Diversiteit 2025
Les 1 Diversiteit:
Inleidende beschouwingen
Het begrip Diversiteit
Van doelgroepenbeleid naar diversiteit
Vroeger: Er bestond een specifiek beleid voor afzonderlijke groepen, zoals:
o migranten,
o vrouwen,
o mensen met een beperking, enz.
Verandering: Op een bepaald moment werden al deze groepen samengenomen onder
één brede noemer: ‘diversiteit’.
Gevolg:
o Het beleid werd breder, maar ook ondieper: het richt zich op veel groepen
tegelijk, maar met minder aandacht per groep.
o Dit zorgde voor onzekerheid, bijvoorbeeld: “Krijgen vrouwen nog wel
voldoende aandacht binnen dit brede diversiteitsbeleid?”
Diversiteit als controversieel begrip
Diversiteit betekent letterlijk: een mix van verschillen tussen mensen.
Het is een containerbegrip, omdat het alle mogelijke manieren van ‘anders zijn’
omvat.
Men onderscheidt:
o Zichtbare verschillen: huidskleur, geslacht, leeftijd …
o Onzichtbare verschillen: waarden en normen, religie, overtuigingen … (deze
worden vaak pas zichtbaar in interactie).
Normaliteit als norm
2
, In onze samenleving bestaat er een idee van wat ‘normaal’ is — dit noemt
Blommaert (J.) het homogeneïsme.
Vroeger probeerde men mensen die ‘afweken’ van de norm te normaliseren of weg te
stoppen (bv. in gestichten).
Dit wijst op een ideologische vraag: Wie bepaalt wat normaal is?
o Diversiteit stelt die norm net in vraag.
Diversiteit en sociaal werk
Historische context
In de late 19e eeuw kwam de industriële revolutie op gang (textiel, mijnbouw…).
De samenleving veranderde sterk:
o Mensen trokken van het platteland naar de stad om te werken.
o Hierdoor werden oude sociale netwerken verbroken, wat leidde tot
eenzaamheid, armoede en werkloosheid.
In deze context ontstond het sociaal werk (oorspronkelijk in Engeland).
o Doel toen: mensen aanpassen aan de samenleving, ‘veranderen’ om te voldoen
aan de norm.
o Vandaag: sociaal werk omarmt diversiteit in plaats van ze weg te werken.
⚖️ Vroeger: sociaal werk focuste op normaliseren.
Nu: sociaal werk streeft naar inclusie en erkenning van verschillen.
Wetenschappelijke definities van diversiteit
Hudson Jordan (2011) & Kramer (2019):
o Diversiteit gaat over alle manieren waarop mensen van elkaar verschillen.
o Sommige verschillen zijn aangeboren (bv. huidskleur, cultuur, geslacht).
o Andere zijn veranderlijk (bv. kledingstijl, interesses).
Akaiouar (2020):
o Diversiteit omvat zowel zichtbare kenmerken (sekse, leeftijd, huidskleur)
als onzichtbare elementen (seksuele voorkeur, cultuur, economische status,
enz.).
Gonzales & Densi (2009):
2
, o De verschillen in persoonlijke kenmerken beïnvloeden hoe mensen elkaar
waarnemen.
Kramer (2019):
o “Diversiteit is een gegeven.”
→ Mensen verschillen nu eenmaal van elkaar; het is een feit van het mens-
zijn.
Samenvatting
Kernidee Uitleg
Diversiteit Overkoepelend begrip dat verwijst naar alle mogelijke
verschillen tussen mensen.
Historische evolutie Van aparte doelgroepen naar één diversiteitsbeleid (breed
maar oppervlakkig).
Zichtbare en onzichtbare Uiterlijke vs. culturele/mentale kenmerken.
verschillen
Normaliteit als norm Idee dat afwijking van de norm vroeger problematisch werd
gezien.
Sociaal werk Evolueerde van aanpassen (normaliseren) naar accepteren
en ondersteunen (inclusie).
Wetenschappers Leggen nadruk op aangeboren én veranderlijke verschillen,
en de sociale betekenis daarvan.
🌈 Werken aan diversiteit (Movisie –
Diversiteitsvlechtwerk)
1. Wat?
Movisie verduidelijkt diversiteit via 12 zichtbare en onzichtbare
diversiteitsfactoren.
Deze zijn:
sociaal-culturele achtergrond, uiterlijke kenmerken, seksuele oriëntatie, sociale
status, financiële situatie, educatie, leeftijd, gezondheid, gender & sekse, taal &
geletterdheid, (arbeids)participatie, religie & levensbeschouwing.
2. Kernidee
2
, Iedere mens is een combinatie van deze factoren.
Diversiteit betekent dus:
o ➤ Verschillen binnen elke factor (bv. verschillende leeftijden, talen, religies)
o ➤ Verschillen in combinaties van factoren (bv. jong én arm, oud én
hoogopgeleid…)
3. Waarom deze 12?
Andere kenmerken (zoals woon- of leefsituatie) zijn vaak het gevolg van één of
meerdere van deze 12 factoren.
Kort samengevat:
Diversiteit gaat niet alleen over losse verschillen (zoals leeftijd of cultuur), maar vooral over
de unieke combinatie van factoren die elke persoon anders maakt.
Diversiteit en uitsluiting
1. Wat is diversiteit?
Diversiteit beschrijft de verschillen tussen mensen (zoals cultuur, geslacht, leeftijd,
religie, gezondheid, sociale status...).
Het is een beschrijvend begrip: het zegt niets over hoe er met die verschillen wordt
omgegaan.
Dat doen de begrippen exclusie, integratie en inclusie.
🚫 Uitsluiting (exclusie)
Wat betekent uitsluiting?
2
Les 1 Diversiteit:
Inleidende beschouwingen
Het begrip Diversiteit
Van doelgroepenbeleid naar diversiteit
Vroeger: Er bestond een specifiek beleid voor afzonderlijke groepen, zoals:
o migranten,
o vrouwen,
o mensen met een beperking, enz.
Verandering: Op een bepaald moment werden al deze groepen samengenomen onder
één brede noemer: ‘diversiteit’.
Gevolg:
o Het beleid werd breder, maar ook ondieper: het richt zich op veel groepen
tegelijk, maar met minder aandacht per groep.
o Dit zorgde voor onzekerheid, bijvoorbeeld: “Krijgen vrouwen nog wel
voldoende aandacht binnen dit brede diversiteitsbeleid?”
Diversiteit als controversieel begrip
Diversiteit betekent letterlijk: een mix van verschillen tussen mensen.
Het is een containerbegrip, omdat het alle mogelijke manieren van ‘anders zijn’
omvat.
Men onderscheidt:
o Zichtbare verschillen: huidskleur, geslacht, leeftijd …
o Onzichtbare verschillen: waarden en normen, religie, overtuigingen … (deze
worden vaak pas zichtbaar in interactie).
Normaliteit als norm
2
, In onze samenleving bestaat er een idee van wat ‘normaal’ is — dit noemt
Blommaert (J.) het homogeneïsme.
Vroeger probeerde men mensen die ‘afweken’ van de norm te normaliseren of weg te
stoppen (bv. in gestichten).
Dit wijst op een ideologische vraag: Wie bepaalt wat normaal is?
o Diversiteit stelt die norm net in vraag.
Diversiteit en sociaal werk
Historische context
In de late 19e eeuw kwam de industriële revolutie op gang (textiel, mijnbouw…).
De samenleving veranderde sterk:
o Mensen trokken van het platteland naar de stad om te werken.
o Hierdoor werden oude sociale netwerken verbroken, wat leidde tot
eenzaamheid, armoede en werkloosheid.
In deze context ontstond het sociaal werk (oorspronkelijk in Engeland).
o Doel toen: mensen aanpassen aan de samenleving, ‘veranderen’ om te voldoen
aan de norm.
o Vandaag: sociaal werk omarmt diversiteit in plaats van ze weg te werken.
⚖️ Vroeger: sociaal werk focuste op normaliseren.
Nu: sociaal werk streeft naar inclusie en erkenning van verschillen.
Wetenschappelijke definities van diversiteit
Hudson Jordan (2011) & Kramer (2019):
o Diversiteit gaat over alle manieren waarop mensen van elkaar verschillen.
o Sommige verschillen zijn aangeboren (bv. huidskleur, cultuur, geslacht).
o Andere zijn veranderlijk (bv. kledingstijl, interesses).
Akaiouar (2020):
o Diversiteit omvat zowel zichtbare kenmerken (sekse, leeftijd, huidskleur)
als onzichtbare elementen (seksuele voorkeur, cultuur, economische status,
enz.).
Gonzales & Densi (2009):
2
, o De verschillen in persoonlijke kenmerken beïnvloeden hoe mensen elkaar
waarnemen.
Kramer (2019):
o “Diversiteit is een gegeven.”
→ Mensen verschillen nu eenmaal van elkaar; het is een feit van het mens-
zijn.
Samenvatting
Kernidee Uitleg
Diversiteit Overkoepelend begrip dat verwijst naar alle mogelijke
verschillen tussen mensen.
Historische evolutie Van aparte doelgroepen naar één diversiteitsbeleid (breed
maar oppervlakkig).
Zichtbare en onzichtbare Uiterlijke vs. culturele/mentale kenmerken.
verschillen
Normaliteit als norm Idee dat afwijking van de norm vroeger problematisch werd
gezien.
Sociaal werk Evolueerde van aanpassen (normaliseren) naar accepteren
en ondersteunen (inclusie).
Wetenschappers Leggen nadruk op aangeboren én veranderlijke verschillen,
en de sociale betekenis daarvan.
🌈 Werken aan diversiteit (Movisie –
Diversiteitsvlechtwerk)
1. Wat?
Movisie verduidelijkt diversiteit via 12 zichtbare en onzichtbare
diversiteitsfactoren.
Deze zijn:
sociaal-culturele achtergrond, uiterlijke kenmerken, seksuele oriëntatie, sociale
status, financiële situatie, educatie, leeftijd, gezondheid, gender & sekse, taal &
geletterdheid, (arbeids)participatie, religie & levensbeschouwing.
2. Kernidee
2
, Iedere mens is een combinatie van deze factoren.
Diversiteit betekent dus:
o ➤ Verschillen binnen elke factor (bv. verschillende leeftijden, talen, religies)
o ➤ Verschillen in combinaties van factoren (bv. jong én arm, oud én
hoogopgeleid…)
3. Waarom deze 12?
Andere kenmerken (zoals woon- of leefsituatie) zijn vaak het gevolg van één of
meerdere van deze 12 factoren.
Kort samengevat:
Diversiteit gaat niet alleen over losse verschillen (zoals leeftijd of cultuur), maar vooral over
de unieke combinatie van factoren die elke persoon anders maakt.
Diversiteit en uitsluiting
1. Wat is diversiteit?
Diversiteit beschrijft de verschillen tussen mensen (zoals cultuur, geslacht, leeftijd,
religie, gezondheid, sociale status...).
Het is een beschrijvend begrip: het zegt niets over hoe er met die verschillen wordt
omgegaan.
Dat doen de begrippen exclusie, integratie en inclusie.
🚫 Uitsluiting (exclusie)
Wat betekent uitsluiting?
2
