Samenvatting bacteriologie 2

Samenvatting bacteriologie 2
Hoofdstuk 1: Staalname en transport............................................................................3
1.1 Inleiding................................................................................................................3
1.2 Soorten microbiologische specimens...................................................................3
1.3 Transportmateriaal...............................................................................................6
Hoofdstuk 2: Keuze van cultuurbodems voor diverse specimens.................................6
2.1 Strategie Urine......................................................................................................7
2.2 Bovenste luchtwegen...........................................................................................8
2.3 Lagere luchtwegen.............................................................................................10
2.4 Lumbaal Vocht....................................................................................................11
2.5 Punctievochten...................................................................................................12
2.6 Wondvocht, etter, abces.....................................................................................12
2.7 Faeces.................................................................................................................12
Hoofdstuk 3: Gram negatieve coccen..........................................................................14
3.1. Neisseria............................................................................................................15
3.2. Moraxella catarrhalis.........................................................................................17
Hoofdstuk 4: Anaërobe grampositieve bacillen...........................................................18
4.1. Clostridium........................................................................................................18
Hoofdstuk 5: Spirochaetales........................................................................................21
5.1. Treponema pallidum..........................................................................................21
5.2. Borrelia..............................................................................................................22
5.3. Leptospira..........................................................................................................23
Hoofdstuk 6: Mycobacterium.......................................................................................25
6.1. Algemene kenmerken........................................................................................25
6.2. Indeling & pathogeen vermogen.......................................................................25
6.3. Laboratoriumdiagnose van mycobacteriële infecties........................................26
Hoofdstuk 7: Mycoplasmata en Chlamydia..................................................................28
7.1. Mycoplasmata....................................................................................................28
7.2. Chlamydia..........................................................................................................29
Hoofdstuk 8: Grampositieve kokken............................................................................31
8.1. Staphylokokken.................................................................................................31
8.2 Streptokokken  katalse –....................................................................................34
Hoofdstuk 9: Aerobe grampositieve bacillen...............................................................41
9.1. Bacillus..............................................................................................................41
9.2. Corynebacterium...............................................................................................42
9.3. Erysipelothrix.....................................................................................................44
9.4. Gardnerella........................................................................................................44


1

, 9.5. Lactobacillus......................................................................................................44
9.6. Listeria...............................................................................................................45
9.7. Nocardia............................................................................................................46
Hoofdstuk 10: Keuze van cultuurbodems per specimen.............................................46
10.1. Urine................................................................................................................46
10.2. Neus – keel – oren............................................................................................47
10.3. Lage luchtwegen.............................................................................................48
10.4. Punctievochten................................................................................................48
10.5. Wondvocht – etter – abces..............................................................................48
10.6. Faeces..............................................................................................................48
Hoofdstuk 11: HACCP...................................................................................................49




2

, Hoofdstuk 1: Staalname en transport
1.1 Inleiding
- Commensale flora  zeer goed weten welke waar commensaal is
 Elk lichaamsoppervlak dat in contact staat met de buitenwereld heeft
een eigen commensale flora
 Al tijdens de geboorte begint de opbouw van de eigen commensale
flora
- Types stalen  3 type stalen
 Type 1: Deep closed body areas  bloed, abcess, empyema
 Staal van steriele plaats  geen normale commensale flora!
 Cerebrospinaal, lumbaal en gewirchtvocht
 Cerebrospinaal  Diplococcen:
o Gram + => S pneumoniae
o Gram - => N meningitidis
 Type 2: Deep communicating body areas  clean urine, sputun, fistula,
endocervix
 Dingen waar commensalen wel kunnen komen maar niet zwz
inzetten
 Midstream urine
 Type 3: Superficial body surface  throat, skin, stool, fistula
 vagina, faeces, ….




- De logisch volgorde van een staal bestaat uit volgende stappen:
 Afname  pre-analytische fase
 Transport  pre-analytische fase
 Laboanalyse analytische fase
 Doorgeven van de resultaten post-analytische fase
 Behandeling van de patiënt  post-analytische fase
- dit hoofdstuk  pre-analytische fase  veel kan fout lopen

1.2 Soorten microbiologische specimens
- Cerebrospinaal vocht (CSV) = ruggemergvocht / lumbaalvocht
 Normaal: helder
 Infectie: micro-organismen + WBC  troebel
 2–3 ml, concentreren via centrifugatie
 Asepsis bij afname! Via ruggenmergpunctie


3

,  Snel transport, sommige kiemen overleven slecht
- Hemoculturen  Bloed
 Normaal: steriel
 Pathogeen: bacteriëmie, sepsis
 Afname aseptisch
 Hoeveelheid:
 volwassenen: 10 ml  2keer: hemocultuurflessen (aëroob +
anaëroob)
 kinderen: 2–5 ml → 2keer: hemocultuurflessen (aëroob +
anaëroob)
 Wat gebeurt er in flesje
 Product + bloed + bacterie  bacterie produceert CO2 
aanzuring  kleuromslag flesjes in machine die
kleuromslag detecteert  na signaal: uitplaten
 Tijdstip / frequentie
- Etter, wondvocht, klierpunctie
 Etter = plasma + fagocyten (ettercellen) + weefselresten + micro-
organismen
 Locaties:
 oppervlakkige slijmvliezen
 beschadigde huid
 diepte huid: abces
 lichaamsholte: empyeem
 Fistel: ingestorte holten bij/na darmontsteking
 Punctie
 Transport: spuit
 Anaeroben!!
 Wondvocht/etter van slijmvliezen  2 wissers
 bij weinig etter: bevochtigen met steriel fysiologisch uitdrogen
vermijden
 Urethritis of conjunctivitis  liefst direct op VB enten
 Anders op Stuart of Amies
- Keel- en neusspecimens
 Wisser bij keelontsteking
 Sinusitis: punctie
- luchtwegen
 Beneden glottis: normaal geen bacteriën
 Ontsteking diepere luchtweg  sputum (slijm, fibrine, ettercellen,
micro-organismen)
 Onderscheid bovenste (type 3) versus lagere luchtwegen (type 2)
 Bovenste luchtweginfecties zijn doorgaans viraal
 Soms S. aureus, S. Pneumoniae, H. influenzae
 Keel, nasopharyngeale wisser of aspiraat
 Manieren van verzamelen:
 opgehoest sputum (bijbesmet met mond-keelflora)  type 3
 transtracheale aspiratie (punctie huid + trachea; geen
bijbesmetting)
 BAL-vocht (broncho-alveolaire lavage; minimale bijbesmetting)
type 2
 tracheostomie-aspiraat (vaak bijbesmet)
 geïnduceerd sputum via inhalatie 10% NaCl
 Voor: Mycobacterium, Pneumocystis, fungi


4