Geschiedenis van
België
Samenvatting 2023-2024; Milan Piron;
Maarten van Ginderachter
,2
,2. Het ontstaan van België (1780-1830)
“Citaat??”
Prerevolutionaire periode in 1780
Jozef II, de Habsburgse monarch, zal de verlichte idealen omarmen en dit omvormen in een verlicht absolutisme
waarbij hij nog steeds bij gratie God regeert maar hij zal wel meer vrijheden en moderniseringen campagnes
toekennen
Tolerantie-edict (1781) = Godsdienstvrijheid en de secularisering v/d Staat dat het Katholicisme niet meer
als enige Godsdienst in de Zuidelijke Nederlanden mag bestaan.
Afschaffing v/d verschillende kerkelijke seminaries om één centraal seminarie op te richten om zo de
priesters loyaler aan de staat te maken en minder aan Rome.
Centralisatie v/d politieke en gerechtelijke organen: Raad van Vlaanderen, Raad van Brabant, lokale raden,
… worden allemaal afgeschaft en er zal één centraal politieke raad en algemeen wetboek komen om zo het
lokaal gewoonterecht af te schaffen.
Doordat Jozef II hierdoor knaagt met zijn verlichte hervormingen aan de bestaande privileges v/d Kerk en
steden/gebieden dat hadden opgebouwd in het AC-regime (Bv minder belastingen moeten betalen) gaan deze
in opstand komen tijdens de Brabantse Omwenteling 1789-1790 (omdat het eerst in de Brabantse steden
begon) en de Etats Belgiques Unis oprichten.
Dit is de eerste keer dat de verschillende vorstendommen gaan samenwerken en een confederale staat
oprichten. Hierin had je twee groepen mensen die gaan samenwerken tegen een gemeenschappelijke vijand,
Jozef II. De Vonckisten (Liberale beweging die volledig afwilt van Jozef II en al de AC-regime instanties) en
de Statisten (Willen alles terugvoeren van voor Jozef II zijn hervormingen).
Nu door die twee groepen was de Brabantse omwenteling een revolutie want ze streefde voor de
democratisering en afschaffing v/h absolutisme maar ook een contrarevolutie tegen het verlicht absolutisme
van Jozef II en het afnemen an hun privileges die ze terug wilde.
De Brabantse omwenteling is te situeren in een breder Europees revolutionaire periode (Franse revolutie,
Bataafse opstand, Geneve opstand, …) die allemaal streefde naar meer individuele vrijheden.
Alsook de Luikse revolutie (1789-1790) die veel radicaler was en streefde voor democratische hervormingen
en afschaffing van feodale privileges als voorbeeld van wat in Frankrijk gebeurde
Een internationale coalitie zal samen met Jozef II die twee opstanden in de Zuidelijke Nederlanden de kop
indrukken in 1790 en de Comité général des Belges et Liégois Unis (eerste keer dat Luik in de eerder
gemaakte confederatie zit)
Kan er dan gesproken worden v/d eerste Belgische revolutie?
Belgisch zelfbewustzijn stond enorm zwak en de mensen identificeerde zich vooral met de lokale
gemeenschap eerst. Deze identiteit is pas later top-down geconstrueerd maar de Oostenrijkse keizer heeft hier
wel bijgedragen omdat hij af wilde stappen van dit Particularisme om zijn eigen macht te vergoten en alle
politiek en administratie te centraliseren alsook een culturele samensmelting.
Dus kunt de Brabantse omwenteling als een Belgisch Compromis avant la lettre zien als een confederale
samenwerking v/d verschillende gebieden tegen een gezamenlijk kwaad.
Franse tijd
3
, Na de Franse revolutie zal Frankrijk de Zuidelijke Nederlanden annexeren en zal tot 1814 deel uitmaken v/h
Napoleontische keizerrijk. Franse gaan:
Afschaffing feodaliteit
Invoering burgerlijk wetboek
Inzetten op economische groei en proto-industrialisering. Mede door de continentale blokkade tegen het VK zal de
lokale nijverheid en handel ene sterke boost krijgen.
Grote secularising v/d staat (het hele publieke leven moet uit handen v/d Kerk worden getrokken)
Was over algemeen weinig verzet tegen deze ‘bezetting’, enige was de boerenkrijg (1798-1799) waar dat Katholieke
boeren tegen de secularisering.
Grootste erfenis v/d Franse tijd is de switch van een standenmaatschappij naar een egalitaire maatschappij gebaseerd
op gelijke rechten, een unitaire staatsbureaucratie en de switch v/d Soevereiniteit v/d Monarch naar de soevereiniteit
v/d natie.
In dit kielzog dat ook het Liberalisme die op zijn beurt het nationalisme gaat ontwikkelen.
Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830)
Na Napoleons verlies in 1815 bij Waterloo zullen de overwinnende vorsten, samen met de verdreven vorsten door
Napoleon samenzitten tijdens het Congres van Wenen om de AC Dynastieke regimes met hun oorspronkelijke macht
te restaureren = vrede v/d vorsten.
Eén van deze producten v/d Restauratie is het VKN dat het Frans expansionisme moest indijken en een buffer moest
vormen. (Maar geïndustrialiseerde Luik wilde terug bij Frankrijk, maar VK wou dat niet) en zal voor het eerst sinds
de 16de eeuw de Nederland weer herenigd zijn.
De Noordelijke Nederlanden was een republiek maar dat wilde de vorsten niet dus in het VKN moest wel een
monarch aan het hoofd staan; Optie 1 was het teruggegeven aan de Habsburgers maar die wilde dat niet, optie 2 was
een afstammeling v/h Huis van Oranje van tijdens de Nederlandse opstand de troon te geven en werd Willem I.
Willem I zal als een verlichte monarchie uitoefenen:
Persvrijheid
Godsdienstvrijheid
Taal vrijheid
MAAR Willem I zal wel weer als een Despoot regeren en in theorie heeft in een Parlement en Senaat maar in de
praktijk heeft deze geen klote te zeggen.
Noord en zuid? The Ex’s are back maar is dit gedoemd te mislukken? n
Belgisch ‘nationalisme’ was in 1815 totaal niet sterk, niemand pleitte echt voor ene onafhankelijk België
Willem zette na twee eeuwen verdeling in op een eenmakingsbeleid
o Religieuze vrijheid (Zuiden was Katholiek, Noorden was Protesants
o Taalvrijheid (Aangezien 60% v/d Zuid Nederlanders Franstalig was maar Willem I zal wel sterk inzetten op het
tegengaan van verfransing in Vlaanderen met o.a. Nederlandstalig onderwijs en rechtspraak)
o Huis van Oranje bouwt aan Paleis in Brussel + Staten-Generaal wisselt af met zittingen in Den Haag en Brussel
o Willem investeert sterk in de economische groei v/h Zuiden (Hierdoor zal de Orangistische beweging
ontwikkelen met aanhangers hiervan)
Structurele tegenstellingen:
Godsdienst: Zuiden was overwegend Katholiek en noorden Protestants, O.a. Willem I zelf
Sociaaleconomisch: Handelgedreven economie in het noorden en Industrie in het zuiden
4
België
Samenvatting 2023-2024; Milan Piron;
Maarten van Ginderachter
,2
,2. Het ontstaan van België (1780-1830)
“Citaat??”
Prerevolutionaire periode in 1780
Jozef II, de Habsburgse monarch, zal de verlichte idealen omarmen en dit omvormen in een verlicht absolutisme
waarbij hij nog steeds bij gratie God regeert maar hij zal wel meer vrijheden en moderniseringen campagnes
toekennen
Tolerantie-edict (1781) = Godsdienstvrijheid en de secularisering v/d Staat dat het Katholicisme niet meer
als enige Godsdienst in de Zuidelijke Nederlanden mag bestaan.
Afschaffing v/d verschillende kerkelijke seminaries om één centraal seminarie op te richten om zo de
priesters loyaler aan de staat te maken en minder aan Rome.
Centralisatie v/d politieke en gerechtelijke organen: Raad van Vlaanderen, Raad van Brabant, lokale raden,
… worden allemaal afgeschaft en er zal één centraal politieke raad en algemeen wetboek komen om zo het
lokaal gewoonterecht af te schaffen.
Doordat Jozef II hierdoor knaagt met zijn verlichte hervormingen aan de bestaande privileges v/d Kerk en
steden/gebieden dat hadden opgebouwd in het AC-regime (Bv minder belastingen moeten betalen) gaan deze
in opstand komen tijdens de Brabantse Omwenteling 1789-1790 (omdat het eerst in de Brabantse steden
begon) en de Etats Belgiques Unis oprichten.
Dit is de eerste keer dat de verschillende vorstendommen gaan samenwerken en een confederale staat
oprichten. Hierin had je twee groepen mensen die gaan samenwerken tegen een gemeenschappelijke vijand,
Jozef II. De Vonckisten (Liberale beweging die volledig afwilt van Jozef II en al de AC-regime instanties) en
de Statisten (Willen alles terugvoeren van voor Jozef II zijn hervormingen).
Nu door die twee groepen was de Brabantse omwenteling een revolutie want ze streefde voor de
democratisering en afschaffing v/h absolutisme maar ook een contrarevolutie tegen het verlicht absolutisme
van Jozef II en het afnemen an hun privileges die ze terug wilde.
De Brabantse omwenteling is te situeren in een breder Europees revolutionaire periode (Franse revolutie,
Bataafse opstand, Geneve opstand, …) die allemaal streefde naar meer individuele vrijheden.
Alsook de Luikse revolutie (1789-1790) die veel radicaler was en streefde voor democratische hervormingen
en afschaffing van feodale privileges als voorbeeld van wat in Frankrijk gebeurde
Een internationale coalitie zal samen met Jozef II die twee opstanden in de Zuidelijke Nederlanden de kop
indrukken in 1790 en de Comité général des Belges et Liégois Unis (eerste keer dat Luik in de eerder
gemaakte confederatie zit)
Kan er dan gesproken worden v/d eerste Belgische revolutie?
Belgisch zelfbewustzijn stond enorm zwak en de mensen identificeerde zich vooral met de lokale
gemeenschap eerst. Deze identiteit is pas later top-down geconstrueerd maar de Oostenrijkse keizer heeft hier
wel bijgedragen omdat hij af wilde stappen van dit Particularisme om zijn eigen macht te vergoten en alle
politiek en administratie te centraliseren alsook een culturele samensmelting.
Dus kunt de Brabantse omwenteling als een Belgisch Compromis avant la lettre zien als een confederale
samenwerking v/d verschillende gebieden tegen een gezamenlijk kwaad.
Franse tijd
3
, Na de Franse revolutie zal Frankrijk de Zuidelijke Nederlanden annexeren en zal tot 1814 deel uitmaken v/h
Napoleontische keizerrijk. Franse gaan:
Afschaffing feodaliteit
Invoering burgerlijk wetboek
Inzetten op economische groei en proto-industrialisering. Mede door de continentale blokkade tegen het VK zal de
lokale nijverheid en handel ene sterke boost krijgen.
Grote secularising v/d staat (het hele publieke leven moet uit handen v/d Kerk worden getrokken)
Was over algemeen weinig verzet tegen deze ‘bezetting’, enige was de boerenkrijg (1798-1799) waar dat Katholieke
boeren tegen de secularisering.
Grootste erfenis v/d Franse tijd is de switch van een standenmaatschappij naar een egalitaire maatschappij gebaseerd
op gelijke rechten, een unitaire staatsbureaucratie en de switch v/d Soevereiniteit v/d Monarch naar de soevereiniteit
v/d natie.
In dit kielzog dat ook het Liberalisme die op zijn beurt het nationalisme gaat ontwikkelen.
Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830)
Na Napoleons verlies in 1815 bij Waterloo zullen de overwinnende vorsten, samen met de verdreven vorsten door
Napoleon samenzitten tijdens het Congres van Wenen om de AC Dynastieke regimes met hun oorspronkelijke macht
te restaureren = vrede v/d vorsten.
Eén van deze producten v/d Restauratie is het VKN dat het Frans expansionisme moest indijken en een buffer moest
vormen. (Maar geïndustrialiseerde Luik wilde terug bij Frankrijk, maar VK wou dat niet) en zal voor het eerst sinds
de 16de eeuw de Nederland weer herenigd zijn.
De Noordelijke Nederlanden was een republiek maar dat wilde de vorsten niet dus in het VKN moest wel een
monarch aan het hoofd staan; Optie 1 was het teruggegeven aan de Habsburgers maar die wilde dat niet, optie 2 was
een afstammeling v/h Huis van Oranje van tijdens de Nederlandse opstand de troon te geven en werd Willem I.
Willem I zal als een verlichte monarchie uitoefenen:
Persvrijheid
Godsdienstvrijheid
Taal vrijheid
MAAR Willem I zal wel weer als een Despoot regeren en in theorie heeft in een Parlement en Senaat maar in de
praktijk heeft deze geen klote te zeggen.
Noord en zuid? The Ex’s are back maar is dit gedoemd te mislukken? n
Belgisch ‘nationalisme’ was in 1815 totaal niet sterk, niemand pleitte echt voor ene onafhankelijk België
Willem zette na twee eeuwen verdeling in op een eenmakingsbeleid
o Religieuze vrijheid (Zuiden was Katholiek, Noorden was Protesants
o Taalvrijheid (Aangezien 60% v/d Zuid Nederlanders Franstalig was maar Willem I zal wel sterk inzetten op het
tegengaan van verfransing in Vlaanderen met o.a. Nederlandstalig onderwijs en rechtspraak)
o Huis van Oranje bouwt aan Paleis in Brussel + Staten-Generaal wisselt af met zittingen in Den Haag en Brussel
o Willem investeert sterk in de economische groei v/h Zuiden (Hierdoor zal de Orangistische beweging
ontwikkelen met aanhangers hiervan)
Structurele tegenstellingen:
Godsdienst: Zuiden was overwegend Katholiek en noorden Protestants, O.a. Willem I zelf
Sociaaleconomisch: Handelgedreven economie in het noorden en Industrie in het zuiden
4
