H7 Psychologische ontwikkeling
Begrip Betekenis
Ontwikkelingspsychologie De psychologie van groei, verandering en consistentie van de
menselijke ontwikkeling gedurende het hele leven
Nature-nurturevraagstuk Oud meningsverschil over de vraag of erfelijke factoren dan
wel omgevingsfactoren de meeste invloed hebben op ons
gedrag en psychologische processen
Tweelingenonderzoek Onderzoek naar tweelingen. Door hun ontwikkelingen met
elkaar te vergelijken, hoopt men te ontdekken welke
eigenschappen zijn aangeleerd en welke aangeboren
Adoptieonderzoek Alternatief voor tweelingenonderzoek waarbij de
eigenschappen van het geadopteerde kind worden vergeleken
met de eigenschappen van de biologische gezinsleden en die
van de adopterende gezinsleden
Aangeboren reflex Gedrags- en reactiepatroon dat een kind beheerst bij de
geboorte, deel van de biologische erfenis
Prenatale periode Ontwikkelingsperiode voorafgaand aan de geboorte
Zygote Bevruchte eicel
Embryo Het ongeboren kind gedurende de eerste 8 weken na de
conceptie
Foetus Het ongeboren kind in de periode tussen het embryonale
stadium en de geboorte
Placenta Orgaan dat het embryo en later de foetus scheidt van de
moeder. De placenta vormt een barriere tussen de
bloedbanen, maar laat wel voedingsstoffen en afvalstoffen
door
Teratogeen Substantie uit de omgeving die schade kan toebrengen aan
het ongeboren kind
Foetaal Alcohol Spectrum Algemene term voor een reeks van geboortedefecten en
Stoornis (FASS) hersenbeschadigingen veroorzaakt door prenataal
alcoholgebruik
Foetaal Alcohol Syndroom Een aantal fysieke en mentale problemen die voorkomen bij
(FAS) kinderen van wie de moeders excessieve hoeveelheden
alcohol dronken tijdens de zwangerschap
Neonatale periode De eerste maand na de geboorte
Spiegelneuron Zenuwcel die geactiveerd wordt als er een handeling wordt
uitgevoerd, maar ook als je iemand anders een handeling ziet
uitvoeren
Imitatie Het imiteren van het gedrag van andere mensen
Synchroniciteit De nauwkeurige coordinatie van de kijkrichting,
stemgebruik, aanrakingen en glimlachen van baby en moeder
of een andere verzorger
Zuigelingentijd (infancy) De periode tussen het einde van de neonatale periode (de
geboorte) en het moment dat het kind kan praten, meestal
rond 18 maanden tot 2 jaar
Gevoelige (of sensitieve) Een periode waarin het organisme bijzonder gevoelig is voor
periode specifieke stimuli en het een bepaalde functie goed kan
ontwikkelen, of waarin het juist nadelige effecten ondervindt
, door onvoldoende of slechte stimulatie
Synaptic pruning Een proces waarbij ongebruikte verbindingen in de hersenen
verloren gaan en neuronen beschikbaar komen voor
toekomstige ontwikkeling
Rijping Ook wel maturaie genoemd. Proces waarin het genetische
programma in de loop van de tijd tot uiting komt.
Biologische ontploiing
Genetic leash Term van Edward Wilson voor de beperkingen die erfelijke
factoren opleggen aan ontwikkeling
Contactsteun Stimulatie en steun die wordt verkregen door fysieke
aanraking van een verzorger
Hechting Langdurige sociaal-emotionele relatie tussen het kind en een
ouder of andere vaste verzorger
Inprenting Primitieve vorm van leren waarbij sommige jonge dieren
zich hechten aan het eerste bewegende object dat ze zien
Veilige hechting De hechtingsstijl van kinderen die, in tegenstelling tot
kinderen die onveilig gehecht zijn, ontspannen en op hun
gemak zijn bij hun verzorgers en die verdraagzaam zijn
tegenover vreemden en nieuwe ervaringen
Verlatingsangst Een veelvoorkomend patroon van angst dat wordt
waargenomen bij jonge kinderen die worden gescheiden van
hun verzorgers
Angstig-ambivialente Een van de 2 primaire reactiepatronen bij onveilige gehechte
hechting kinderen, waarin een kind contact wil met de verzorger,
extreem veel verdriet vertoont wanneer het wordt gescheiden
van de verzorger en moeilijk te troosten is wanneer het
herenigd is met de verzorger
Angstig-vermijdende Een van de 2 primaire reactieptronen bij onveilige gehechte
hechting kinderen, waarin een kind geen interesse toont in contact met
de verzorger en geen verdriet vertoont wanneer het van de
verzorger wordt gescheiden, noch blijdschap wanneer het
wordt herenigd met de verzorger
Gedesorienteerd en Kinderen met dit reactiepatroon vertonen vaak inconsistent
desorienterend en tegenstrijdig gedrag
hechtingspatroon
Psychosociale stadia Volgens Erikson wordt de psychosociale ontwikkeling
gekenmerkt door 8 opeenvolgende stadia, waarin een
individu verschillende ontwikkelingsproblemen ervaart en
waarin hij zijn doelen en sociale relaties heroverweegt
Vertrouwen Het belangrijkste ontwikkelingsdoel tijdens de eerste 18
maanden van het leven. Volgens Eriksons theorie moet het
kind kiezen tussen het wel of niet vertrouwen van anderen
Taalverwervingssysteem Biologische georganiseerde hersenstructuur die enkele
(LAD) elementaire grammaticale regels bevat waardoor het leren
van taal gemakkelijker zou verlopen
Grammatica De regels van een taal die bepalen hoe met woorden,
morfemen en syntaxis een begrijpelijke zin moet worden
gevormd
Telegramspraak Korte, eenvoudige zinnen, typerend door jonge kinderen die
Begrip Betekenis
Ontwikkelingspsychologie De psychologie van groei, verandering en consistentie van de
menselijke ontwikkeling gedurende het hele leven
Nature-nurturevraagstuk Oud meningsverschil over de vraag of erfelijke factoren dan
wel omgevingsfactoren de meeste invloed hebben op ons
gedrag en psychologische processen
Tweelingenonderzoek Onderzoek naar tweelingen. Door hun ontwikkelingen met
elkaar te vergelijken, hoopt men te ontdekken welke
eigenschappen zijn aangeleerd en welke aangeboren
Adoptieonderzoek Alternatief voor tweelingenonderzoek waarbij de
eigenschappen van het geadopteerde kind worden vergeleken
met de eigenschappen van de biologische gezinsleden en die
van de adopterende gezinsleden
Aangeboren reflex Gedrags- en reactiepatroon dat een kind beheerst bij de
geboorte, deel van de biologische erfenis
Prenatale periode Ontwikkelingsperiode voorafgaand aan de geboorte
Zygote Bevruchte eicel
Embryo Het ongeboren kind gedurende de eerste 8 weken na de
conceptie
Foetus Het ongeboren kind in de periode tussen het embryonale
stadium en de geboorte
Placenta Orgaan dat het embryo en later de foetus scheidt van de
moeder. De placenta vormt een barriere tussen de
bloedbanen, maar laat wel voedingsstoffen en afvalstoffen
door
Teratogeen Substantie uit de omgeving die schade kan toebrengen aan
het ongeboren kind
Foetaal Alcohol Spectrum Algemene term voor een reeks van geboortedefecten en
Stoornis (FASS) hersenbeschadigingen veroorzaakt door prenataal
alcoholgebruik
Foetaal Alcohol Syndroom Een aantal fysieke en mentale problemen die voorkomen bij
(FAS) kinderen van wie de moeders excessieve hoeveelheden
alcohol dronken tijdens de zwangerschap
Neonatale periode De eerste maand na de geboorte
Spiegelneuron Zenuwcel die geactiveerd wordt als er een handeling wordt
uitgevoerd, maar ook als je iemand anders een handeling ziet
uitvoeren
Imitatie Het imiteren van het gedrag van andere mensen
Synchroniciteit De nauwkeurige coordinatie van de kijkrichting,
stemgebruik, aanrakingen en glimlachen van baby en moeder
of een andere verzorger
Zuigelingentijd (infancy) De periode tussen het einde van de neonatale periode (de
geboorte) en het moment dat het kind kan praten, meestal
rond 18 maanden tot 2 jaar
Gevoelige (of sensitieve) Een periode waarin het organisme bijzonder gevoelig is voor
periode specifieke stimuli en het een bepaalde functie goed kan
ontwikkelen, of waarin het juist nadelige effecten ondervindt
, door onvoldoende of slechte stimulatie
Synaptic pruning Een proces waarbij ongebruikte verbindingen in de hersenen
verloren gaan en neuronen beschikbaar komen voor
toekomstige ontwikkeling
Rijping Ook wel maturaie genoemd. Proces waarin het genetische
programma in de loop van de tijd tot uiting komt.
Biologische ontploiing
Genetic leash Term van Edward Wilson voor de beperkingen die erfelijke
factoren opleggen aan ontwikkeling
Contactsteun Stimulatie en steun die wordt verkregen door fysieke
aanraking van een verzorger
Hechting Langdurige sociaal-emotionele relatie tussen het kind en een
ouder of andere vaste verzorger
Inprenting Primitieve vorm van leren waarbij sommige jonge dieren
zich hechten aan het eerste bewegende object dat ze zien
Veilige hechting De hechtingsstijl van kinderen die, in tegenstelling tot
kinderen die onveilig gehecht zijn, ontspannen en op hun
gemak zijn bij hun verzorgers en die verdraagzaam zijn
tegenover vreemden en nieuwe ervaringen
Verlatingsangst Een veelvoorkomend patroon van angst dat wordt
waargenomen bij jonge kinderen die worden gescheiden van
hun verzorgers
Angstig-ambivialente Een van de 2 primaire reactiepatronen bij onveilige gehechte
hechting kinderen, waarin een kind contact wil met de verzorger,
extreem veel verdriet vertoont wanneer het wordt gescheiden
van de verzorger en moeilijk te troosten is wanneer het
herenigd is met de verzorger
Angstig-vermijdende Een van de 2 primaire reactieptronen bij onveilige gehechte
hechting kinderen, waarin een kind geen interesse toont in contact met
de verzorger en geen verdriet vertoont wanneer het van de
verzorger wordt gescheiden, noch blijdschap wanneer het
wordt herenigd met de verzorger
Gedesorienteerd en Kinderen met dit reactiepatroon vertonen vaak inconsistent
desorienterend en tegenstrijdig gedrag
hechtingspatroon
Psychosociale stadia Volgens Erikson wordt de psychosociale ontwikkeling
gekenmerkt door 8 opeenvolgende stadia, waarin een
individu verschillende ontwikkelingsproblemen ervaart en
waarin hij zijn doelen en sociale relaties heroverweegt
Vertrouwen Het belangrijkste ontwikkelingsdoel tijdens de eerste 18
maanden van het leven. Volgens Eriksons theorie moet het
kind kiezen tussen het wel of niet vertrouwen van anderen
Taalverwervingssysteem Biologische georganiseerde hersenstructuur die enkele
(LAD) elementaire grammaticale regels bevat waardoor het leren
van taal gemakkelijker zou verlopen
Grammatica De regels van een taal die bepalen hoe met woorden,
morfemen en syntaxis een begrijpelijke zin moet worden
gevormd
Telegramspraak Korte, eenvoudige zinnen, typerend door jonge kinderen die
