1
H6 Metaboleziekten
Metabole ziekten
• Aangeboren (inborn errors)
o Defecten in één enkel gen
o Dikwijls reeds symptomatisch in vroege kindertijd
o 1% van alle geboorten bevat een metabole ziekte
•Verworven (acquired errors)
o Dikwijls multifactorieel
o Externe factor geeft aanleiding tot metabole ziekte
verschil kennen examen!!
Aangeboren metabole ziekten
4 mogelijke consequenties: (voorbeelden niet echt kennen)
Accumulatie van intermediair metaboliet
o Vb. homogentisic acid in alkaptonurie (aminozuurziekte)
Deficiëntie van eindproduct van metabolisme
o Vb. melanine in albino’s (onvoldoende melanine pigment)
Synthese van een abnormaal en minder effectief eindproduct:
o Vb. S-hemoglobine in sikkelcelanemie (hemoglobine is minder goed)
Transportstoornis van abnormaal gesynthetiseerd product: bv Alfa-1 antitrypsine
deficiëntie
Meerdere classificaties mogelijk:
o Volgens voornaamste metabool defect: vb. glycogenose (defect in
glycogeenmechanismen), mitochondriaal, etc.
o Volgens consequentie: vb. stapeling
o Volgens overwegende symptoom: vb. vermoeidheid, mentale retardatie, ...
Classificaties overlappen dikwijls
Aangeboren metabole ziekten: Energie
Vermoeidheid?
o Door Slaapgebrek? Overwerkt?
o Hypersomnia? (overmatige nood aan slaap)
Chronische vermoeidheid?
o Bloedtekort (anemie) of door Ziekte: Multipele sclerose, kanker
o psychisch?
Vermoeidheid na inspanning?
o Cardiale ziekte? Of Longziekte?
o Metabole ziekte die aanleiding geven tot spierziekte kunnen aanleiding geven
tot vermoeidheid
Metabole spierziekten:
meerdere symptomencomplexen
Weinig kracht, snel uitgeput: kan niet meer verder
Snel uitgeput: moet even rusten: kan dan goed (helpt bij sommige ziekten, bij
anderen niet)
, 2
H6 Metaboleziekten
weer verder
Na zware (spier)inspanning: myoglobinurie: opvallend donkere urine (cola, zwarte
thee kleurig).
Bij spierziekten uiteindelijk dikwijls ook echt spierzwakte, atrofie, als axiale
spierzwakte: dan ook ademhalingsstoornissen aanvankelijk vooral nachtelijk
Metabole ziekten en energie
Glycogenoses (ziektes die samenhangen met glycogeenafwijkingen)
Ziekten van vetmetabolisme
Mitochondriale ziekten
Glycogenoses
Lysosomaal
o Zure maltase deficiëntie infantiel
o Zure maltase deficiëntie intermediair/adult
Niet/lysosomaal
o Phosphorylase deficiëntie: enzyme bekijken met histochemie, biochemie,
DNA testen
o Phosphofructokinase deficiëntie: enzyme histochemie, biochemie, DNA
....
Lafora (glycogeen synthese deficiëntie)
Zure maltasedeficiëntie: (ziekte van Pompe) = Alfa-glucosidasedeficiëntie (tekort)
• Infantiele vorm: veralgemeende stapelingsziekte, hart, lever, spieren, hersenen etc.
leven maar enkele jaren. (-> spierzwakte, groot hart, zeer hypotoon)
o Vervangingstherapie (“genetische therapie”) dient zure maltase toe:
geen stapeling meer.
o Infantiele ziekte van Pompe: natuurlijk verloop in 3
verschillende studies
- Eerste symptomen vaak tss 1-2 maanden
- Diagnose: tss 4,5 en 5,5 maanden
- Sterfte: tss 6-10 maanden
aan de hand van deze cijfers kijken hoe goed therapie werkt
• Intermediaire vorm: aangedaan maar iets milder
• Adulte vorm: uitsluitend gestreept spierweefsel (niet in het hart oef lever).
H6 Metaboleziekten
Metabole ziekten
• Aangeboren (inborn errors)
o Defecten in één enkel gen
o Dikwijls reeds symptomatisch in vroege kindertijd
o 1% van alle geboorten bevat een metabole ziekte
•Verworven (acquired errors)
o Dikwijls multifactorieel
o Externe factor geeft aanleiding tot metabole ziekte
verschil kennen examen!!
Aangeboren metabole ziekten
4 mogelijke consequenties: (voorbeelden niet echt kennen)
Accumulatie van intermediair metaboliet
o Vb. homogentisic acid in alkaptonurie (aminozuurziekte)
Deficiëntie van eindproduct van metabolisme
o Vb. melanine in albino’s (onvoldoende melanine pigment)
Synthese van een abnormaal en minder effectief eindproduct:
o Vb. S-hemoglobine in sikkelcelanemie (hemoglobine is minder goed)
Transportstoornis van abnormaal gesynthetiseerd product: bv Alfa-1 antitrypsine
deficiëntie
Meerdere classificaties mogelijk:
o Volgens voornaamste metabool defect: vb. glycogenose (defect in
glycogeenmechanismen), mitochondriaal, etc.
o Volgens consequentie: vb. stapeling
o Volgens overwegende symptoom: vb. vermoeidheid, mentale retardatie, ...
Classificaties overlappen dikwijls
Aangeboren metabole ziekten: Energie
Vermoeidheid?
o Door Slaapgebrek? Overwerkt?
o Hypersomnia? (overmatige nood aan slaap)
Chronische vermoeidheid?
o Bloedtekort (anemie) of door Ziekte: Multipele sclerose, kanker
o psychisch?
Vermoeidheid na inspanning?
o Cardiale ziekte? Of Longziekte?
o Metabole ziekte die aanleiding geven tot spierziekte kunnen aanleiding geven
tot vermoeidheid
Metabole spierziekten:
meerdere symptomencomplexen
Weinig kracht, snel uitgeput: kan niet meer verder
Snel uitgeput: moet even rusten: kan dan goed (helpt bij sommige ziekten, bij
anderen niet)
, 2
H6 Metaboleziekten
weer verder
Na zware (spier)inspanning: myoglobinurie: opvallend donkere urine (cola, zwarte
thee kleurig).
Bij spierziekten uiteindelijk dikwijls ook echt spierzwakte, atrofie, als axiale
spierzwakte: dan ook ademhalingsstoornissen aanvankelijk vooral nachtelijk
Metabole ziekten en energie
Glycogenoses (ziektes die samenhangen met glycogeenafwijkingen)
Ziekten van vetmetabolisme
Mitochondriale ziekten
Glycogenoses
Lysosomaal
o Zure maltase deficiëntie infantiel
o Zure maltase deficiëntie intermediair/adult
Niet/lysosomaal
o Phosphorylase deficiëntie: enzyme bekijken met histochemie, biochemie,
DNA testen
o Phosphofructokinase deficiëntie: enzyme histochemie, biochemie, DNA
....
Lafora (glycogeen synthese deficiëntie)
Zure maltasedeficiëntie: (ziekte van Pompe) = Alfa-glucosidasedeficiëntie (tekort)
• Infantiele vorm: veralgemeende stapelingsziekte, hart, lever, spieren, hersenen etc.
leven maar enkele jaren. (-> spierzwakte, groot hart, zeer hypotoon)
o Vervangingstherapie (“genetische therapie”) dient zure maltase toe:
geen stapeling meer.
o Infantiele ziekte van Pompe: natuurlijk verloop in 3
verschillende studies
- Eerste symptomen vaak tss 1-2 maanden
- Diagnose: tss 4,5 en 5,5 maanden
- Sterfte: tss 6-10 maanden
aan de hand van deze cijfers kijken hoe goed therapie werkt
• Intermediaire vorm: aangedaan maar iets milder
• Adulte vorm: uitsluitend gestreept spierweefsel (niet in het hart oef lever).
