Samenvatting Leraar In Interactie
Inhoudsopgave
1. Les 1: inleiding en groepsontwikkeling ........................................................................... 5
1.1. Situering in de leermaterialen................................................................................. 5
1.2. Fasen in de groepsontwikkeling ............................................................................. 5
1.2.1. Fase 1: forming (de beginnende groep).......................................................... 5
1.2.2. Fase 2: storming (op zoek naar gelijkheid) ..................................................... 6
1.2.3. Fase 3: norming (streven naar veiligheid) ....................................................... 6
1.2.4. Fase 4: performing (verkenning & aanvaarding v.h. anders-zijn) .................... 7
1.2.5. Fase 5: adjourning (ontbinding) ...................................................................... 7
1.3. Positief klasklimaat ................................................................................................ 7
1.3.1. Hoe dragen we bij tot een positief klasklimaat? .............................................. 7
1.3.2. Samenhang van de groep .............................................................................. 8
1.3.3. Tips om als leraar te werken aan een positief klasklimaat .............................. 8
2. Les 2: veerkracht en zelfzorg.......................................................................................... 9
2.1. Belang veerkracht en zelfzorg ................................................................................ 9
2.2. Stress .................................................................................................................... 9
2.3. Draagkracht ........................................................................................................... 9
2.3.1. ‘Gronden’ in stressvolle situaties ...................................................................10
2.4. Zelfzorg en veerkracht ..........................................................................................10
2.4.1. Veerkracht .....................................................................................................10
2.4.2. Hulpbronnen..................................................................................................10
3. Les 3: positief klasklimaat .............................................................................................. 11
3.1. Situering in de leermaterialen................................................................................ 11
3.2. Sleutels tot een goed klasmanagement: preventief ............................................... 11
3.2.1. Didactisch sterk staan ................................................................................... 11
3.2.2. Communicatief sterk staan ............................................................................ 11
3.3. Regels, afspraken en routines...............................................................................12
3.3.1. Enkele basisinzichten ....................................................................................12
3.3.2. Regels, routines en afspraken .......................................................................12
3.3.3. Routines ........................................................................................................12
3.3.4. Regels ...........................................................................................................13
3.3.5. Scripts ...........................................................................................................13
3.4. Hoe verbeter ik mijn klasmanagement? ................................................................13
4. Les 4: positief klasklimaat en nieuwe autoriteit ..............................................................15
4.1. Situering in de leermaterialen................................................................................15
4.2. Macht vs. autoriteit ................................................................................................15
4.2.1. Autoriteits-‘valkuil’..........................................................................................15
1
, 4.2.2. Concept nieuwe autoriteit ..............................................................................15
4.2.3. Oude autoriteit vs. nieuwe autoriteit ..............................................................16
4.2.4. Voorkomen van escalatie a.d.h.v. de pijlers van nieuwe autoriteit: .................16
4.2.5. Nieuwe autoriteit: netwerk en het belang van het team .................................17
4.2.6. Voordelen van de nieuwe autoriteit ................................................................17
5. Les 5: klasmanagement curatief ....................................................................................19
5.1. Situering in de leermaterialen................................................................................19
5.2. Grenzen stellen .....................................................................................................19
5.2.1. Hoe kan je een lln zijn aandacht terug bij de les krijgen, zonder de les te
onderbreken? Welke technieken kan je toepassen? ......................................................19
5.2.2. Kenmerken van een goede interventie/ goed stopgedrag ..............................20
5.2.3. Voorwaarden waaraan een straf moet voldoen..............................................20
5.3. Sanctiebeleid op school: het 4-lademodel .............................................................21
5.3.1. Basisprincipes van het 4-lademodel ..............................................................21
5.3.2. Doel van het beleid........................................................................................21
5.3.3. Lade 1: Ernstige eenmalige overtredingen: altijd straf-als-signaal .................21
5.3.4. Lade 2: Niet-ernstige eenmalige overtredingen: waarschuwen ......................22
5.3.5. Lade 3: Hinderlijke gewoontes: gewenst gedrag aanleren .............................22
5.3.6. Lade 4: Veel voorkomende ernstige overtredingen: herstel eisen ..................23
5.4. Remediëringstechnieken.......................................................................................24
5.4.1. Extra info remediëringstechnieken ................................................................24
6. Les 6: klasmanagement en omgaan met agressie.........................................................25
6.1. Situering in de leermaterialen................................................................................25
6.2. Wat is agressie?....................................................................................................25
6.3. Hoe ervaart de agressor agressie? .......................................................................25
6.4. Kenmerken van de agressor .................................................................................25
6.5. Verschillende standpunten ....................................................................................25
6.6. Reageren op agressie: een stappenplan ...............................................................26
6.6.1. Stap 1: grens voelen en niet verschuiven ......................................................26
6.6.2. Stap 2: controleer je emotie ...........................................................................27
6.6.3. Stap 3: schat de situatie in ............................................................................27
6.6.4. Stap 4: neem controle en kies de juiste reactiestrategie ................................29
6.6.5. Stap 5: afronden van een agressie-incident...................................................30
7. Les 7: gesprekken met jongeren ...................................................................................31
7.1. Situering in de leermaterialen................................................................................31
7.2. Vaardigheden voor een goede gespreksvoering ...................................................31
7.2.1. Luistervaardigheden ......................................................................................31
7.2.2. Vragen stellen ...............................................................................................32
7.2.3. Zendervaardigheden .....................................................................................34
7.3. Aandachtspunten voor een gespreksvoering met jongeren ...................................36
2
, 7.4. Metacommunicatie ................................................................................................36
7.4.1. Voorwaarden van metacommunicatie ............................................................36
7.5. Opbouw van een gesprek .....................................................................................36
7.5.1. Voorbereiding ................................................................................................36
7.5.2. Introductie .....................................................................................................37
7.5.3. Startvraag: zeer belangrijk! ............................................................................37
7.5.4. Kern ..............................................................................................................37
7.5.5. Afronding .......................................................................................................37
7.6. SMART-doelen......................................................................................................37
8. Les 8: vergadertechnieken ............................................................................................39
8.1. Situering in de leermaterialen................................................................................39
8.2. Wat is een vergadering? .......................................................................................39
8.3. Soorten vergaderingen..........................................................................................39
8.3.1. Informatieve vergadering ...............................................................................39
8.3.2. Probleemoplossende vergadering .................................................................39
8.4. Communicatieprocessen.......................................................................................39
8.4.1. Product..........................................................................................................39
8.4.2. Procedure .....................................................................................................39
8.4.3. Proces ...........................................................................................................39
8.4.4. Persoon.........................................................................................................39
8.5. Richtlijnen voor een vergadering ...........................................................................39
8.5.1. Deelnemers van een vergadering..................................................................40
8.6. Fasen in een vergadering .....................................................................................40
8.7. Denkhoeden van de Bono .....................................................................................40
8.7.1. Witte hoed .....................................................................................................40
8.7.2. Rode hoed ....................................................................................................40
8.7.3. Zwarte hoed ..................................................................................................41
8.7.4. Gele hoed .....................................................................................................41
8.7.5. Groene hoed .................................................................................................41
8.7.6. Blauwe hoed .................................................................................................41
3
, 4
Inhoudsopgave
1. Les 1: inleiding en groepsontwikkeling ........................................................................... 5
1.1. Situering in de leermaterialen................................................................................. 5
1.2. Fasen in de groepsontwikkeling ............................................................................. 5
1.2.1. Fase 1: forming (de beginnende groep).......................................................... 5
1.2.2. Fase 2: storming (op zoek naar gelijkheid) ..................................................... 6
1.2.3. Fase 3: norming (streven naar veiligheid) ....................................................... 6
1.2.4. Fase 4: performing (verkenning & aanvaarding v.h. anders-zijn) .................... 7
1.2.5. Fase 5: adjourning (ontbinding) ...................................................................... 7
1.3. Positief klasklimaat ................................................................................................ 7
1.3.1. Hoe dragen we bij tot een positief klasklimaat? .............................................. 7
1.3.2. Samenhang van de groep .............................................................................. 8
1.3.3. Tips om als leraar te werken aan een positief klasklimaat .............................. 8
2. Les 2: veerkracht en zelfzorg.......................................................................................... 9
2.1. Belang veerkracht en zelfzorg ................................................................................ 9
2.2. Stress .................................................................................................................... 9
2.3. Draagkracht ........................................................................................................... 9
2.3.1. ‘Gronden’ in stressvolle situaties ...................................................................10
2.4. Zelfzorg en veerkracht ..........................................................................................10
2.4.1. Veerkracht .....................................................................................................10
2.4.2. Hulpbronnen..................................................................................................10
3. Les 3: positief klasklimaat .............................................................................................. 11
3.1. Situering in de leermaterialen................................................................................ 11
3.2. Sleutels tot een goed klasmanagement: preventief ............................................... 11
3.2.1. Didactisch sterk staan ................................................................................... 11
3.2.2. Communicatief sterk staan ............................................................................ 11
3.3. Regels, afspraken en routines...............................................................................12
3.3.1. Enkele basisinzichten ....................................................................................12
3.3.2. Regels, routines en afspraken .......................................................................12
3.3.3. Routines ........................................................................................................12
3.3.4. Regels ...........................................................................................................13
3.3.5. Scripts ...........................................................................................................13
3.4. Hoe verbeter ik mijn klasmanagement? ................................................................13
4. Les 4: positief klasklimaat en nieuwe autoriteit ..............................................................15
4.1. Situering in de leermaterialen................................................................................15
4.2. Macht vs. autoriteit ................................................................................................15
4.2.1. Autoriteits-‘valkuil’..........................................................................................15
1
, 4.2.2. Concept nieuwe autoriteit ..............................................................................15
4.2.3. Oude autoriteit vs. nieuwe autoriteit ..............................................................16
4.2.4. Voorkomen van escalatie a.d.h.v. de pijlers van nieuwe autoriteit: .................16
4.2.5. Nieuwe autoriteit: netwerk en het belang van het team .................................17
4.2.6. Voordelen van de nieuwe autoriteit ................................................................17
5. Les 5: klasmanagement curatief ....................................................................................19
5.1. Situering in de leermaterialen................................................................................19
5.2. Grenzen stellen .....................................................................................................19
5.2.1. Hoe kan je een lln zijn aandacht terug bij de les krijgen, zonder de les te
onderbreken? Welke technieken kan je toepassen? ......................................................19
5.2.2. Kenmerken van een goede interventie/ goed stopgedrag ..............................20
5.2.3. Voorwaarden waaraan een straf moet voldoen..............................................20
5.3. Sanctiebeleid op school: het 4-lademodel .............................................................21
5.3.1. Basisprincipes van het 4-lademodel ..............................................................21
5.3.2. Doel van het beleid........................................................................................21
5.3.3. Lade 1: Ernstige eenmalige overtredingen: altijd straf-als-signaal .................21
5.3.4. Lade 2: Niet-ernstige eenmalige overtredingen: waarschuwen ......................22
5.3.5. Lade 3: Hinderlijke gewoontes: gewenst gedrag aanleren .............................22
5.3.6. Lade 4: Veel voorkomende ernstige overtredingen: herstel eisen ..................23
5.4. Remediëringstechnieken.......................................................................................24
5.4.1. Extra info remediëringstechnieken ................................................................24
6. Les 6: klasmanagement en omgaan met agressie.........................................................25
6.1. Situering in de leermaterialen................................................................................25
6.2. Wat is agressie?....................................................................................................25
6.3. Hoe ervaart de agressor agressie? .......................................................................25
6.4. Kenmerken van de agressor .................................................................................25
6.5. Verschillende standpunten ....................................................................................25
6.6. Reageren op agressie: een stappenplan ...............................................................26
6.6.1. Stap 1: grens voelen en niet verschuiven ......................................................26
6.6.2. Stap 2: controleer je emotie ...........................................................................27
6.6.3. Stap 3: schat de situatie in ............................................................................27
6.6.4. Stap 4: neem controle en kies de juiste reactiestrategie ................................29
6.6.5. Stap 5: afronden van een agressie-incident...................................................30
7. Les 7: gesprekken met jongeren ...................................................................................31
7.1. Situering in de leermaterialen................................................................................31
7.2. Vaardigheden voor een goede gespreksvoering ...................................................31
7.2.1. Luistervaardigheden ......................................................................................31
7.2.2. Vragen stellen ...............................................................................................32
7.2.3. Zendervaardigheden .....................................................................................34
7.3. Aandachtspunten voor een gespreksvoering met jongeren ...................................36
2
, 7.4. Metacommunicatie ................................................................................................36
7.4.1. Voorwaarden van metacommunicatie ............................................................36
7.5. Opbouw van een gesprek .....................................................................................36
7.5.1. Voorbereiding ................................................................................................36
7.5.2. Introductie .....................................................................................................37
7.5.3. Startvraag: zeer belangrijk! ............................................................................37
7.5.4. Kern ..............................................................................................................37
7.5.5. Afronding .......................................................................................................37
7.6. SMART-doelen......................................................................................................37
8. Les 8: vergadertechnieken ............................................................................................39
8.1. Situering in de leermaterialen................................................................................39
8.2. Wat is een vergadering? .......................................................................................39
8.3. Soorten vergaderingen..........................................................................................39
8.3.1. Informatieve vergadering ...............................................................................39
8.3.2. Probleemoplossende vergadering .................................................................39
8.4. Communicatieprocessen.......................................................................................39
8.4.1. Product..........................................................................................................39
8.4.2. Procedure .....................................................................................................39
8.4.3. Proces ...........................................................................................................39
8.4.4. Persoon.........................................................................................................39
8.5. Richtlijnen voor een vergadering ...........................................................................39
8.5.1. Deelnemers van een vergadering..................................................................40
8.6. Fasen in een vergadering .....................................................................................40
8.7. Denkhoeden van de Bono .....................................................................................40
8.7.1. Witte hoed .....................................................................................................40
8.7.2. Rode hoed ....................................................................................................40
8.7.3. Zwarte hoed ..................................................................................................41
8.7.4. Gele hoed .....................................................................................................41
8.7.5. Groene hoed .................................................................................................41
8.7.6. Blauwe hoed .................................................................................................41
3
, 4
