VERBINTENISSENRECHT
HOOFDSTUK 1 DE VERBINTENIS: BEGRIP, KENMERKEN EN SOORTEN
1. Algemene inleiding
2. Situering en vindplaats van het verbintenissenrecht
2.1. Situering in het recht
2.2. Vindplaats van het verbintenissenrecht in de Belgische wetgeving
- Algemeen verbintenissenrecht - bijzonder verbintenissenrecht:
Art. 1.1 - 1.12 BW
- De bepalingen van Boek 5 BW zijn van aanvullend recht (Art 5.3 BW)
- Tenzij uit de tekst of de draagwijdte ervan blijkt dat ze geheel of gedeeltelijk
een karakter van dwingend recht of van openbare orde hebben
- De wet voorziet een default-regeling, waarvan zeer vaak afgeweken kan worden
- Uitsluiten - bevestigen - moduleren
- Naast Boek 5 BW, dat het algemeen contractenrecht bevat, bestaan veel bijzondere
regels, vaak van dwingend recht
- Benoemde contracten (Vb. handelshuurovereenkomst,...)
- Bijzondere contractenrecht
(B2C - B2B regeling m.b.t. onrechtmatige bedingen)
- De bepalingen in Boek 6 BW zijn van aanvullend recht (Art. 6.1 BW)
- Tenzij uit de tekst of de draagwijdte ervan blijkt dat ze geheel of gedeeltelijk
een karakter van dwingend recht of van openbare orde hebben
- Algemene regels voor het privaatrecht (Art. 1.2 BW)
- De wet beschikt alleen voor de toekomst
- Beginsel: geen terugwerkende kracht
- Uitzondering: noodzakelijk voor een doelstelling van algemeen belang
- De nieuwe wet is van toepassing op
- Situaties die na haar inwerktreding ontstaan
- De toekomstige gevolgen van onder de vroegere wet ontstane
situaties die zich voordoen of voortduren onder de nieuwe wet
, - Bijzondere regels voor het contractenrecht
- Beginselen
- De oude wet blijft van toepassing op contracten gesloten onder de
oude wet
- De geldigheid van het contract wordt beheerst door de wet die van
toepassing was op het tijdstip van de totstandkoming
- Uitzonderingen
- De nieuwe wet van openbare orde of van dwingend recht is van
toepassing op lopende contracten
- De nieuwe wet bepaalt dat hij van toepassing is op lopende
contracten
3. Begripsomschrijving en karakteristieke eigenschappen van de verbintenis
3.1. Het begrip verbintenis
- art. 5.1 BW
- art. 5.3 BW
3.2. Karakteristieke eigenschappen van de verbintenis
1. een verbintenis creëert een band tussen personen
- De schuldenaar heeft een verbintenis tegenover de schuldeiser
- De schuldeiser heeft een vorderingsrecht tegenover een schuldenaar
2. Een verbintenis heeft een prestatie tot voorwerp
- Elke verbintenis heeft een bepaald voorwerp: een prestatie die geleverd moet
worden
- Het klassieke verbintenissenrecht concentreert zich op de
vermogensrechtelijke verbintenissen
3. Een verbintenis is afdwingbaar (Art. 5.1 - 5.2 BW)
,4. De bronnen van verbintenissen
5. Indeling van verbintenissen
5.1. Verbintenissen en hun bron
- Aanspraak steunt op een contract: contractuele aansprakelijkheid
- Aanspraak steunt NIET op een contract: buitencontractuele aansprakelijkheid.
5.2. Verbintenissen en hun aard
1. Verbintenissen met economische karakter - verbintenis met burgerlijk karakter
- Onderneming (economisch karakter) vs niet-onderneming (burgerlijk karakter)
- Basisdefinitie: art I.1,1° WER
- Tal van andere relevante hoedanigheden
- Toepassingsgebied: pas nooit een juridische regel toe op een bepaalde
situatie zonder eerst zorgvuldig na te denken over het toepassingsgebied van
die regel (Vb. Herroepingsrecht - Art.VI.47 WER)
2. Verbintenissen met een persoonsgebonden karakter (intuitu personae) Art. 5.196 BW
- Principe: een verbintenis kan door om het even wie worden uitgevoerd
- Uitzondering: verbintenis intuitu personae
, 5.3. Verbintenissen en hun voorwerp
1. Verbintenissen om iets te doen, om iets niet te doen, om iets te geven of om iets te
garanderen (art. 5.46 BW)
2. Resultaatsverbintenissen vs inspanningsverbintenissen (art. 5.72 BW)
- Resultaatsverbintenis (= uitslagverbintenis): SA is verplicht een bepaald
resultaat te bereiken
- Inspanningsverbintenis (= middelenverbintenis): SA is verplicht alle zorg te
verstrekken om een bepaald resultaat te bereiken zonder resultaatgarantie
- Criterium?
- Wet
- Gemeenschappelijke bedoeling van de partijen
(uitdrukkelijk of impliciet)
- Voorwerp van de verbintenis
- Aleatoir karakter van het beoogde resultaat
Vb 1: De verbintenis van een accountant om je belastingaangifte tijdig in te
dienen: resultaatsverbintenis
Vb 2: De verbintenis van een dokter om een artroscopie uit te voeren aan de
linkerknie: inspanningsverbintenis
Vb 3: De verbintenis van een architect om toezicht te houden op het werk van
de aannemer: resultaatsverbintenis
Vb 4: De verbintenis van een geneesheer om een vrouw te steriliseren:
inspanningsverbintenis
Vb 5: De verbintenis van een droogkuis om een trouwkleed te reinigen:
resultaatsverbintenis
3. Verbintenissen met een deelbaar voorwerp en verbintenissen met een ondeelbaar
voorwerp (Art 5.159 - 5.166 - 5.170 BW)
- Deelbaar voorwerp: verbintenissen waarvan het voorwerp gesplitst of in delen
kan worden uitgevoerd (Vb. geld)
- Ondeelbaar voorwerp: verbintenissen waarvan het voorwerp noodzakelijk in
zijn geheel moet worden uitgevoerd (Vb. levering levend dier)
- Ondeelbaarheid uit de aard of strekking (natuurlijke ondeelbaarheid)
- Wettelijke ondeelbaarheid
- Conventionele ondeelbaarheid
- Principe:
- 1 SA - 1 SE: verbintenissen ondeelbaar
- Meerdere SA/SE: verbintenissen deelbaar
4. Verbintenissen met pluraliteit van voorwerpen (Art. 5.156 - 5.158 BW)
HOOFDSTUK 1 DE VERBINTENIS: BEGRIP, KENMERKEN EN SOORTEN
1. Algemene inleiding
2. Situering en vindplaats van het verbintenissenrecht
2.1. Situering in het recht
2.2. Vindplaats van het verbintenissenrecht in de Belgische wetgeving
- Algemeen verbintenissenrecht - bijzonder verbintenissenrecht:
Art. 1.1 - 1.12 BW
- De bepalingen van Boek 5 BW zijn van aanvullend recht (Art 5.3 BW)
- Tenzij uit de tekst of de draagwijdte ervan blijkt dat ze geheel of gedeeltelijk
een karakter van dwingend recht of van openbare orde hebben
- De wet voorziet een default-regeling, waarvan zeer vaak afgeweken kan worden
- Uitsluiten - bevestigen - moduleren
- Naast Boek 5 BW, dat het algemeen contractenrecht bevat, bestaan veel bijzondere
regels, vaak van dwingend recht
- Benoemde contracten (Vb. handelshuurovereenkomst,...)
- Bijzondere contractenrecht
(B2C - B2B regeling m.b.t. onrechtmatige bedingen)
- De bepalingen in Boek 6 BW zijn van aanvullend recht (Art. 6.1 BW)
- Tenzij uit de tekst of de draagwijdte ervan blijkt dat ze geheel of gedeeltelijk
een karakter van dwingend recht of van openbare orde hebben
- Algemene regels voor het privaatrecht (Art. 1.2 BW)
- De wet beschikt alleen voor de toekomst
- Beginsel: geen terugwerkende kracht
- Uitzondering: noodzakelijk voor een doelstelling van algemeen belang
- De nieuwe wet is van toepassing op
- Situaties die na haar inwerktreding ontstaan
- De toekomstige gevolgen van onder de vroegere wet ontstane
situaties die zich voordoen of voortduren onder de nieuwe wet
, - Bijzondere regels voor het contractenrecht
- Beginselen
- De oude wet blijft van toepassing op contracten gesloten onder de
oude wet
- De geldigheid van het contract wordt beheerst door de wet die van
toepassing was op het tijdstip van de totstandkoming
- Uitzonderingen
- De nieuwe wet van openbare orde of van dwingend recht is van
toepassing op lopende contracten
- De nieuwe wet bepaalt dat hij van toepassing is op lopende
contracten
3. Begripsomschrijving en karakteristieke eigenschappen van de verbintenis
3.1. Het begrip verbintenis
- art. 5.1 BW
- art. 5.3 BW
3.2. Karakteristieke eigenschappen van de verbintenis
1. een verbintenis creëert een band tussen personen
- De schuldenaar heeft een verbintenis tegenover de schuldeiser
- De schuldeiser heeft een vorderingsrecht tegenover een schuldenaar
2. Een verbintenis heeft een prestatie tot voorwerp
- Elke verbintenis heeft een bepaald voorwerp: een prestatie die geleverd moet
worden
- Het klassieke verbintenissenrecht concentreert zich op de
vermogensrechtelijke verbintenissen
3. Een verbintenis is afdwingbaar (Art. 5.1 - 5.2 BW)
,4. De bronnen van verbintenissen
5. Indeling van verbintenissen
5.1. Verbintenissen en hun bron
- Aanspraak steunt op een contract: contractuele aansprakelijkheid
- Aanspraak steunt NIET op een contract: buitencontractuele aansprakelijkheid.
5.2. Verbintenissen en hun aard
1. Verbintenissen met economische karakter - verbintenis met burgerlijk karakter
- Onderneming (economisch karakter) vs niet-onderneming (burgerlijk karakter)
- Basisdefinitie: art I.1,1° WER
- Tal van andere relevante hoedanigheden
- Toepassingsgebied: pas nooit een juridische regel toe op een bepaalde
situatie zonder eerst zorgvuldig na te denken over het toepassingsgebied van
die regel (Vb. Herroepingsrecht - Art.VI.47 WER)
2. Verbintenissen met een persoonsgebonden karakter (intuitu personae) Art. 5.196 BW
- Principe: een verbintenis kan door om het even wie worden uitgevoerd
- Uitzondering: verbintenis intuitu personae
, 5.3. Verbintenissen en hun voorwerp
1. Verbintenissen om iets te doen, om iets niet te doen, om iets te geven of om iets te
garanderen (art. 5.46 BW)
2. Resultaatsverbintenissen vs inspanningsverbintenissen (art. 5.72 BW)
- Resultaatsverbintenis (= uitslagverbintenis): SA is verplicht een bepaald
resultaat te bereiken
- Inspanningsverbintenis (= middelenverbintenis): SA is verplicht alle zorg te
verstrekken om een bepaald resultaat te bereiken zonder resultaatgarantie
- Criterium?
- Wet
- Gemeenschappelijke bedoeling van de partijen
(uitdrukkelijk of impliciet)
- Voorwerp van de verbintenis
- Aleatoir karakter van het beoogde resultaat
Vb 1: De verbintenis van een accountant om je belastingaangifte tijdig in te
dienen: resultaatsverbintenis
Vb 2: De verbintenis van een dokter om een artroscopie uit te voeren aan de
linkerknie: inspanningsverbintenis
Vb 3: De verbintenis van een architect om toezicht te houden op het werk van
de aannemer: resultaatsverbintenis
Vb 4: De verbintenis van een geneesheer om een vrouw te steriliseren:
inspanningsverbintenis
Vb 5: De verbintenis van een droogkuis om een trouwkleed te reinigen:
resultaatsverbintenis
3. Verbintenissen met een deelbaar voorwerp en verbintenissen met een ondeelbaar
voorwerp (Art 5.159 - 5.166 - 5.170 BW)
- Deelbaar voorwerp: verbintenissen waarvan het voorwerp gesplitst of in delen
kan worden uitgevoerd (Vb. geld)
- Ondeelbaar voorwerp: verbintenissen waarvan het voorwerp noodzakelijk in
zijn geheel moet worden uitgevoerd (Vb. levering levend dier)
- Ondeelbaarheid uit de aard of strekking (natuurlijke ondeelbaarheid)
- Wettelijke ondeelbaarheid
- Conventionele ondeelbaarheid
- Principe:
- 1 SA - 1 SE: verbintenissen ondeelbaar
- Meerdere SA/SE: verbintenissen deelbaar
4. Verbintenissen met pluraliteit van voorwerpen (Art. 5.156 - 5.158 BW)
