeginsel, de bijdrageplicht schept namelijk recht op ontvangst voordelen.
Verhaalbelas.ngen = Verplichte heffing door de overheid voor een specifieke tegenpresta.e, zonder dat de
belas.ngsplich.ge er een rechtstreeks voordeel uit haalt.
Het is dus geen belas.ng omdat het een tegenpresta.e heeG, maar het is verschillend van een retribu.e omdat
er geen individueel beslissingsmoment voor de betaler en dus onvermijdbaar is, zoals de kosten voor de aanleg
van een riolering.
1
,Er zijn 2 soorten belas.ngen:
. Directe belas.ng = Raakt een voortdurende toestand en wordt periodiek geïnd via aanslag lastens
diegene die zich in belastbare toestand bevindt.
Bv. Personenbelas.ng, vennootschapsbelas.ng
. Indirecte belas.ng = TreG een voorbijgaand feit of rechtshandeling en wordt afzonderlijk per transac.e
geïnd.
Bv. ErTelas.ng, BTW
Belas.ngen kunnen afwentelbaar en niet-afwentelbaar zijn:
. Afwentelbare belas.ng = De weWelijke schuldenaar wentelt de kost volledig of gedeeltelijk economisch
af op een derde.
Bv. Accijnzen, douanerechten
. Niet-afwentelbare belas.ng = Economisch gedragen door degene die de wet aanduidt als schuldenaar.
Bv. ErTelas.ng, personenbelas.ng
Het principe van dubbele belas.ng:
. Juridische dubbele belas.ng (verboden) = Dezelfde belastbare basis (inkomen, vermogen) wordt in
hoofde van dezelfde persoon tweemaal aan dezelfde belas.ng onderworpen.
Bv. Huurinkomsten die 2 keer belast worden bij dezelfde persoon omdat het over een verbijf in het
buitenland gaat.
. Economische dubbele belas.ng (toegelaten) = Dezelfde belastbare basis (inkomen, vermogen) wordt in
hoofde van twee verschillende personen tweemaal aan belas.ng onderworpen.
Bv. Vennootschap keert een dividend uit en zowel de vennootschap als de aandeelhouder wordt hiervoor
belast.
Belas.ngontduiking of fiscale fraude = Het opzeWelijk ontwijken van weWelijk verschuldigde belas.ngen.
2 vereisten voor belas.ngontduiking:
. Materieel element: inbreuk op de fiscale wetgeving.
. Inten.oneel element: het opzet om belas.ng te ontwijken.
Bv. Fic.eve kosten of inkomsten, prijsbewimpeling
Belas.ngontwijking of fiscale planning = Het minimaliseren van belas.ngen door middel van verschillende legale
construc.es
Er is een inten.oneel element (bedoeling om belas.ng te verminderen), maar geen materieel element (inbreuk
op de wet), waardoor het niet straTaar is.
Bv. Onthouding of subs.tu.e
Belas.ngontwijking is niet straTaar, maar kan wel door de overheid worden tegengegaan door 2 maatregelen.
. Algemene an.misbruikbepaling: Wanneer de enige reden van een rechtshandeling het ontwijken van de
fiscale wetgeving is, kan de fiscus er doorheen kijken en de werkelijke situa.e belasten.
. Specifieke misbruikbepalingen: Bepalingen met als doel een specifieke situa.e te vermijden.
Het verschil tussen belas.ngontduiking en belas.ngontwijking zit in de legaliteit van de middelen die gebruikt
worden om belas.ng te verminderen. Daarnaast is belas.ngontduiking een misdrijf, terwijl belas.ngontwijking
in beginsel niet illegaal is.
2
,1.3 Waarom belasten
Func.es van belas.ngen:
. Financiële func.e: De financiering van diensten van algemeen nut.
. Herverdelende func.e: De ongelijkheid binnen de samenleving beperken door het aanbrengen van
wijzigingen in de verdeling van de economische middelen binnen de bevolking.
. Gedragssturende func.e: Wenselijk gedrag s.muleren door er een fiscaal voordeel aan te verbinden
OF onwenselijk gedrag ontmoedigen door het fiscaal nadelig te maken.
Omwille van de func.es van belas.ngen wordt het bestaan ervan zelden in vraag gesteld. Het is vooral een
poli.ek-filosofische vraag die vanuit verschillende stromingen benaderd wordt.
Profijtbeginsel = Een persoon die voordeel haalt uit een overheidsdienst moet bijdragen aan de financiering van
deze overheidsdienst.
Om te vermijden dat mensen die bijvoorbeeld geen gebruik maken van het openbaar vervoer, hier niet voor
betalen omdat ze er geen voordeel uit halen, maakt de overheid gebruik van de theorie van soevereiniteit.
Soevereiniteit = Het individu maakt deel uit van een gemeenschap en is daarom onderworpen aan de
soevereiniteit van de overheid. Het algemeen belang rechtvaardigt het bestaan van belas.ngen, niet het
individuele voordeel.
1.4 Hoe belasten
Er bestaat geen uniforme lijst van vereisten waaraan een goed belas.ngstelsel moet voldoen of aan moet
beantwoorden.
Beginselen van Adam Smith:
. Billijkheid
. Rechtszekerheid
. Prak.sche uitvoerbaarheid
. Efficiën.e
Dit zijn vage principes die op verschillende manieren geïnterpreteerd kunnen worden vanuit economisch, poli.ek
of filosofisch standpunt. Iedereen kan dus een andere concusie trekken van wat een goed belas.ngstelsel is.
Vanuit een juridisch oogpunt kunnen een aantal beginselen opgesomd worden die bepalen hoe een belas.ng
vormgegeven moet worden.
. Legaliteitsbeginsel
. Eenjarigheidsbeginsel
. Gelijkheidsbeginsel
. Openbare-ordekarakter van de fiscale wet
. Verbod op retroac.viteit
. Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
3
, Legaliteitsbeginsel = De invoering van een belas.ng of een belas.ngvrijstelling moet zijn oorsprong vinden in
een wet.
Enkel de wetgevende organen kunnen belas.ngen introduceren. Het uitvoeren van de belas.ngweWen is de
verantwoordelijkheid van de uitvoerende macht, deze zorgt ervoor dat de belas.ngweWen worden nageleefd. De
Koning maakt besluiten die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de weWen.
De interpreta.e en toepassing van de wet verduidelijken kan door de Administra.e voorzien worden, deze
hebben evenwel geen kracht van wet en kunnen niet contra legem zijn.
De wetgevende macht moet de essen.ële bestanddelen van de belas.ng bepalen:
. Vaststellen van het subject: de belas.ngplich.ge.
. Vaststellen van het object: de belastbare materie (het bekomen van inkomen uit arbeid, het aanhouden
van een effectenrekening).
. Vaststellen belastbare grondslag.
. Vaststellen tarief.
. Vaststellen van de modaliteiten van een belas.ng (vrijstellingen, verminderingen, aGrekposten).
Het bepalen van niet-essen.ële bestanddelen hoeG niet bij de wetgevende macht te liggen:
. Vaststellen van de aangiGetermijnen.
. De wijze van aangiGe.
Uitzonderingen op het fiscaal legaliteitsbeginsel, dus in welke situa.es de uitvoerende macht de essen.ële
bestanddelen van een belas.ngwet kan bepalen:
. Noodzaak
. Mach.ging (uitdrukkelijk en ondubbelzinnig gegeven door de wetgevende macht).
. WeWelijke bekrach.ging
Bv. VolmachtweWen en kaderweWen
Gevolgen van het fiscaal legaliteitsbeginsel:
. De fiscale wet moet strikt geïnterpreteerd worden. Er moet geïnterpreteerd worden volgens de wil van
de wetgever.
Indien een fiscaalrechtelijke bepaling onduidelijk is, moet gekeken worden naar de bedoeling van de
wetgever (ra.o legis).
¬ Bij onduidelijkheid over de toepassing van een belas.ng moet in het voordeel van de
belas.ngplich.ge geïnterpreteerd worden (in dubio contra fiscum).
¬ Bij onduidelijkheid over de toepassing van een vrijstelling moet in het voordeel van de fiscus
geïnterpreteerd worden (in dubio pro fisco).
De fiscale administra.e mag niet afwijken van de wet.
¬ Administra.eve circulaires of commentaren mogen geen invulling geven aan de essen.ële
bestanddelen van een belas.ng.
¬ De fiscus mag niet afwijken van de wet (strenge of milde interpreta.e).
¬ De fiscus kan geen overeenkomsten treffen die het recht zelf betreffen, wel over feitelijke
vraagstukken.
. De fiscale wet mag niet naar analogie geïnterpreteerd worden.
4
Examen: een combina.e van mul.ple choice vragen en open vragen.
1. Begrippen en principes
1.1 Belas)ng
Belas.ng = Een door de overheid eenzijdig opgelegde en verplichte bijdrage op personen of feiten die een band
hebben met het territorium waarop de overheid gezag uitoefent en die bestemd is om diensten van algemeen
nut te financieren.
Een belas.ng wordt al.jd opgelegd door de overheid (federaal, gewest, provincie, gemeenschap en gemeente)
als enige drager van soevereiniteit.
Een belas.ng is ook al.jd eenzijdig en verplicht, de reden voor de verplich.ng is dat niemand vrijwillig belas.ngen
zou betalen, wat zou leiden tot een risico op markEalen bij publieke goederen zoals straatverlich.ng. De overheid
kan dus ook sanc.es en dwangmaatregelen opleggen als iemand weigert om belas.ngen te betalen.
Een belas.ng heeG ook een territoriaal kenmerk, dit betekent dat de overheid slechts kan belasten als er een
voldoende band (nexus) is met het territorium. Dit betekent concreet dat de Belgische overheid de inwoners in
België mag belasten.
Een belas.ng wordt opgelegd voor algemeen nut, het is dus de bedoeling dat de bijdragen door de overheid
gebruikt worden om kosten zoals pensioenen, wegen en onderwijs te dekken. Een belas.ng heeG niet direct een
bepaalde tegenpresta.e, men zal nooit weten waar een specifieke belas.ng voor gebruikt werd.
1.2 Andere heffingen en bijzondere categorieën
Retribu.e = Een vergoeding die de overheid vordert voor een tegenpresta.e in rechtstreeks en onmiddellijk
belang van de beguns.gde.
Een retribu.e is geen belas.ng omdat er een tegenpresta.e aan vasthangt. Het bedrag van de retribu.e moet in
redelijke verhouding staan tot de verleende dienst.
Voorbeelden:
. Tolgelden
. Betalende parkeerplaats
Sociale zekerheidsbijdrage = Een heffing op het loon van de werknemer en werkgever dat wordt gebruikt om de
bevolking van een vervangingsinkomen bij loonverlies (werkloos, pensioen, arbeidsongeschikt) of een aanvulling
op het inkomen (kinderen, ziektekosten) te voorzien.
Een sociale zekerheidsbijdrage is geen belas.ng omdat er wel een specifiek doel is voor de bijdrage. Het steunt
op het solidariteits- en verzekeringsbeginsel, de bijdrageplicht schept namelijk recht op ontvangst voordelen.
Verhaalbelas.ngen = Verplichte heffing door de overheid voor een specifieke tegenpresta.e, zonder dat de
belas.ngsplich.ge er een rechtstreeks voordeel uit haalt.
Het is dus geen belas.ng omdat het een tegenpresta.e heeG, maar het is verschillend van een retribu.e omdat
er geen individueel beslissingsmoment voor de betaler en dus onvermijdbaar is, zoals de kosten voor de aanleg
van een riolering.
1
,Er zijn 2 soorten belas.ngen:
. Directe belas.ng = Raakt een voortdurende toestand en wordt periodiek geïnd via aanslag lastens
diegene die zich in belastbare toestand bevindt.
Bv. Personenbelas.ng, vennootschapsbelas.ng
. Indirecte belas.ng = TreG een voorbijgaand feit of rechtshandeling en wordt afzonderlijk per transac.e
geïnd.
Bv. ErTelas.ng, BTW
Belas.ngen kunnen afwentelbaar en niet-afwentelbaar zijn:
. Afwentelbare belas.ng = De weWelijke schuldenaar wentelt de kost volledig of gedeeltelijk economisch
af op een derde.
Bv. Accijnzen, douanerechten
. Niet-afwentelbare belas.ng = Economisch gedragen door degene die de wet aanduidt als schuldenaar.
Bv. ErTelas.ng, personenbelas.ng
Het principe van dubbele belas.ng:
. Juridische dubbele belas.ng (verboden) = Dezelfde belastbare basis (inkomen, vermogen) wordt in
hoofde van dezelfde persoon tweemaal aan dezelfde belas.ng onderworpen.
Bv. Huurinkomsten die 2 keer belast worden bij dezelfde persoon omdat het over een verbijf in het
buitenland gaat.
. Economische dubbele belas.ng (toegelaten) = Dezelfde belastbare basis (inkomen, vermogen) wordt in
hoofde van twee verschillende personen tweemaal aan belas.ng onderworpen.
Bv. Vennootschap keert een dividend uit en zowel de vennootschap als de aandeelhouder wordt hiervoor
belast.
Belas.ngontduiking of fiscale fraude = Het opzeWelijk ontwijken van weWelijk verschuldigde belas.ngen.
2 vereisten voor belas.ngontduiking:
. Materieel element: inbreuk op de fiscale wetgeving.
. Inten.oneel element: het opzet om belas.ng te ontwijken.
Bv. Fic.eve kosten of inkomsten, prijsbewimpeling
Belas.ngontwijking of fiscale planning = Het minimaliseren van belas.ngen door middel van verschillende legale
construc.es
Er is een inten.oneel element (bedoeling om belas.ng te verminderen), maar geen materieel element (inbreuk
op de wet), waardoor het niet straTaar is.
Bv. Onthouding of subs.tu.e
Belas.ngontwijking is niet straTaar, maar kan wel door de overheid worden tegengegaan door 2 maatregelen.
. Algemene an.misbruikbepaling: Wanneer de enige reden van een rechtshandeling het ontwijken van de
fiscale wetgeving is, kan de fiscus er doorheen kijken en de werkelijke situa.e belasten.
. Specifieke misbruikbepalingen: Bepalingen met als doel een specifieke situa.e te vermijden.
Het verschil tussen belas.ngontduiking en belas.ngontwijking zit in de legaliteit van de middelen die gebruikt
worden om belas.ng te verminderen. Daarnaast is belas.ngontduiking een misdrijf, terwijl belas.ngontwijking
in beginsel niet illegaal is.
2
,1.3 Waarom belasten
Func.es van belas.ngen:
. Financiële func.e: De financiering van diensten van algemeen nut.
. Herverdelende func.e: De ongelijkheid binnen de samenleving beperken door het aanbrengen van
wijzigingen in de verdeling van de economische middelen binnen de bevolking.
. Gedragssturende func.e: Wenselijk gedrag s.muleren door er een fiscaal voordeel aan te verbinden
OF onwenselijk gedrag ontmoedigen door het fiscaal nadelig te maken.
Omwille van de func.es van belas.ngen wordt het bestaan ervan zelden in vraag gesteld. Het is vooral een
poli.ek-filosofische vraag die vanuit verschillende stromingen benaderd wordt.
Profijtbeginsel = Een persoon die voordeel haalt uit een overheidsdienst moet bijdragen aan de financiering van
deze overheidsdienst.
Om te vermijden dat mensen die bijvoorbeeld geen gebruik maken van het openbaar vervoer, hier niet voor
betalen omdat ze er geen voordeel uit halen, maakt de overheid gebruik van de theorie van soevereiniteit.
Soevereiniteit = Het individu maakt deel uit van een gemeenschap en is daarom onderworpen aan de
soevereiniteit van de overheid. Het algemeen belang rechtvaardigt het bestaan van belas.ngen, niet het
individuele voordeel.
1.4 Hoe belasten
Er bestaat geen uniforme lijst van vereisten waaraan een goed belas.ngstelsel moet voldoen of aan moet
beantwoorden.
Beginselen van Adam Smith:
. Billijkheid
. Rechtszekerheid
. Prak.sche uitvoerbaarheid
. Efficiën.e
Dit zijn vage principes die op verschillende manieren geïnterpreteerd kunnen worden vanuit economisch, poli.ek
of filosofisch standpunt. Iedereen kan dus een andere concusie trekken van wat een goed belas.ngstelsel is.
Vanuit een juridisch oogpunt kunnen een aantal beginselen opgesomd worden die bepalen hoe een belas.ng
vormgegeven moet worden.
. Legaliteitsbeginsel
. Eenjarigheidsbeginsel
. Gelijkheidsbeginsel
. Openbare-ordekarakter van de fiscale wet
. Verbod op retroac.viteit
. Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
3
, Legaliteitsbeginsel = De invoering van een belas.ng of een belas.ngvrijstelling moet zijn oorsprong vinden in
een wet.
Enkel de wetgevende organen kunnen belas.ngen introduceren. Het uitvoeren van de belas.ngweWen is de
verantwoordelijkheid van de uitvoerende macht, deze zorgt ervoor dat de belas.ngweWen worden nageleefd. De
Koning maakt besluiten die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de weWen.
De interpreta.e en toepassing van de wet verduidelijken kan door de Administra.e voorzien worden, deze
hebben evenwel geen kracht van wet en kunnen niet contra legem zijn.
De wetgevende macht moet de essen.ële bestanddelen van de belas.ng bepalen:
. Vaststellen van het subject: de belas.ngplich.ge.
. Vaststellen van het object: de belastbare materie (het bekomen van inkomen uit arbeid, het aanhouden
van een effectenrekening).
. Vaststellen belastbare grondslag.
. Vaststellen tarief.
. Vaststellen van de modaliteiten van een belas.ng (vrijstellingen, verminderingen, aGrekposten).
Het bepalen van niet-essen.ële bestanddelen hoeG niet bij de wetgevende macht te liggen:
. Vaststellen van de aangiGetermijnen.
. De wijze van aangiGe.
Uitzonderingen op het fiscaal legaliteitsbeginsel, dus in welke situa.es de uitvoerende macht de essen.ële
bestanddelen van een belas.ngwet kan bepalen:
. Noodzaak
. Mach.ging (uitdrukkelijk en ondubbelzinnig gegeven door de wetgevende macht).
. WeWelijke bekrach.ging
Bv. VolmachtweWen en kaderweWen
Gevolgen van het fiscaal legaliteitsbeginsel:
. De fiscale wet moet strikt geïnterpreteerd worden. Er moet geïnterpreteerd worden volgens de wil van
de wetgever.
Indien een fiscaalrechtelijke bepaling onduidelijk is, moet gekeken worden naar de bedoeling van de
wetgever (ra.o legis).
¬ Bij onduidelijkheid over de toepassing van een belas.ng moet in het voordeel van de
belas.ngplich.ge geïnterpreteerd worden (in dubio contra fiscum).
¬ Bij onduidelijkheid over de toepassing van een vrijstelling moet in het voordeel van de fiscus
geïnterpreteerd worden (in dubio pro fisco).
De fiscale administra.e mag niet afwijken van de wet.
¬ Administra.eve circulaires of commentaren mogen geen invulling geven aan de essen.ële
bestanddelen van een belas.ng.
¬ De fiscus mag niet afwijken van de wet (strenge of milde interpreta.e).
¬ De fiscus kan geen overeenkomsten treffen die het recht zelf betreffen, wel over feitelijke
vraagstukken.
. De fiscale wet mag niet naar analogie geïnterpreteerd worden.
4
