Basisaspecten Dierenziekten
Les 1. Algemene indruk
= Wat er op te merken is aan een dier zonder deze fysiek te onderzoeken.
Wat houdt dit concreet in:
- Bewustzijnsniveau
- Gedrag
- Houding
- (Faciale) Expressie
- Gang
- Lichaamsbouw
- Voedingstoestand
- Vacht/Huid
- Abnormale geluiden
- In het oog springende afwijkingen
(Filmpje redding vos: Dier is nog zeer alert maar kan niet meer reageren zoals het
hoort (slaat niet op de vlucht, of probeert niet aan te vallen))
Verschillende niveaus van verminderd bewustzijn:
- Lethargie: wel willen reageren, maar niet meer kunnen
- Stopor: slaperigheid
- Stupor: alleen nog wakker bij zeer sterke prikkels
- Coma: niet meer wakker te maken
Gedrag
De lijn tussen fysiologisch en pathologisch gedrag is niet altijd even duidelijk.
- Fysiologisch gedrag: past binnen normaal functioneren lichaam en
natuurlijke behoeften
Essentiel voor overleving, voortplanting, voeding en sociaal
functioneren
Affiliatief gedrag: sociaal gedrag (elkaar vlooien, wassen, …)
Agonistisch gedrag: strijd gedrag (bijten, stampen, …)
- Pathologisch gedrag: abnormaal gedrag gerelateerd aan ziekte, pijn,
mentale dysfunctie
Agressie (kan doordat het dier pijn heeft), anorexie (gedaalde eetlust),
hyperactiviteit, hypersensitief, dementie, angstaanvallen, incontinentie
(hierbij is een medisch probleem veel vaker de oorzaak (90% van de
tijd)), desoriëntatie, apathie (gebrek aan emotie, motivatie, … (kan ook
door ziekte)), zelf mutilatie (overmatig wassen, krabben, bijten,
hoofdstoten), compulsief gedrag (dwanggedrag, ritueel)
,Houding
- Decubitus: niet meer kunnen staan, enkel liggen
Ernstig: zijligging
Minder ernstig: buikligging
- Bolle rug (bij pijn)
- Stram staan
- Dik zitten (bij vogels)
- Torticolli: scheve kop (vaak door oorontsteking)
- Gestrekte hals
- Evenwicht verleggen, pijnlijke ledenmaten ontlasten
- Kyfose: kromme rug
- Lordose: ingezakte rug
Gang
- Manken
- Ataxie: incoördinatie
- Door de poten zakken
- Abnormale manier van wandelen, lopen
- Stram bewegen
- Evenwichtsstoornissen (cirkelgang)
- Abnormale stand poten (x of o benen)
- Abnormale verhouding voorhand tov achterhand (kop tov lichaam)
- Abormale buikomvang
- Spieratrofie: verlies van spieren
- Rariteiten (te veel poten, twee hoofden, misvormde botten)
Voedingstoestand
- Cachexie: zeer mager
- Mager
- Goede conditie
- Overgewicht
- Obesitas
- Adipositas: sterke vetzucht
Vacht/Huid
- Abnormale vachtgroei
- Abnormale kleur vacht of huid
- Haaruitval, kaalheid
- Doffe vacht
- Pigmentatie huid (hyperpigmentatie, depigmentatie)
- Abnormale huid geur
- Roodheid
- Uitslag, wonden, schilfers, …
, Abnormale geluiden
- Verliezen van stem
- Geluiden tijdens het ademen
- Hoesten
- Niezen
- Hoorbare darmgeluiden
- Overgebleven flatulentie (overmatig laten van winden)
- Knapgeluiden tijdens het wandelen door gewrichtsaandoeningen
Les 2. Symptomen en anamnese
Symptomen
= Verschijnselen, kenmerken, klachten en ongemakken veroorzaakt door ziekte
Inwendige symptomen
Uitwendige symptomen
- Vaststellen via:
Algemene indruk
Anamnese (= verhaal dat de eigenaar zegt)
Algemeen lichamelijk onderzoek
Bijkomende onderzoeken
Anamnese
= De basis voor een juiste diagnose
Goede anamnese is moeilijk (vaak sociaal “talent” nodig)
- Gesprek tussen eigenaar en zorgverlener
- Voorgeschiedenis
- Algemeen functioneren (eetlust, activiteit, slapen, drinken (ten opzichte
van het dier zijn gewoon doen))
- Omgeving (zijn er andere dieren, kinderen, …)
- Relevante omstandigheden van de ziekte of probleem
Algemeen lichamelijk onderzoek
- Non-invasief: inspectie doen zonder anesthesie of bloedafname, opereren,
…
- = Een inspectie waarbij het dier hooguit alleen een beetje stress ervaart
(door te luisteren naar het hart; ogen, mond, oren, … checken; …)
- Bestaat uit 7 subdelen: gewicht, ademhaling, hart & pols, muscosae,
lymfeknopen, huidturgor, lichaamstemperatuur
(extra Katriene wiel = schimmel overdraagbaar van dier op mens of
andersom, daarom belangrijk dat er naar de omgeving wordt gevraagd tijdens
de anamnese)
1. Gewicht
- Platformweegschaal
- Precisieweegschaal (dieren > 1kg < 10kg): weegt tot 5 a 10g nauwkeurig
- Brief- of pakketweegschaal (dieren < 1kg): Weegt tot 1 a 2 gram
nauwkeurig
Altijd zorgen dat een dier comfortabel en veilig gewogen kan worden
Les 1. Algemene indruk
= Wat er op te merken is aan een dier zonder deze fysiek te onderzoeken.
Wat houdt dit concreet in:
- Bewustzijnsniveau
- Gedrag
- Houding
- (Faciale) Expressie
- Gang
- Lichaamsbouw
- Voedingstoestand
- Vacht/Huid
- Abnormale geluiden
- In het oog springende afwijkingen
(Filmpje redding vos: Dier is nog zeer alert maar kan niet meer reageren zoals het
hoort (slaat niet op de vlucht, of probeert niet aan te vallen))
Verschillende niveaus van verminderd bewustzijn:
- Lethargie: wel willen reageren, maar niet meer kunnen
- Stopor: slaperigheid
- Stupor: alleen nog wakker bij zeer sterke prikkels
- Coma: niet meer wakker te maken
Gedrag
De lijn tussen fysiologisch en pathologisch gedrag is niet altijd even duidelijk.
- Fysiologisch gedrag: past binnen normaal functioneren lichaam en
natuurlijke behoeften
Essentiel voor overleving, voortplanting, voeding en sociaal
functioneren
Affiliatief gedrag: sociaal gedrag (elkaar vlooien, wassen, …)
Agonistisch gedrag: strijd gedrag (bijten, stampen, …)
- Pathologisch gedrag: abnormaal gedrag gerelateerd aan ziekte, pijn,
mentale dysfunctie
Agressie (kan doordat het dier pijn heeft), anorexie (gedaalde eetlust),
hyperactiviteit, hypersensitief, dementie, angstaanvallen, incontinentie
(hierbij is een medisch probleem veel vaker de oorzaak (90% van de
tijd)), desoriëntatie, apathie (gebrek aan emotie, motivatie, … (kan ook
door ziekte)), zelf mutilatie (overmatig wassen, krabben, bijten,
hoofdstoten), compulsief gedrag (dwanggedrag, ritueel)
,Houding
- Decubitus: niet meer kunnen staan, enkel liggen
Ernstig: zijligging
Minder ernstig: buikligging
- Bolle rug (bij pijn)
- Stram staan
- Dik zitten (bij vogels)
- Torticolli: scheve kop (vaak door oorontsteking)
- Gestrekte hals
- Evenwicht verleggen, pijnlijke ledenmaten ontlasten
- Kyfose: kromme rug
- Lordose: ingezakte rug
Gang
- Manken
- Ataxie: incoördinatie
- Door de poten zakken
- Abnormale manier van wandelen, lopen
- Stram bewegen
- Evenwichtsstoornissen (cirkelgang)
- Abnormale stand poten (x of o benen)
- Abnormale verhouding voorhand tov achterhand (kop tov lichaam)
- Abormale buikomvang
- Spieratrofie: verlies van spieren
- Rariteiten (te veel poten, twee hoofden, misvormde botten)
Voedingstoestand
- Cachexie: zeer mager
- Mager
- Goede conditie
- Overgewicht
- Obesitas
- Adipositas: sterke vetzucht
Vacht/Huid
- Abnormale vachtgroei
- Abnormale kleur vacht of huid
- Haaruitval, kaalheid
- Doffe vacht
- Pigmentatie huid (hyperpigmentatie, depigmentatie)
- Abnormale huid geur
- Roodheid
- Uitslag, wonden, schilfers, …
, Abnormale geluiden
- Verliezen van stem
- Geluiden tijdens het ademen
- Hoesten
- Niezen
- Hoorbare darmgeluiden
- Overgebleven flatulentie (overmatig laten van winden)
- Knapgeluiden tijdens het wandelen door gewrichtsaandoeningen
Les 2. Symptomen en anamnese
Symptomen
= Verschijnselen, kenmerken, klachten en ongemakken veroorzaakt door ziekte
Inwendige symptomen
Uitwendige symptomen
- Vaststellen via:
Algemene indruk
Anamnese (= verhaal dat de eigenaar zegt)
Algemeen lichamelijk onderzoek
Bijkomende onderzoeken
Anamnese
= De basis voor een juiste diagnose
Goede anamnese is moeilijk (vaak sociaal “talent” nodig)
- Gesprek tussen eigenaar en zorgverlener
- Voorgeschiedenis
- Algemeen functioneren (eetlust, activiteit, slapen, drinken (ten opzichte
van het dier zijn gewoon doen))
- Omgeving (zijn er andere dieren, kinderen, …)
- Relevante omstandigheden van de ziekte of probleem
Algemeen lichamelijk onderzoek
- Non-invasief: inspectie doen zonder anesthesie of bloedafname, opereren,
…
- = Een inspectie waarbij het dier hooguit alleen een beetje stress ervaart
(door te luisteren naar het hart; ogen, mond, oren, … checken; …)
- Bestaat uit 7 subdelen: gewicht, ademhaling, hart & pols, muscosae,
lymfeknopen, huidturgor, lichaamstemperatuur
(extra Katriene wiel = schimmel overdraagbaar van dier op mens of
andersom, daarom belangrijk dat er naar de omgeving wordt gevraagd tijdens
de anamnese)
1. Gewicht
- Platformweegschaal
- Precisieweegschaal (dieren > 1kg < 10kg): weegt tot 5 a 10g nauwkeurig
- Brief- of pakketweegschaal (dieren < 1kg): Weegt tot 1 a 2 gram
nauwkeurig
Altijd zorgen dat een dier comfortabel en veilig gewogen kan worden
