H oofdstuk 1: Inleiding
Probleemstelling
● Leerlingen:
○ Bewegen te weinig;
○ Zitten te lang stil.
● Gevolgen:
○ Slechtere gezondheid;
○ Minder concentratie;
○ Lagere leerprestaties.
● School:
○ Plaats waar leerlingen grootste deel van de dag zijn;
○ Dus: ideale setting om beweging te stimuleren.
➔ Vital school: integreert gezondheid in het onderwijs, ziet beweging als middel, niet
als extra last.
Vital schools project
● De vernieuwde Vlaamse gezondheidsaanbevelingen voor sedentair gedrag en
lichaamsbeweging pleiten voor een gezonde mix van zitten, staan en bewegen, elke
dag.
● Recent onderzoek toont echter aan dat een groot deel van de jongeren te lang zit en
onvoldoende beweegt. Daarenboven is er nood aan good practises om ‘minder lang
stilzitten en meer beweging’ te stimuleren binnen de klascontext.
1
, H oofdstuk 2: Visie op beweging
Beweging ≠ sport
● Bewegen staat voor alle activiteiten waarbij energieverbruik en spierwerking nodig
is. Bv. naar school wandelen, tuinieren, voetballen tijdens de pauze, een fietsuitstap
maken.
● Een sport kan omschreven worden als een fysieke krachtmeting (bv. zwemmen),
fysiek spel (bv. voetbal), of denkspel (bv. schaken) dat op reglementaire wijze in
competitieverband of recreatief gespeeld kan worden.
➔ Conclusie: functioneel bewegen doorheen de dag, niet enkel in de turnles.
Gezondheid - fysieke activiteit - fysieke fitheid
● Gezondheid:
○ Niet alleen afwezigheid van ziekte!
○ Def. Gezondheid is een staat van fysiek, psychisch en sociaal welbevinden
en niet enkel afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke gebreken.
○ Multidimensioneel en dynamisch.
● Fysieke activiteit:
○ Elke beweging met energieverbruik.
○ Niet noodzakelijk gepland of intens.
● Fysieke fitheid:
○ Dagelijkse taken uitvoeren zonder overmatige vermoeidheid.
○ Energie overhouden voor vrije tijd.
2
,10 goede redenen om meer te bewegen en minder lang
stil te zitten op school
1. Kennis van de bewegingsdriehoek
● Aan jongeren w aanbevolen om langdurige periodes van lang stilzitten te
beperken en te onderbreken.
● Beelschermactiviteiten (tv-kijken, computeren…) worden in de vrije tijd het
best beperkt tot max 2 uur per dag. Gem. 6u tot 9,5u per dag zitten jongeren
neer - op school, voor het scherm, in de auto…
● Conclusie: lang stilzitten beperken is niet voldoende… Bewegen aan lichte
intensiteit doen jongeren best gedurende het grootste deel van de (wakkere)
dag).
● Praktijkvoorbeeld: bewegingsdagboek + stappentellercompetitie
2. Vlaamse gezondheidsaanbevelingen sedentair gedrag en lichaamsbeweging
● Regelmatige fysieke activiteit maakt dus deel uit van een gezonde levensstijl.
Voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar wordt dan ook aanbevolen om
minstens 60 minuten per dag aan matige tot hoge intensiteit te bewegen.
➔ Dat betekent niet noodzakelijk intensief sporten, maar wel inspanningen leveren
waarvan het hart iets sneller slaat, de ademhaling versnelt en waarbij je licht zweet.
● Naast voldoende bewegen is ook het beperken van lang stilzitten belangrijk
voor onze gezondheid.
➔ Lang stilzitten of ‘sedentair gedrag’ omvat alle activiteiten met een laag
energieverbruik die uitgevoerd worden in zittende of liggende houding, bijvoorbeeld
tv-kijken, computeren, lezen, op school, op het werk of in de auto zitten ... De slaaptijd
valt niet onder sedentair gedrag.
● Lang stilzitten is iets anders dan fysieke inactiviteit of het niet behalen van de
beweegnorm.
➔ Iemand die elke dag 60 minuten matig intensief beweegt, maar de rest van de dag
voornamelijk zittend doorbrengt, heeft toch een sedentaire levensstijl. Daarvan kan hij
klachten ondervinden, bv. zich mentaal minder goed voelen, minder goede
schoolresultaten, een hogere bloeddruk, overgewicht, minder sterke spieren en
gewrichten, slaapproblemen …
● Voor kinderen en jongeren wordt daarom aanbevolen om langdurige periodes
van sedentair gedrag te beperken. Beeldschermactiviteiten (tv kijken,
computeren …) worden in de vrije tijd het best beperkt tot maximaal twee uur
per dag.
3
, ● Bewegen = sporten?
○ Focus ligt niet op de fysieke conditie/sport. WEL op gezondheid, elke
vooruitgang telt.
3. Alarmerende cijfers!
● 4 op 5 jongeren bewegen zelfs geen uurtje per dag. Dat is volgens de
Wereldgezondheidsorganisatie wat ze moeten bewegen.
➔ Sporten is niet genoeg om je dagdagelijkse beweegnorm te halen.
(Grote misvatting)
● Wat zijn de oorzaken van minder bewegen bij kinderen?
○ Digitalisering
○ Verstedelijking
○ Geen toegang tot veilige speelplekken
○ Voorzichtige houding ouders en verzorgers
● Hoelang zit de Vlaming dagelijks stil?
○ 6-12 jarigen zitten gem 7u per dag. Dat is maar liefst de helft van de
tijd dat ze wakker zijn.
○ Bij de 12-18 jarigen ligt dat cijfer nog hoger (8u).
○ Verklaring voor dat lang stilzitten?
■ Deels het schoolleven.
● Hoeveel beweegt de jongere dagelijks?
○ De grote meerderheid van onze kleuters beweegt dagelijks 3 uur licht,
matig of hoog intensief. Het gaat meestal wel om licht intensieve
beweging.
○ Constante - heel weinig kinderen en jongeren bewegen voldoende:
4
Probleemstelling
● Leerlingen:
○ Bewegen te weinig;
○ Zitten te lang stil.
● Gevolgen:
○ Slechtere gezondheid;
○ Minder concentratie;
○ Lagere leerprestaties.
● School:
○ Plaats waar leerlingen grootste deel van de dag zijn;
○ Dus: ideale setting om beweging te stimuleren.
➔ Vital school: integreert gezondheid in het onderwijs, ziet beweging als middel, niet
als extra last.
Vital schools project
● De vernieuwde Vlaamse gezondheidsaanbevelingen voor sedentair gedrag en
lichaamsbeweging pleiten voor een gezonde mix van zitten, staan en bewegen, elke
dag.
● Recent onderzoek toont echter aan dat een groot deel van de jongeren te lang zit en
onvoldoende beweegt. Daarenboven is er nood aan good practises om ‘minder lang
stilzitten en meer beweging’ te stimuleren binnen de klascontext.
1
, H oofdstuk 2: Visie op beweging
Beweging ≠ sport
● Bewegen staat voor alle activiteiten waarbij energieverbruik en spierwerking nodig
is. Bv. naar school wandelen, tuinieren, voetballen tijdens de pauze, een fietsuitstap
maken.
● Een sport kan omschreven worden als een fysieke krachtmeting (bv. zwemmen),
fysiek spel (bv. voetbal), of denkspel (bv. schaken) dat op reglementaire wijze in
competitieverband of recreatief gespeeld kan worden.
➔ Conclusie: functioneel bewegen doorheen de dag, niet enkel in de turnles.
Gezondheid - fysieke activiteit - fysieke fitheid
● Gezondheid:
○ Niet alleen afwezigheid van ziekte!
○ Def. Gezondheid is een staat van fysiek, psychisch en sociaal welbevinden
en niet enkel afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke gebreken.
○ Multidimensioneel en dynamisch.
● Fysieke activiteit:
○ Elke beweging met energieverbruik.
○ Niet noodzakelijk gepland of intens.
● Fysieke fitheid:
○ Dagelijkse taken uitvoeren zonder overmatige vermoeidheid.
○ Energie overhouden voor vrije tijd.
2
,10 goede redenen om meer te bewegen en minder lang
stil te zitten op school
1. Kennis van de bewegingsdriehoek
● Aan jongeren w aanbevolen om langdurige periodes van lang stilzitten te
beperken en te onderbreken.
● Beelschermactiviteiten (tv-kijken, computeren…) worden in de vrije tijd het
best beperkt tot max 2 uur per dag. Gem. 6u tot 9,5u per dag zitten jongeren
neer - op school, voor het scherm, in de auto…
● Conclusie: lang stilzitten beperken is niet voldoende… Bewegen aan lichte
intensiteit doen jongeren best gedurende het grootste deel van de (wakkere)
dag).
● Praktijkvoorbeeld: bewegingsdagboek + stappentellercompetitie
2. Vlaamse gezondheidsaanbevelingen sedentair gedrag en lichaamsbeweging
● Regelmatige fysieke activiteit maakt dus deel uit van een gezonde levensstijl.
Voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar wordt dan ook aanbevolen om
minstens 60 minuten per dag aan matige tot hoge intensiteit te bewegen.
➔ Dat betekent niet noodzakelijk intensief sporten, maar wel inspanningen leveren
waarvan het hart iets sneller slaat, de ademhaling versnelt en waarbij je licht zweet.
● Naast voldoende bewegen is ook het beperken van lang stilzitten belangrijk
voor onze gezondheid.
➔ Lang stilzitten of ‘sedentair gedrag’ omvat alle activiteiten met een laag
energieverbruik die uitgevoerd worden in zittende of liggende houding, bijvoorbeeld
tv-kijken, computeren, lezen, op school, op het werk of in de auto zitten ... De slaaptijd
valt niet onder sedentair gedrag.
● Lang stilzitten is iets anders dan fysieke inactiviteit of het niet behalen van de
beweegnorm.
➔ Iemand die elke dag 60 minuten matig intensief beweegt, maar de rest van de dag
voornamelijk zittend doorbrengt, heeft toch een sedentaire levensstijl. Daarvan kan hij
klachten ondervinden, bv. zich mentaal minder goed voelen, minder goede
schoolresultaten, een hogere bloeddruk, overgewicht, minder sterke spieren en
gewrichten, slaapproblemen …
● Voor kinderen en jongeren wordt daarom aanbevolen om langdurige periodes
van sedentair gedrag te beperken. Beeldschermactiviteiten (tv kijken,
computeren …) worden in de vrije tijd het best beperkt tot maximaal twee uur
per dag.
3
, ● Bewegen = sporten?
○ Focus ligt niet op de fysieke conditie/sport. WEL op gezondheid, elke
vooruitgang telt.
3. Alarmerende cijfers!
● 4 op 5 jongeren bewegen zelfs geen uurtje per dag. Dat is volgens de
Wereldgezondheidsorganisatie wat ze moeten bewegen.
➔ Sporten is niet genoeg om je dagdagelijkse beweegnorm te halen.
(Grote misvatting)
● Wat zijn de oorzaken van minder bewegen bij kinderen?
○ Digitalisering
○ Verstedelijking
○ Geen toegang tot veilige speelplekken
○ Voorzichtige houding ouders en verzorgers
● Hoelang zit de Vlaming dagelijks stil?
○ 6-12 jarigen zitten gem 7u per dag. Dat is maar liefst de helft van de
tijd dat ze wakker zijn.
○ Bij de 12-18 jarigen ligt dat cijfer nog hoger (8u).
○ Verklaring voor dat lang stilzitten?
■ Deels het schoolleven.
● Hoeveel beweegt de jongere dagelijks?
○ De grote meerderheid van onze kleuters beweegt dagelijks 3 uur licht,
matig of hoog intensief. Het gaat meestal wel om licht intensieve
beweging.
○ Constante - heel weinig kinderen en jongeren bewegen voldoende:
4
