Personenlijst Filosofie
HS1: Wat is Filosofie?
Plato & Aristoteles “Verwondering as begin en beginsel van de filosofie.”
G.F.W. Hegel Uil van Minerva als symbool voor de filosofie; kritische reflectie en wijsheid.
Descartes Dingen in twijfel trekken -> rationalisme.
Nagel “Goed dat we abstracte dingen vanzelfsprekend beschouwen in het dagelijkse
leven, anders zouden we niet ver geraken.”
Kuhn Incommensurabiliteit; vooruitgang binnen een paradigma maar bij revolutie ->
nieuw paradigma, over paradigma’s heen geen vooruitgang.
HS2: Mechanisering en doelgerichtheid
Aristoteles Vieroorzakenleer: formele, materiële, bewerkstellige, en finale oorzaak. +
doeloorzaken.
Galilei Traagheidswet; beroep doen op mechanische oorzaken (waardoor is iets
zoals het is?”
Bertrand Russel Beschrijft wetenschappelijke revolutie; 1700 zo goed als alles modern, 1600
zo goed als alles middeleeuws.
Eduard Dijksterhuis De mechanisering van het wereldbeeld
Descartes Mechanisering toepassen op natuurfenomenen + levende lichamen (komaf
maken met de ‘ziel’).
Kant Teleologie; we moeten ook spreken van doelgerichtheid bij levende wezens.
Darwin Evolutietheorie (on the origin of species): evolutie door een combinatie van
natuurlijke selectie en mutaties.
Jean-baptiste Lamarck Voorganger van Darwin; transmutationisme.
Daniel Dennett Beweert dat Darwin’s theorie ‘gevaarlijk’ is omdat ze veel verder reikt dan
enkel de evolutieleer of biologie.
Beweert ook dat de natuur een slimme ingenieur is (blinde horlogemaker –
trial and error)
William Paley Natural theology -> via de natuurwetenschappen kan je informatie vinden
om het bestaan van god te verklaren (natuur lezen als een boek geschreven
door God).
, HS3: Lichaam en geest
Dick Swaab Materialist – Wij zijn ons brein
Alva Noë Dualist – Wij zijn toch geen brein?
René Descartes Substantiedualist; wil zekerheid vinden m.b.v. methodische twijfel. “Je pense, donc je
suis » enige zekerheid.
Jaworski Eigenschapsdualist – “een mentale oorzaak van iets fysiek is als een trein op perron 1
die een trein op perron 7 aanrijdt.”
Frank Jackson What Mary didn’t know – Gedachtenexperiment met de vraag of Mary iets zou
bijleren uit de kleur rood zien; Ja, ze weet niet hoe het voelt om rood te zien.
Thomas Nagel What is it like to be a bat? Kan je over leren maar subjectieve ervaring zullen wij
nooit volledig snappen.
Julien Offray de la Eerste moderne materialist : lichaam en geest vallen samen.
Mettrie
Paul & Patricia Aanhangers van het eliminativistisch fysicalisme.
Churchland
Jack Smart Aanhanger van het reductionistisch fysicalisme.
Carl Hempel Fysica evolueert doorheen de geschiedenis; op welke fysica steunt het fysicalisme
dan? (kritiek)
HS4: Lijden en dood
Plato Antieke filosoof + dualist – argument van de onsterfelijkheid (de geest blijft leven).
Filosoferen = ‘leren sterven’
Epicurus Antieke filosoof + materialist – argumenten tegen het belang van de dood; de dood
is niet onaangenaam/slecht (want er is niks na de dood) en de dood is niet voor mij.
Leibniz God is algoed en almachtig – theodicee voor lijden als keerzijde van een goed.
Freud Psycholoog – beschreef Masochisme.
Hume Paradox van de tragedie
Robert Nozick The experience machine – als je in een tank een volledig gelukkig leven zou kunnen
leven; zou toch niemand hiervoor kiezen (we willen zelf dingen meemaken, iemand
zijn, en contact hebben met de realiteit).
Arthur Pessimist; Het leven is een kwelling omdat mensen (kwalitatief en kwantitatief) meer
Schoppenhauer pijn dan genot ervaren.
Bernard Williams Eeuwig leven zorgt voor verveling; er komt verlamming van ons beslissingsvermogen.
Martin Heidegger Eeuwig leven is onmenselijk; mens-zijn = zijn-tot-de-dood.
HS1: Wat is Filosofie?
Plato & Aristoteles “Verwondering as begin en beginsel van de filosofie.”
G.F.W. Hegel Uil van Minerva als symbool voor de filosofie; kritische reflectie en wijsheid.
Descartes Dingen in twijfel trekken -> rationalisme.
Nagel “Goed dat we abstracte dingen vanzelfsprekend beschouwen in het dagelijkse
leven, anders zouden we niet ver geraken.”
Kuhn Incommensurabiliteit; vooruitgang binnen een paradigma maar bij revolutie ->
nieuw paradigma, over paradigma’s heen geen vooruitgang.
HS2: Mechanisering en doelgerichtheid
Aristoteles Vieroorzakenleer: formele, materiële, bewerkstellige, en finale oorzaak. +
doeloorzaken.
Galilei Traagheidswet; beroep doen op mechanische oorzaken (waardoor is iets
zoals het is?”
Bertrand Russel Beschrijft wetenschappelijke revolutie; 1700 zo goed als alles modern, 1600
zo goed als alles middeleeuws.
Eduard Dijksterhuis De mechanisering van het wereldbeeld
Descartes Mechanisering toepassen op natuurfenomenen + levende lichamen (komaf
maken met de ‘ziel’).
Kant Teleologie; we moeten ook spreken van doelgerichtheid bij levende wezens.
Darwin Evolutietheorie (on the origin of species): evolutie door een combinatie van
natuurlijke selectie en mutaties.
Jean-baptiste Lamarck Voorganger van Darwin; transmutationisme.
Daniel Dennett Beweert dat Darwin’s theorie ‘gevaarlijk’ is omdat ze veel verder reikt dan
enkel de evolutieleer of biologie.
Beweert ook dat de natuur een slimme ingenieur is (blinde horlogemaker –
trial and error)
William Paley Natural theology -> via de natuurwetenschappen kan je informatie vinden
om het bestaan van god te verklaren (natuur lezen als een boek geschreven
door God).
, HS3: Lichaam en geest
Dick Swaab Materialist – Wij zijn ons brein
Alva Noë Dualist – Wij zijn toch geen brein?
René Descartes Substantiedualist; wil zekerheid vinden m.b.v. methodische twijfel. “Je pense, donc je
suis » enige zekerheid.
Jaworski Eigenschapsdualist – “een mentale oorzaak van iets fysiek is als een trein op perron 1
die een trein op perron 7 aanrijdt.”
Frank Jackson What Mary didn’t know – Gedachtenexperiment met de vraag of Mary iets zou
bijleren uit de kleur rood zien; Ja, ze weet niet hoe het voelt om rood te zien.
Thomas Nagel What is it like to be a bat? Kan je over leren maar subjectieve ervaring zullen wij
nooit volledig snappen.
Julien Offray de la Eerste moderne materialist : lichaam en geest vallen samen.
Mettrie
Paul & Patricia Aanhangers van het eliminativistisch fysicalisme.
Churchland
Jack Smart Aanhanger van het reductionistisch fysicalisme.
Carl Hempel Fysica evolueert doorheen de geschiedenis; op welke fysica steunt het fysicalisme
dan? (kritiek)
HS4: Lijden en dood
Plato Antieke filosoof + dualist – argument van de onsterfelijkheid (de geest blijft leven).
Filosoferen = ‘leren sterven’
Epicurus Antieke filosoof + materialist – argumenten tegen het belang van de dood; de dood
is niet onaangenaam/slecht (want er is niks na de dood) en de dood is niet voor mij.
Leibniz God is algoed en almachtig – theodicee voor lijden als keerzijde van een goed.
Freud Psycholoog – beschreef Masochisme.
Hume Paradox van de tragedie
Robert Nozick The experience machine – als je in een tank een volledig gelukkig leven zou kunnen
leven; zou toch niemand hiervoor kiezen (we willen zelf dingen meemaken, iemand
zijn, en contact hebben met de realiteit).
Arthur Pessimist; Het leven is een kwelling omdat mensen (kwalitatief en kwantitatief) meer
Schoppenhauer pijn dan genot ervaren.
Bernard Williams Eeuwig leven zorgt voor verveling; er komt verlamming van ons beslissingsvermogen.
Martin Heidegger Eeuwig leven is onmenselijk; mens-zijn = zijn-tot-de-dood.
