Sociologie
1. Sociologische Verbeelding & Sociologische Basisbenaderingen
2. Cultuur
3. Macht & Ongelijkheid
4. Klimaat en Milieu
5. Socialisatie en Interactie
6. Gender en Seksualiteit
7. Migratie, natie, ras & racisme
8. Voorbij de moderniteit?
H1: sociologisch perspectief/verbeelding en basisbenaderingen id sociologie
1.1 Sociologische bril en een sociologisch perspectief
Sociologie = systematisch onderzoek van de menselijke samenleving
Bril → zien hoe maatschappij & ordening daarvan het leven & gedrag v mensen beïnvloedt
Sociologisch perspectief & verbeelding
Met sociologische bril → sociologische verbeelding (C Wright Mills):
o Gave onszelf (en anderen) te zien als knooppunt v sociale bindingen & maatsch structuren die
ons denken, handelen, dus leven vormgeeft
o DUS ook onze persoonlijke problemen (bv. Falen) te verbinden met maatsch issues
→ Bv. Date: man respecteert jou niet → gendernormen, structuren → mannen
overconfident → vrouwen niet serieus
(Samen)leven is…
Leven op kruispant meerdere sociale bindingen, verbanden of netwerken die eigen denken & doen
vormgeven
Leven temidden v ‘afhankelijkeidsverhoudingen’ of ‘web aan interdependenties’
Maatschappij: geheel alle sociale relaties, sociale afhankelijkheden sociale verbandenof sociale netwerken
! maatschappij = gedifferentieerd
Bv. Wij afhankelijk v kotbaas: wetten… → web van AFHANKELIJKHEDEN
1.1.1 Algemene in bijzondere & 1.1.2 vreemde in bekende
Peter Berger: 2 technieken om bril op te zetten:
1. Generalisatie: het algemene in het bijzondere zien
Bv. Slimme mensen naar unief → handelen zit in maatschappij
Bv. Algemene: hongersnood → subsidies → zuivel → melk → nu: kaas eten
Bv. Armoede Brussel: geld vragen
Devil wears prada: blauwe trui gevolg mode-industrie (selected for you)
Partnerkeuze beïnvloed door patronen die samenhangen met gender, leeftijd, etniciteit & sociale
achtergrond → geschikte partner
2. Defamiliarisatie: het vreemde in het bekende zien
Bv. Elke dag naar school (= bekend): stil, luisteren, opschrijven → vragen stellen
Bv. Spaghetti (Italiaans) in België, datingapps
Bv. Trouw routine/traditie: hetero, vader loopt bruid naar voor
DWP: blauwe trui → industrie (modebladen, shows…→ geen individuele keuze)
Gedrag beïnvloed & bepaald door omgang met anderen
Gedigitaliseerde samenleving → omgang online
Bv. kinderen krijgen: arme landen minder scholing & economische mogelijkheden, thuis blijven,
geen anticonceptie
o in tijden van crisis: minder vrouwen zwanger
1
,1.1.3 persoonlijke keuzes in sociale context
Émile Durkheim: invloed van sociale factoren
Sociale factoren kunnen individuele gedrag beïnvloeden
Bepaalde categorieën mensen eerder van het leven benemen: mannen, protestanten, welvarende
mensen & ongehuwden
Sociale integratie = proces waarbij mensen met een migratieachtergrond in toenemende mate deelnemen aan
domeinen zoals werk, onderwijs, en aan sociale interacties
Sterke sociale banden minder gauw tot zelfdoding
Karakter van groepsnormen
Mannen meer vrijheid, maar groter sociaal isolement → hoger zelfdodingscijfer
Protestanten eerder zelfdoding want minder gebonden aan tradities
Rijkere mensen meer vrijheid → hoger zelfdodingscijfer
Vrouwen: lagere zelfdodingscijfer want grote mate van sociale integratie
o Sterke sociale banden
Conclusie: afzonderlijke individuen → algemene sociologische patronen
1.1.4 kijken als een socioloog: marginaliteit & crisis
2 verschijnselen:
- Bestaan id marges vd samenleving
- Doormaken van een sociale crisis
Sommige categorieën mensen is buitenstaander-zijn onderdeel van dagelijkse leven
Hoe groter marginaliteit van individu, hoe makkelijker diegene in staat om sociologisch perspectief te
hanteren
Mensen met migratieachtergrond weten welke invloed je etnische afkomst op je leven kan hebben
Gewone achtergrond minder vaak stil bij rol die etniciteit speelt in slev → privileges als dominantie
meerderheid
Bepaalde groeperingen in marge van samenleving (vrouwen, homo’s, mensen met beperking of
chronische ziekte, hoogbejaarden)
o Bewust van bepaalde sociale patronen
o Moeten afstand nemen van onze gewoonten & leven met hernieuwde nieuwsgierigheid bekijken
Bij verandering of crisis → uit evenwicht → aannemen sociologische visie
C. Wright Mills
Crisis jaren 30
Werkloos → eigen schuld → door sociale factoren beïnvloed
Economie in elkaar gestort
‘sociologische verbeeldingskracht’ = beter inzicht krijgen in functioneren vd samenleving & wijze
waarop deze hun leven beïnvloedt
1.2 belang van een mondiale visie
Na WOII: nieuwe informatietechnologie
Midden 20e E: transportcontainer → toename aan producten over hele wereld
Geleid tot mondiaal of globaal perspectief = bestuderen vd wereld in zijn geheel & de plaats die onze
samenleving daarin inneemt
Globaal bewustzijn = logisch verlengstuk vh sociologisch perspectief
Samenleving veel invloed op ervaringen
Positie die samenleving in wereld inneemt beïnvloedt samenleving
2
,Economische ontwikkeling 3 brede categorieën:
- Hoge-inkomenslanden: landen met hoogste algemen levensstandaard
o Zweden, Noorwegen, Nederland& andere West-Europese landen, VS, Canada, Argentinië, Zuid-
Afrika, Israël, Saoedi-Arabië, Japan, Australië
o Leveren meeste goederen & diensten + rijkdommen
o Welvarend: door geluk in rijk deel van wereld geboren
- Middeninkomenslanden: landen met een levensstandaard die we, als we de wereld in zijn geheel
bekijken, gemiddeld kunnen noemen
o 80 landen: Oost-Europese landen, sommige Afrikaanse landen alle Latijns-Amerikaanse &
Aziatische landen
o Platteland & steden, te voet & per dier, tractor, scooter, fiets of auto
o Grote sociale ongelijkheid
o Extreemrijk (zakelijke elite) vs slechte omstandigheden (behuizing, voedsel)
- Lage-inkomenslanden: landen met lage levensstandaard, waarvan de meeste inwoners arm zijn
o Afrika, Azië
o Extreem rijk vs meeste mensen onder erbarmelijke omstandigheden (slechte woonsituatie,
onveilig water, voedselgebrek) + weinig mogelijkheden om situatie te verbeteren
Situatie vergelijken in rijke westerse landen & andere landen → om 4 redenen:
1. Leven dat we leden wordt gevormd door land waarin we leven
o Vrouwen in rijke & arme landen (gelet op # kinderen) totaal verschillend leven
o Verschillen tussen samenlevingen
2. Contacten tussen samenlevingen zijn zeer sterk toegenomen
o Informatietechnologie: beelden, geluiden & documenten binnen enkele seconden over gehele
wereld → voorkeuren ontwikkelen op gebied van voedsel, kleding & muziek
o Mogelijkheden om te reizen toegenomen
o Rijke landen invloed op andere landen: Big Macs, hiphop, Engels als 2de taal)
o Sociale problemen in arme landen vaak gevolg van hun productie voor rijke landen
→ Kledingindustrie of mijnbouw
o Vluchtelingen van oorlogen
o Maatschappelijke onrust & discussie over komst
o Wederzijdse invloed bv. Italiaans of Chinees restaurant in België
o ‘nieuwe’ soorten groenten, fruit & kruiden
3. Veel sociale problemen waarmee de westerse wereld geconfronteerd wordt, zijn elders veel
ernstiger
o Armoede in westerse wereld, Latijns-Amerika, Afrika, Azië op grotere schaal → ernstiger
probleem
o Vrouwen achtergesteld
o Ongelijkheid tussen mannen & vrouwen veel groter
o Mondiale klimaat-crisis, opwarming aarde → verstrekkende gevolgen
o Coronapandemie: snelheid vaccineren verschillen (VS meer doden)
4. Globaal denken helpt ons om meer inzicht in onszelf te krijgen
o Groot gebrek aan elementaire bestaansmiddelen, steun van familieleden is groot
o Westerse wereld: kwaad & eenzaam
o Materieel bezit: ‘rijk’ leven centrale positie → adequate maatstaf voor welzijn
1.3 sociologisch perspectief in de praktijk
Veel opzichten zinvol
- Sociologie speelt belangrijke rol in de totstandkoming vd wetten & overheidsmaatregelen die ons leven
beïnvloeden
- Op individueel niveau bevordert het sociologisch perspectief onze persoonlijke groei & bewustwording
- Studie vd sociologie = uitstekende voorbereiding op arbeidsmarkt
3
, 1.3.1 sociologie & overheidsbeleid
Beleid van overheden, wetten & regels → reguleren hoe mensen in bepaalde gemeenschap leven & werken
Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) & Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)
1.3.2 sociologie & persoonlijke groei
Sociologisch perspectief maakt ons actiever & bewuster & kritischer
Sociologie heeft 4 positieve effecten:
1. Adhv het sociologisch perspectief kunnen we nagaan wat er wel en niet klopt aan het ‘alledaags
denken’
o Vrije individuen & zelf verantwoordelijk voor leven dat we leiden
o Succesvolle mensen als superieur
o Minder succesvol: persoonlijke tekortkomingen
o Sociologische benadering vragen over waarheidsgehalte van wijdverbreide ideeën
o Socioloog = mythenjager: iemand die mythen doorprikt
2. Het sociologisch perspectief geeft ons een beter inzicht in de mogelijkheden & de hindernissen
die we in het dagelijks leven tegenkomen
o Sociologie: kaarten uitdelen & spelregels bepaalt
o Hoe beter spel begrijpen, hoe beter we kunnen spelen
o Doelen na te streven
o Maatschappelijke factoren belangrijke rol bij jouw keuzes?
3. Sociologisch perspectief geeft ons mogelijkheid een actieve rol te spelen in de samenleving
waarvan we deel uitmaken
o Effectiviteit als lid van bepaalde samenleving neemt toe naarmate we beter begrijpen hoe die
samenleving functioneert
o C. Wright Mills: sociologisch perspectief maakt van persoonlijk probleem een publiek vraagstuk
o Samenleving steunen of veranderen (mee spelregels bepalen)
4. Sociologie helpt ons om in een wereld te leven die zich kenmerkt door diversiteit
o Neiging om eigen manier van leven als de ‘juiste’, ‘normale’, of ‘betere’ manier van leven te
beschouwen
o Kritisch over sterke & zwakke punten van alle denkbare levenswijzen
1.3.3 voordelen van sociologie voor de arbeidsmarkt
Brede voorbereiding voor opleiding → goede baan
Belangrijke info over hoe mensen leven, denken & hun geld uitgeven
Ook voor sociale, verzorgende, medische & veelheid aan beleidsberoepen
Beleidsmaatregelen & programma’s + waarom mensen criminele pad op gaan
Gezondheidszorg: kennis ontwikkelen
Bepaalde factoren (etniciteit, sekse of sociale achtergrond) beïnvloeden gezondheid van mensen
Belang van maatschappelijke context van deze problematiek
Inzicht hoe groepen verschillen in overtuigingen, gezinspatronen & andere aspecten vh leven
1.4 Ontstaan vd sociologie
‘Keuzes’ ontstaan niet uit niets
Individu mede gevormd door geschiedenis
Belangrijke historische gebeurtenissen centraal voor huidige samenleving & ontwikkeling sociologie
4
1. Sociologische Verbeelding & Sociologische Basisbenaderingen
2. Cultuur
3. Macht & Ongelijkheid
4. Klimaat en Milieu
5. Socialisatie en Interactie
6. Gender en Seksualiteit
7. Migratie, natie, ras & racisme
8. Voorbij de moderniteit?
H1: sociologisch perspectief/verbeelding en basisbenaderingen id sociologie
1.1 Sociologische bril en een sociologisch perspectief
Sociologie = systematisch onderzoek van de menselijke samenleving
Bril → zien hoe maatschappij & ordening daarvan het leven & gedrag v mensen beïnvloedt
Sociologisch perspectief & verbeelding
Met sociologische bril → sociologische verbeelding (C Wright Mills):
o Gave onszelf (en anderen) te zien als knooppunt v sociale bindingen & maatsch structuren die
ons denken, handelen, dus leven vormgeeft
o DUS ook onze persoonlijke problemen (bv. Falen) te verbinden met maatsch issues
→ Bv. Date: man respecteert jou niet → gendernormen, structuren → mannen
overconfident → vrouwen niet serieus
(Samen)leven is…
Leven op kruispant meerdere sociale bindingen, verbanden of netwerken die eigen denken & doen
vormgeven
Leven temidden v ‘afhankelijkeidsverhoudingen’ of ‘web aan interdependenties’
Maatschappij: geheel alle sociale relaties, sociale afhankelijkheden sociale verbandenof sociale netwerken
! maatschappij = gedifferentieerd
Bv. Wij afhankelijk v kotbaas: wetten… → web van AFHANKELIJKHEDEN
1.1.1 Algemene in bijzondere & 1.1.2 vreemde in bekende
Peter Berger: 2 technieken om bril op te zetten:
1. Generalisatie: het algemene in het bijzondere zien
Bv. Slimme mensen naar unief → handelen zit in maatschappij
Bv. Algemene: hongersnood → subsidies → zuivel → melk → nu: kaas eten
Bv. Armoede Brussel: geld vragen
Devil wears prada: blauwe trui gevolg mode-industrie (selected for you)
Partnerkeuze beïnvloed door patronen die samenhangen met gender, leeftijd, etniciteit & sociale
achtergrond → geschikte partner
2. Defamiliarisatie: het vreemde in het bekende zien
Bv. Elke dag naar school (= bekend): stil, luisteren, opschrijven → vragen stellen
Bv. Spaghetti (Italiaans) in België, datingapps
Bv. Trouw routine/traditie: hetero, vader loopt bruid naar voor
DWP: blauwe trui → industrie (modebladen, shows…→ geen individuele keuze)
Gedrag beïnvloed & bepaald door omgang met anderen
Gedigitaliseerde samenleving → omgang online
Bv. kinderen krijgen: arme landen minder scholing & economische mogelijkheden, thuis blijven,
geen anticonceptie
o in tijden van crisis: minder vrouwen zwanger
1
,1.1.3 persoonlijke keuzes in sociale context
Émile Durkheim: invloed van sociale factoren
Sociale factoren kunnen individuele gedrag beïnvloeden
Bepaalde categorieën mensen eerder van het leven benemen: mannen, protestanten, welvarende
mensen & ongehuwden
Sociale integratie = proces waarbij mensen met een migratieachtergrond in toenemende mate deelnemen aan
domeinen zoals werk, onderwijs, en aan sociale interacties
Sterke sociale banden minder gauw tot zelfdoding
Karakter van groepsnormen
Mannen meer vrijheid, maar groter sociaal isolement → hoger zelfdodingscijfer
Protestanten eerder zelfdoding want minder gebonden aan tradities
Rijkere mensen meer vrijheid → hoger zelfdodingscijfer
Vrouwen: lagere zelfdodingscijfer want grote mate van sociale integratie
o Sterke sociale banden
Conclusie: afzonderlijke individuen → algemene sociologische patronen
1.1.4 kijken als een socioloog: marginaliteit & crisis
2 verschijnselen:
- Bestaan id marges vd samenleving
- Doormaken van een sociale crisis
Sommige categorieën mensen is buitenstaander-zijn onderdeel van dagelijkse leven
Hoe groter marginaliteit van individu, hoe makkelijker diegene in staat om sociologisch perspectief te
hanteren
Mensen met migratieachtergrond weten welke invloed je etnische afkomst op je leven kan hebben
Gewone achtergrond minder vaak stil bij rol die etniciteit speelt in slev → privileges als dominantie
meerderheid
Bepaalde groeperingen in marge van samenleving (vrouwen, homo’s, mensen met beperking of
chronische ziekte, hoogbejaarden)
o Bewust van bepaalde sociale patronen
o Moeten afstand nemen van onze gewoonten & leven met hernieuwde nieuwsgierigheid bekijken
Bij verandering of crisis → uit evenwicht → aannemen sociologische visie
C. Wright Mills
Crisis jaren 30
Werkloos → eigen schuld → door sociale factoren beïnvloed
Economie in elkaar gestort
‘sociologische verbeeldingskracht’ = beter inzicht krijgen in functioneren vd samenleving & wijze
waarop deze hun leven beïnvloedt
1.2 belang van een mondiale visie
Na WOII: nieuwe informatietechnologie
Midden 20e E: transportcontainer → toename aan producten over hele wereld
Geleid tot mondiaal of globaal perspectief = bestuderen vd wereld in zijn geheel & de plaats die onze
samenleving daarin inneemt
Globaal bewustzijn = logisch verlengstuk vh sociologisch perspectief
Samenleving veel invloed op ervaringen
Positie die samenleving in wereld inneemt beïnvloedt samenleving
2
,Economische ontwikkeling 3 brede categorieën:
- Hoge-inkomenslanden: landen met hoogste algemen levensstandaard
o Zweden, Noorwegen, Nederland& andere West-Europese landen, VS, Canada, Argentinië, Zuid-
Afrika, Israël, Saoedi-Arabië, Japan, Australië
o Leveren meeste goederen & diensten + rijkdommen
o Welvarend: door geluk in rijk deel van wereld geboren
- Middeninkomenslanden: landen met een levensstandaard die we, als we de wereld in zijn geheel
bekijken, gemiddeld kunnen noemen
o 80 landen: Oost-Europese landen, sommige Afrikaanse landen alle Latijns-Amerikaanse &
Aziatische landen
o Platteland & steden, te voet & per dier, tractor, scooter, fiets of auto
o Grote sociale ongelijkheid
o Extreemrijk (zakelijke elite) vs slechte omstandigheden (behuizing, voedsel)
- Lage-inkomenslanden: landen met lage levensstandaard, waarvan de meeste inwoners arm zijn
o Afrika, Azië
o Extreem rijk vs meeste mensen onder erbarmelijke omstandigheden (slechte woonsituatie,
onveilig water, voedselgebrek) + weinig mogelijkheden om situatie te verbeteren
Situatie vergelijken in rijke westerse landen & andere landen → om 4 redenen:
1. Leven dat we leden wordt gevormd door land waarin we leven
o Vrouwen in rijke & arme landen (gelet op # kinderen) totaal verschillend leven
o Verschillen tussen samenlevingen
2. Contacten tussen samenlevingen zijn zeer sterk toegenomen
o Informatietechnologie: beelden, geluiden & documenten binnen enkele seconden over gehele
wereld → voorkeuren ontwikkelen op gebied van voedsel, kleding & muziek
o Mogelijkheden om te reizen toegenomen
o Rijke landen invloed op andere landen: Big Macs, hiphop, Engels als 2de taal)
o Sociale problemen in arme landen vaak gevolg van hun productie voor rijke landen
→ Kledingindustrie of mijnbouw
o Vluchtelingen van oorlogen
o Maatschappelijke onrust & discussie over komst
o Wederzijdse invloed bv. Italiaans of Chinees restaurant in België
o ‘nieuwe’ soorten groenten, fruit & kruiden
3. Veel sociale problemen waarmee de westerse wereld geconfronteerd wordt, zijn elders veel
ernstiger
o Armoede in westerse wereld, Latijns-Amerika, Afrika, Azië op grotere schaal → ernstiger
probleem
o Vrouwen achtergesteld
o Ongelijkheid tussen mannen & vrouwen veel groter
o Mondiale klimaat-crisis, opwarming aarde → verstrekkende gevolgen
o Coronapandemie: snelheid vaccineren verschillen (VS meer doden)
4. Globaal denken helpt ons om meer inzicht in onszelf te krijgen
o Groot gebrek aan elementaire bestaansmiddelen, steun van familieleden is groot
o Westerse wereld: kwaad & eenzaam
o Materieel bezit: ‘rijk’ leven centrale positie → adequate maatstaf voor welzijn
1.3 sociologisch perspectief in de praktijk
Veel opzichten zinvol
- Sociologie speelt belangrijke rol in de totstandkoming vd wetten & overheidsmaatregelen die ons leven
beïnvloeden
- Op individueel niveau bevordert het sociologisch perspectief onze persoonlijke groei & bewustwording
- Studie vd sociologie = uitstekende voorbereiding op arbeidsmarkt
3
, 1.3.1 sociologie & overheidsbeleid
Beleid van overheden, wetten & regels → reguleren hoe mensen in bepaalde gemeenschap leven & werken
Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) & Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)
1.3.2 sociologie & persoonlijke groei
Sociologisch perspectief maakt ons actiever & bewuster & kritischer
Sociologie heeft 4 positieve effecten:
1. Adhv het sociologisch perspectief kunnen we nagaan wat er wel en niet klopt aan het ‘alledaags
denken’
o Vrije individuen & zelf verantwoordelijk voor leven dat we leiden
o Succesvolle mensen als superieur
o Minder succesvol: persoonlijke tekortkomingen
o Sociologische benadering vragen over waarheidsgehalte van wijdverbreide ideeën
o Socioloog = mythenjager: iemand die mythen doorprikt
2. Het sociologisch perspectief geeft ons een beter inzicht in de mogelijkheden & de hindernissen
die we in het dagelijks leven tegenkomen
o Sociologie: kaarten uitdelen & spelregels bepaalt
o Hoe beter spel begrijpen, hoe beter we kunnen spelen
o Doelen na te streven
o Maatschappelijke factoren belangrijke rol bij jouw keuzes?
3. Sociologisch perspectief geeft ons mogelijkheid een actieve rol te spelen in de samenleving
waarvan we deel uitmaken
o Effectiviteit als lid van bepaalde samenleving neemt toe naarmate we beter begrijpen hoe die
samenleving functioneert
o C. Wright Mills: sociologisch perspectief maakt van persoonlijk probleem een publiek vraagstuk
o Samenleving steunen of veranderen (mee spelregels bepalen)
4. Sociologie helpt ons om in een wereld te leven die zich kenmerkt door diversiteit
o Neiging om eigen manier van leven als de ‘juiste’, ‘normale’, of ‘betere’ manier van leven te
beschouwen
o Kritisch over sterke & zwakke punten van alle denkbare levenswijzen
1.3.3 voordelen van sociologie voor de arbeidsmarkt
Brede voorbereiding voor opleiding → goede baan
Belangrijke info over hoe mensen leven, denken & hun geld uitgeven
Ook voor sociale, verzorgende, medische & veelheid aan beleidsberoepen
Beleidsmaatregelen & programma’s + waarom mensen criminele pad op gaan
Gezondheidszorg: kennis ontwikkelen
Bepaalde factoren (etniciteit, sekse of sociale achtergrond) beïnvloeden gezondheid van mensen
Belang van maatschappelijke context van deze problematiek
Inzicht hoe groepen verschillen in overtuigingen, gezinspatronen & andere aspecten vh leven
1.4 Ontstaan vd sociologie
‘Keuzes’ ontstaan niet uit niets
Individu mede gevormd door geschiedenis
Belangrijke historische gebeurtenissen centraal voor huidige samenleving & ontwikkeling sociologie
4
