Juridische bronnen M1
Domitius Ulpianus: Ubi societas, ibi ius..........................................6
Verbanden met de heersende economische opvattingen:...........................................6
Verschillende soorten rechtsregels................................................6
Berechtingsregels......................................................................................................... 6
Wijzigingsregels............................................................................................................ 6
Erkenningsregels.......................................................................................................... 6
Enkele verbanden......................................................................... 7
Recht en godsdienst..................................................................................................... 7
Recht en moraal............................................................................................................ 7
Recht en sociale zeden.................................................................................................7
Doel van het recht........................................................................7
Recht en rechtszekerheid.............................................................................................7
Recht en rechtvaardigheid............................................................................................7
Het recht als middel.....................................................................7
Geen eenvormige definitie, wel enkele belangrijke elementen.....................................7
Objectief >< Subjectief recht........................................................8
Materieel >< Formeel recht..........................................................8
Het recht wordt onderverdeeld in domeinen..................................8
Volgens de activiteit die de regels ordent.....................................................................8
Volgens de techniek waarmee regels worden geordend...............................................8
Volgens het niveau van totstandkoming van de regels.................................................8
Klassiek onderscheid tss privaatrecht en publiekrecht....................8
Onderscheid is voor een groot deel achterhaald.............................9
De afdwingbaarheid van rechtsregels kent verschillende
categorieën.................................................................................. 9
Aanvullend (suppletief) recht........................................................................................9
Dwingend (imperatief) recht.........................................................................................9
Openbare orde en goede zeden....................................................................................9
Rechtsregels hebben verschillende toepassingsgebieden...............9
Grensoverschrijdende zaken.........................................................9
Trias politica: scheiding der machten...........................................10
Hiërarchie van de verschillende rechtsbronnen............................10
Materiële rechtsbronnen............................................................................................. 10
Formele rechtsbronnen............................................................................................... 10
1. DE WET..................................................................................10
1) De wet op federaal niveau.......................................................10
2) DE GRONDWET.......................................................................10
1
, Grondwetswijziging art 195 GW..................................................................................11
3) BIJZONDERE WETTEN..............................................................12
4) DE WET (in formele zin)...........................................................12
5) BESLUITWETTEN.....................................................................13
6) KB (koninklijk besluit).............................................................13
7) MB (ministerieel besluit).........................................................13
8) MINISTERIËLE OMZENDBRIEF...................................................13
Parlementaire onschendbaarheid...............................................................................14
Parlementaire immuniteit voor vervolging..................................................................14
Recht van onderzoek.................................................................................................. 14
Het uitvoeren van wetten........................................................................................... 14
................................................................................................................................... 15
De Koning................................................................................................................... 15
De onmogelijkheid vd Koning om te regeren...........................................................15
Ministeriële onschendbaarheid art 101 GW.................................................................15
Ministeriële immuniteit voor vervolging art 103 GW...................................................15
Ontslag legislatuur...................................................................................................... 15
Bijzondere machten art 105........................................................................................ 16
Enkele kernbegrippen................................................................................................. 17
9) De wet op regionaal niveau.....................................................18
Belangenconflicten art 143 GW...................................................................................19
Communautaire alarmbelprocedure art 54 GW..........................................................19
Ideologische alarmbelprocedure.................................................................................19
10) De wet op lokaal niveau........................................................20
Provinciaal niveau....................................................................................................... 20
Gemeentelijk niveau................................................................................................... 20
Conflicten tussen de rechtsregels onderling...............................................................21
A. Hiërarchisch conflict............................................................................................ 21
B. Bevoegdheidsconflict.......................................................................................... 21
C. Conflict tussen wetten in de tijd..........................................................................21
D. Conflict tussen wetten van verschillende staten.................................................22
2. DE RECHTSPRAAK...................................................................22
Exegetische, grammaticale of letterlijke interpretatie.........................................22
Systematische of logische interpretatie:..............................................................22
Wets- en rechtshistorische interpretatie:.............................................................22
Teleologische of doelgerichte interpretatie..........................................................22
Sociologische of evolutieve interpretatie:............................................................22
Analogische interpretatie.....................................................................................22
Protectionistische interpretatie............................................................................22
Beginselen van behoorlijke rechtsbedeling.................................................................23
Verbod van eigenrichting........................................................................................23
Toegang tot de rechter............................................................................................ 23
Openbare terechtzitting.......................................................................................... 23
Onafhankelijkheid van de rechter............................................................................23
Onpartijdigheid van de rechter................................................................................23
Rechtsweigering verboden......................................................................................23
2
, Redelijke termijn..................................................................................................... 23
Motivering van de uitspraak....................................................................................23
3. DE RECHTSLEER......................................................................23
4. DE GEWOONTE........................................................................24
5. DE ALGEMENE RECHTSBEGINSELEN..........................................24
6. BILLIJKHEID............................................................................24
Internationale rechtsbronnen......................................................24
Primair internationaal recht........................................................25
A. Een verdrag............................................................................ 25
Secundair internationaal recht....................................................25
B. Besluiten van internationale organisaties................................25
C. Internationaal gewoonterecht.................................................26
D. Ius Cogens.............................................................................26
E. Algemene rechtsbeginselen.....................................................26
F. Billijkheid...............................................................................26
G. Rechtspraak...........................................................................26
H. Rechtsleer.............................................................................. 26
I. Eenzijdige verklaringen en handelingen....................................26
Internationale organisaties.........................................................27
Verenigde Naties........................................................................27
A. Algemene Vergadering........................................................................................... 27
B. Veiligheidsraad !!!.................................................................................................. 27
C. Economische en Sociale Raad.................................................................................27
D. Secretariaat............................................................................................................ 27
E. Internationaal Gerechtshof (= Internationaal Hof van Justitie)................................28
F. Trustschapsraad...................................................................................................... 28
Raad van Europa........................................................................28
Andere internationale rechtscolleges...........................................28
Internationaal Strafhof................................................................................................ 28
................................................................................................................................ 28
Joegoslavië-Tribunaal.................................................................................................. 29
Iran US Claims Tribunaal............................................................................................. 29
Permanent Hof van Arbitrage......................................................................................29
Supranationale organisatie.........................................................29
Europese Unie............................................................................29
Europese rechtsbronnen.............................................................30
3
, A) Primair Europees recht...........................................................30
B) Secundair Europees recht !!!...................................................30
C) Rechtspraak...........................................................................30
D) Rechtsleer.............................................................................30
A. Het Europees Parlement.........................................................31
B. De Europese Raad...................................................................31
C. De Raad van de EU..................................................................31
D. De Europese Commissie..........................................................31
E. De Europese rechtscolleges.....................................................31
F. De Europese Centrale Bank.....................................................32
G. De Europese Investeringsbank:...............................................32
H. De Europese Rekenkamer.......................................................32
De ‘speciale operatie’ van Rusland in Oekraïne:...........................33
Wat als er een conflict is tussen het internationale en het nationale
recht?........................................................................................ 36
Hiërarchie der normen................................................................................................ 36
Actoren in een procedure............................................................37
Mogelijkheden tot rechtsingang..................................................37
Verloop van een juridische procedure..........................................38
Belgische rechterlijke organisatie................................................38
1. Strafkamer........................................................................................................... 39
2. Burgerlijke & handelskamer................................................................................39
3. Sociale kamer...................................................................................................... 39
1. Burgerlijke en handelskamer...............................................................................39
2. Familie- en jeugdkamer.......................................................................................39
3. Correctionele kamer............................................................................................ 39
4. Fiscale kamer...................................................................................................... 39
1. Burgerlijke kamer................................................................................................ 40
2. Correctionele kamer............................................................................................ 40
3. Familie- en jeugdrechtbank.................................................................................41
Familiale kamer.................................................................................................... 41
Jeugdkamer.......................................................................................................... 41
Kamer voor minnelijke schikking..........................................................................41
4. Fiscale kamer...................................................................................................... 41
5. Strafuitvoeringsrechtbank...................................................................................41
Terminologie..............................................................................43
Justitiehuizen.............................................................................43
Bureau voor Juridische brijstand..................................................43
Rechtzoekende waarvan vermoed wordt dat hij onvermogend is :.........................44
4
Domitius Ulpianus: Ubi societas, ibi ius..........................................6
Verbanden met de heersende economische opvattingen:...........................................6
Verschillende soorten rechtsregels................................................6
Berechtingsregels......................................................................................................... 6
Wijzigingsregels............................................................................................................ 6
Erkenningsregels.......................................................................................................... 6
Enkele verbanden......................................................................... 7
Recht en godsdienst..................................................................................................... 7
Recht en moraal............................................................................................................ 7
Recht en sociale zeden.................................................................................................7
Doel van het recht........................................................................7
Recht en rechtszekerheid.............................................................................................7
Recht en rechtvaardigheid............................................................................................7
Het recht als middel.....................................................................7
Geen eenvormige definitie, wel enkele belangrijke elementen.....................................7
Objectief >< Subjectief recht........................................................8
Materieel >< Formeel recht..........................................................8
Het recht wordt onderverdeeld in domeinen..................................8
Volgens de activiteit die de regels ordent.....................................................................8
Volgens de techniek waarmee regels worden geordend...............................................8
Volgens het niveau van totstandkoming van de regels.................................................8
Klassiek onderscheid tss privaatrecht en publiekrecht....................8
Onderscheid is voor een groot deel achterhaald.............................9
De afdwingbaarheid van rechtsregels kent verschillende
categorieën.................................................................................. 9
Aanvullend (suppletief) recht........................................................................................9
Dwingend (imperatief) recht.........................................................................................9
Openbare orde en goede zeden....................................................................................9
Rechtsregels hebben verschillende toepassingsgebieden...............9
Grensoverschrijdende zaken.........................................................9
Trias politica: scheiding der machten...........................................10
Hiërarchie van de verschillende rechtsbronnen............................10
Materiële rechtsbronnen............................................................................................. 10
Formele rechtsbronnen............................................................................................... 10
1. DE WET..................................................................................10
1) De wet op federaal niveau.......................................................10
2) DE GRONDWET.......................................................................10
1
, Grondwetswijziging art 195 GW..................................................................................11
3) BIJZONDERE WETTEN..............................................................12
4) DE WET (in formele zin)...........................................................12
5) BESLUITWETTEN.....................................................................13
6) KB (koninklijk besluit).............................................................13
7) MB (ministerieel besluit).........................................................13
8) MINISTERIËLE OMZENDBRIEF...................................................13
Parlementaire onschendbaarheid...............................................................................14
Parlementaire immuniteit voor vervolging..................................................................14
Recht van onderzoek.................................................................................................. 14
Het uitvoeren van wetten........................................................................................... 14
................................................................................................................................... 15
De Koning................................................................................................................... 15
De onmogelijkheid vd Koning om te regeren...........................................................15
Ministeriële onschendbaarheid art 101 GW.................................................................15
Ministeriële immuniteit voor vervolging art 103 GW...................................................15
Ontslag legislatuur...................................................................................................... 15
Bijzondere machten art 105........................................................................................ 16
Enkele kernbegrippen................................................................................................. 17
9) De wet op regionaal niveau.....................................................18
Belangenconflicten art 143 GW...................................................................................19
Communautaire alarmbelprocedure art 54 GW..........................................................19
Ideologische alarmbelprocedure.................................................................................19
10) De wet op lokaal niveau........................................................20
Provinciaal niveau....................................................................................................... 20
Gemeentelijk niveau................................................................................................... 20
Conflicten tussen de rechtsregels onderling...............................................................21
A. Hiërarchisch conflict............................................................................................ 21
B. Bevoegdheidsconflict.......................................................................................... 21
C. Conflict tussen wetten in de tijd..........................................................................21
D. Conflict tussen wetten van verschillende staten.................................................22
2. DE RECHTSPRAAK...................................................................22
Exegetische, grammaticale of letterlijke interpretatie.........................................22
Systematische of logische interpretatie:..............................................................22
Wets- en rechtshistorische interpretatie:.............................................................22
Teleologische of doelgerichte interpretatie..........................................................22
Sociologische of evolutieve interpretatie:............................................................22
Analogische interpretatie.....................................................................................22
Protectionistische interpretatie............................................................................22
Beginselen van behoorlijke rechtsbedeling.................................................................23
Verbod van eigenrichting........................................................................................23
Toegang tot de rechter............................................................................................ 23
Openbare terechtzitting.......................................................................................... 23
Onafhankelijkheid van de rechter............................................................................23
Onpartijdigheid van de rechter................................................................................23
Rechtsweigering verboden......................................................................................23
2
, Redelijke termijn..................................................................................................... 23
Motivering van de uitspraak....................................................................................23
3. DE RECHTSLEER......................................................................23
4. DE GEWOONTE........................................................................24
5. DE ALGEMENE RECHTSBEGINSELEN..........................................24
6. BILLIJKHEID............................................................................24
Internationale rechtsbronnen......................................................24
Primair internationaal recht........................................................25
A. Een verdrag............................................................................ 25
Secundair internationaal recht....................................................25
B. Besluiten van internationale organisaties................................25
C. Internationaal gewoonterecht.................................................26
D. Ius Cogens.............................................................................26
E. Algemene rechtsbeginselen.....................................................26
F. Billijkheid...............................................................................26
G. Rechtspraak...........................................................................26
H. Rechtsleer.............................................................................. 26
I. Eenzijdige verklaringen en handelingen....................................26
Internationale organisaties.........................................................27
Verenigde Naties........................................................................27
A. Algemene Vergadering........................................................................................... 27
B. Veiligheidsraad !!!.................................................................................................. 27
C. Economische en Sociale Raad.................................................................................27
D. Secretariaat............................................................................................................ 27
E. Internationaal Gerechtshof (= Internationaal Hof van Justitie)................................28
F. Trustschapsraad...................................................................................................... 28
Raad van Europa........................................................................28
Andere internationale rechtscolleges...........................................28
Internationaal Strafhof................................................................................................ 28
................................................................................................................................ 28
Joegoslavië-Tribunaal.................................................................................................. 29
Iran US Claims Tribunaal............................................................................................. 29
Permanent Hof van Arbitrage......................................................................................29
Supranationale organisatie.........................................................29
Europese Unie............................................................................29
Europese rechtsbronnen.............................................................30
3
, A) Primair Europees recht...........................................................30
B) Secundair Europees recht !!!...................................................30
C) Rechtspraak...........................................................................30
D) Rechtsleer.............................................................................30
A. Het Europees Parlement.........................................................31
B. De Europese Raad...................................................................31
C. De Raad van de EU..................................................................31
D. De Europese Commissie..........................................................31
E. De Europese rechtscolleges.....................................................31
F. De Europese Centrale Bank.....................................................32
G. De Europese Investeringsbank:...............................................32
H. De Europese Rekenkamer.......................................................32
De ‘speciale operatie’ van Rusland in Oekraïne:...........................33
Wat als er een conflict is tussen het internationale en het nationale
recht?........................................................................................ 36
Hiërarchie der normen................................................................................................ 36
Actoren in een procedure............................................................37
Mogelijkheden tot rechtsingang..................................................37
Verloop van een juridische procedure..........................................38
Belgische rechterlijke organisatie................................................38
1. Strafkamer........................................................................................................... 39
2. Burgerlijke & handelskamer................................................................................39
3. Sociale kamer...................................................................................................... 39
1. Burgerlijke en handelskamer...............................................................................39
2. Familie- en jeugdkamer.......................................................................................39
3. Correctionele kamer............................................................................................ 39
4. Fiscale kamer...................................................................................................... 39
1. Burgerlijke kamer................................................................................................ 40
2. Correctionele kamer............................................................................................ 40
3. Familie- en jeugdrechtbank.................................................................................41
Familiale kamer.................................................................................................... 41
Jeugdkamer.......................................................................................................... 41
Kamer voor minnelijke schikking..........................................................................41
4. Fiscale kamer...................................................................................................... 41
5. Strafuitvoeringsrechtbank...................................................................................41
Terminologie..............................................................................43
Justitiehuizen.............................................................................43
Bureau voor Juridische brijstand..................................................43
Rechtzoekende waarvan vermoed wordt dat hij onvermogend is :.........................44
4